Bala Kanda, sarga 1

तपःस्वाध्यायनिरतं तपस्वी वाग्विदां वरम्
नारदं परिपप्रच्छ वाल्मीकिर्मुनिपुंगवम्

tapaḥsvādhyāyanirataṃ tapasvī vāgvidāṃ varam
nāradaṃ paripapraccha vālmīkir munipuṃgavam

को न्वस्मिन्साम्प्रतं लोके गुणवान्कश्च वीर्यवान्
धर्मज्ञश्च कृतज्ञश्च सत्यवाक्यो दृढव्रतः

ko nv asmin sāmprataṃ loke guṇavān kaś ca vīryavān
dharmajñaś ca kṛtajñaś ca satyavākyo dṛḍhavrataḥ

चारित्रेण च को युक्तः सर्वभूतेषु को हितः
विद्वान्कः कः समर्थश्च कश्चैकप्रियदर्शनः

cāritreṇa ca ko yuktaḥ sarvabhūteṣu ko hitaḥ
vidvān kaḥ kaḥ samarthaś ca kaś caikapriyadarśanaḥ

आत्मवान्को जितक्रोधो द्युतिमान्कोऽनसूयकः
कस्य बिभ्यति देवाश्च जातरोषस्य संयुगे

ātmavān ko jitakrodho dyutimān ko 'nasūyakaḥ
kasya bibhyati devāś ca jātaroṣasya saṃyuge

एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं परं कौतूहलं हि मे
महर्षे त्वं समर्थोऽसि ज्ञातुमेवंविधं नरम्

etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ paraṃ kautūhalaṃ hi me
maharṣe tvaṃ samartho 'si jñātum evaṃvidhaṃ naram

श्रुत्वा चैतत्त्रिलोकज्ञो वाल्मीकेर्नारदो वचः
श्रूयतामिति चामन्त्र्य प्रहृष्टो वाक्यमब्रवीत्

śrutvā caitat trilokajño vālmīker nārado vacaḥ
śrūyatām iti cāmantrya prahṛṣṭo vākyam abravīt

बहवो दुर्लभाश्चैव ये त्वया कीर्तिता गुणाः
मुने वक्ष्याम्यहं बुद्ध्वा तैर्युक्तः श्रूयतां नरः

bahavo durlabhāś caiva ye tvayā kīrtitā guṇāḥ
mune vakṣyāmy ahaṃ buddhvā tair yuktaḥ śrūyatāṃ naraḥ

इक्ष्वाकुवंशप्रभवो रामो नाम जनैः श्रुतः
नियतात्मा महावीर्यो द्युतिमान्धृतिमान्वशी

ikṣvākuvaṃśaprabhavo rāmo nāma janaiḥ śrutaḥ
niyatātmā mahāvīryo dyutimān dhṛtimān vaśī

बुद्धिमान्नीतिमान्वाग्मी श्रीमाञ्शत्रुनिबर्हणः
विपुलांसो महाबाहुः कम्बुग्रीवो महाहनुः

buddhimān nītimān vāgmī śrīmāñ śatrunibarhaṇaḥ
vipulāṃso mahābāhuḥ kambugrīvo mahāhanuḥ

महोरस्को महेष्वासो गूढजत्रुररिंदमः
आजानुबाहुः सुशिराः सुललाटः सुविक्रमः

mahorasko maheṣvāso gūḍhajatrur ariṃdamaḥ
ājānubāhuḥ suśirāḥ sulalāṭaḥ suvikramaḥ

समः समविभक्ताङ्गः स्निग्धवर्णः प्रतापवान्
पीनवक्षा विशालाक्षो लक्ष्मीवाञ्शुभलक्षणः

samaḥ samavibhaktāṅgaḥ snigdhavarṇaḥ pratāpavān
pīnavakṣā viśālākṣo lakṣmīvāñ śubhalakṣaṇaḥ

धर्मज्ञः सत्यसंधश्च प्रजानां च हिते रतः
यशस्वी ज्ञानसंपन्नः शुचिर्वश्यः समाधिमान्

dharmajñaḥ satyasaṃdhaś ca prajānāṃ ca hite rataḥ
yaśasvī jñānasaṃpannaḥ śucir vaśyaḥ samādhimān

रक्षिता जीवलोकस्य धर्मस्य परिरक्षिता
वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो धनुर्वेदे च निष्ठितः

rakṣitā jīvalokasya dharmasya parirakṣitā
vedavedāṅgatattvajño dhanurvede ca niṣṭhitaḥ

सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञ स्मृतिमान्प्रतिभानवान्
सर्वलोकप्रियः साधुरदीनात्मा विचक्षणः

sarvaśāstrārthatattvajña smṛtimān pratibhānavān
sarvalokapriyaḥ sādhur adīnātmā vicakṣaṇaḥ

सर्वदाभिगतः सद्भिः समुद्र इव सिन्धुभिः
आर्यः सर्वसमश्चैव सदैकप्रियदर्शनः

sarvadābhigataḥ sadbhiḥ samudra iva sindhubhiḥ
āryaḥ sarvasamaś caiva sadaikapriyadarśanaḥ

स च सर्वगुणोपेतः कौसल्यानन्दवर्धनः
समुद्र इव गाम्भीर्ये धैर्येण हिमवानिव

sa ca sarvaguṇopetaḥ kausalyānandavardhanaḥ
samudra iva gāmbhīrye dhairyeṇa himavān iva

विष्णुना सदृशो वीर्ये सोमवत्प्रियदर्शनः
कालाग्निसदृशः क्रोधे क्षमया पृथिवीसमः

viṣṇunā sadṛśo vīrye somavat priyadarśanaḥ
kālāgnisadṛśaḥ krodhe kṣamayā pṛthivīsamaḥ

धनदेन समस्त्यागे सत्ये धर्म इवापरः
तमेवंगुणसंपन्नं रामं सत्यपराक्रमम्

dhanadena samas tyāge satye dharma ivāparaḥ
tam evaṃguṇasaṃpannaṃ rāmaṃ satyaparākramam

ज्येष्ठं श्रेष्ठगुणैर्युक्तं प्रियं दशरथः सुतम्
यौवराज्येन संयोक्तुमैच्छत्प्रीत्या महीपतिः

jyeṣṭhaṃ śreṣṭhaguṇair yuktaṃ priyaṃ daśarathaḥ sutam
yauvarājyena saṃyoktum aicchat prītyā mahīpatiḥ

तस्याभिषेकसंभारान्दृष्ट्वा भार्याथ कैकयी
पूर्वं दत्तवरा देवी वरमेनमयाचत
विवासनं च रामस्य भरतस्याभिषेचनम्

tasyābhiṣekasaṃbhārān dṛṣṭvā bhāryātha kaikayī
pūrvaṃ dattavarā devī varam enam ayācata
vivāsanaṃ ca rāmasya bharatasyābhiṣecanam

स सत्यवचनाद्राजा धर्मपाशेन संयतः
विवासयामास सुतं रामं दशरथः प्रियम्

sa satyavacanād rājā dharmapāśena saṃyataḥ
vivāsayām āsa sutaṃ rāmaṃ daśarathaḥ priyam

स जगाम वनं वीरः प्रतिज्ञामनुपालयन्
पितुर्वचननिर्देशात्कैकेय्याः प्रियकारणात्

sa jagāma vanaṃ vīraḥ pratijñām anupālayan
pitur vacananirdeśāt kaikeyyāḥ priyakāraṇāt

तं व्रजन्तं प्रियो भ्राता लक्ष्मणोऽनुजगाम ह
स्नेहाद्विनयसंपन्नः सुमित्रानन्दवर्धनः

taṃ vrajantaṃ priyo bhrātā lakṣmaṇo 'nujagāma ha
snehād vinayasaṃpannaḥ sumitrānandavardhanaḥ

सर्वलक्षणसंपन्ना नारीणामुत्तमा वधूः
सीताप्यनुगता रामं शशिनं रोहिणी यथा

sarvalakṣaṇasaṃpannā nārīṇām uttamā vadhūḥ
sītāpy anugatā rāmaṃ śaśinaṃ rohiṇī yathā

पौरैरनुगतो दूरं पित्रा दशरथेन च
शृङ्गवेरपुरे सूतं गङ्गाकूले व्यसर्जयत्

paurair anugato dūraṃ pitrā daśarathena ca
śṛṅgaverapure sūtaṃ gaṅgākūle vyasarjayat

ते वनेन वनं गत्वा नदीस्तीर्त्वा बहूदकाः
चित्रकूटमनुप्राप्य भरद्वाजस्य शासनात्

te vanena vanaṃ gatvā nadīs tīrtvā bahūdakāḥ
citrakūṭam anuprāpya bharadvājasya śāsanāt

रम्यमावसथं कृत्वा रममाणा वने त्रयः
देवगन्धर्वसंकाशास्तत्र ते न्यवसन्सुखम्

ramyam āvasathaṃ kṛtvā ramamāṇā vane trayaḥ
devagandharvasaṃkāśās tatra te nyavasan sukham

चित्रकूटं गते रामे पुत्रशोकातुरस्तदा
राजा दशरथः स्वर्गं जगाम विलपन्सुतम्

citrakūṭaṃ gate rāme putraśokāturas tadā
rājā daśarathaḥ svargaṃ jagāma vilapan sutam

मृते तु तस्मिन्भरतो वसिष्ठप्रमुखैर्द्विजैः
नियुज्यमानो राज्याय नैच्छद्राज्यं महाबलः
स जगाम वनं वीरो रामपादप्रसादकः

mṛte tu tasmin bharato vasiṣṭhapramukhair dvijaiḥ
niyujyamāno rājyāya naicchad rājyaṃ mahābalaḥ
sa jagāma vanaṃ vīro rāmapādaprasādakaḥ

पादुके चास्य राज्याय न्यासं दत्त्वा पुनः पुनः
निवर्तयामास ततो भरतं भरताग्रजः

pāduke cāsya rājyāya nyāsaṃ dattvā punaḥ punaḥ
nivartayām āsa tato bharataṃ bharatāgrajaḥ

स काममनवाप्यैव रामपादावुपस्पृशन्
नन्दिग्रामेऽकरोद्राज्यं रामागमनकाङ्क्षया

sa kāmam anavāpyaiva rāmapādāv upaspṛśan
nandigrāme 'karod rājyaṃ rāmāgamanakāṅkṣayā

रामस्तु पुनरालक्ष्य नागरस्य जनस्य च
तत्रागमनमेकाग्रे दण्डकान्प्रविवेश ह

rāmas tu punar ālakṣya nāgarasya janasya ca
tatrāgamanam ekāgre daṇḍakān praviveśa ha

विराधं राक्षसं हत्वा शरभङ्गं ददर्श ह
सुतीक्ष्णं चाप्यगस्त्यं च अगस्त्य भ्रातरं तथा

virādhaṃ rākṣasaṃ hatvā śarabhaṅgaṃ dadarśa ha
sutīkṣṇaṃ cāpy agastyaṃ ca agastya bhrātaraṃ tathā

अगस्त्यवचनाच्चैव जग्राहैन्द्रं शरासनम्
खड्गं च परमप्रीतस्तूणी चाक्षयसायकौ

agastyavacanāc caiva jagrāhaindraṃ śarāsanam
khaḍgaṃ ca paramaprītas tūṇī cākṣayasāyakau

वसतस्तस्य रामस्य वने वनचरैः सह
ऋषयोऽभ्यागमन्सर्वे वधायासुररक्षसाम्

vasatas tasya rāmasya vane vanacaraiḥ saha
ṛṣayo 'bhyāgaman sarve vadhāyāsurarakṣasām

तेन तत्रैव वसता जनस्थाननिवासिनी
विरूपिता शूर्पणखा राक्षसी कामरूपिणी

tena tatraiva vasatā janasthānanivāsinī
virūpitā śūrpaṇakhā rākṣasī kāmarūpiṇī

ततः शूर्पणखावाक्यादुद्युक्तान्सर्वराक्षसान्
खरं त्रिशिरसं चैव दूषणं चैव राक्षसम्

tataḥ śūrpaṇakhāvākyād udyuktān sarvarākṣasān
kharaṃ triśirasaṃ caiva dūṣaṇaṃ caiva rākṣasam

निजघान रणे रामस्तेषां चैव पदानुगान्
रक्षसां निहतान्यासन्सहस्राणि चतुर्दश

nijaghāna raṇe rāmas teṣāṃ caiva padānugān
rakṣasāṃ nihatāny āsan sahasrāṇi caturdaśa

ततो ज्ञातिवधं श्रुत्वा रावणः क्रोधमूर्छितः
सहायं वरयामास मारीचं नाम राक्षसम्

tato jñātivadhaṃ śrutvā rāvaṇaḥ krodhamūrchitaḥ
sahāyaṃ varayām āsa mārīcaṃ nāma rākṣasam

वार्यमाणः सुबहुशो मारीचेन स रावणः
न विरोधो बलवता क्षमो रावण तेन ते

vāryamāṇaḥ subahuśo mārīcena sa rāvaṇaḥ
na virodho balavatā kṣamo rāvaṇa tena te

अनादृत्य तु तद्वाक्यं रावणः कालचोदितः
जगाम सहमारीचस्तस्याश्रमपदं तदा

anādṛtya tu tad vākyaṃ rāvaṇaḥ kālacoditaḥ
jagāma sahamārīcas tasyāśramapadaṃ tadā

तेन मायाविना दूरमपवाह्य नृपात्मजौ
जहार भार्यां रामस्य गृध्रं हत्वा जटायुषम्

tena māyāvinā dūram apavāhya nṛpātmajau
jahāra bhāryāṃ rāmasya gṛdhraṃ hatvā jaṭāyuṣam

गृध्रं च निहतं दृष्ट्वा हृतां श्रुत्वा च मैथिलीम्
राघवः शोकसंतप्तो विललापाकुलेन्द्रियः

gṛdhraṃ ca nihataṃ dṛṣṭvā hṛtāṃ śrutvā ca maithilīm
rāghavaḥ śokasaṃtapto vilalāpākulendriyaḥ

ततस्तेनैव शोकेन गृध्रं दग्ध्वा जटायुषम्
मार्गमाणो वने सीतां राक्षसं संददर्श ह

tatas tenaiva śokena gṛdhraṃ dagdhvā jaṭāyuṣam
mārgamāṇo vane sītāṃ rākṣasaṃ saṃdadarśa ha

कबन्धं नाम रूपेण विकृतं घोरदर्शनम्
तं निहत्य महाबाहुर्ददाह स्वर्गतश्च सः

kabandhaṃ nāma rūpeṇa vikṛtaṃ ghoradarśanam
taṃ nihatya mahābāhur dadāha svargataś ca saḥ

स चास्य कथयामास शबरीं धर्मचारिणीम्
श्रमणीं धर्मनिपुणामभिगच्छेति राघव
सोऽभ्यगच्छन्महातेजाः शबरीं शत्रुसूदनः

sa cāsya kathayām āsa śabarīṃ dharmacāriṇīm
śramaṇīṃ dharmanipuṇām abhigaccheti rāghava
so 'bhyagacchan mahātejāḥ śabarīṃ śatrusūdanaḥ

शबर्या पूजितः सम्यग्रामो दशरथात्मजः
पम्पातीरे हनुमता संगतो वानरेण ह

śabaryā pūjitaḥ samyag rāmo daśarathātmajaḥ
pampātīre hanumatā saṃgato vānareṇa ha

हनुमद्वचनाच्चैव सुग्रीवेण समागतः
सुग्रीवाय च तत्सर्वं शंसद्रामो महाबलः

hanumadvacanāc caiva sugrīveṇa samāgataḥ
sugrīvāya ca tat sarvaṃ śaṃsad rāmo mahābalaḥ

ततो वानरराजेन वैरानुकथनं प्रति
रामायावेदितं सर्वं प्रणयाद्दुःखितेन च
वालिनश्च बलं तत्र कथयामास वानरः

tato vānararājena vairānukathanaṃ prati
rāmāyāveditaṃ sarvaṃ praṇayād duḥkhitena ca
vālinaś ca balaṃ tatra kathayām āsa vānaraḥ

प्रतिज्ञातं च रामेण तदा वालिवधं प्रति
सुग्रीवः शङ्कितश्चासीन्नित्यं वीर्येण राघवे

pratijñātaṃ ca rāmeṇa tadā vālivadhaṃ prati
sugrīvaḥ śaṅkitaś cāsīn nityaṃ vīryeṇa rāghave

राघवः प्रत्ययार्थं तु दुन्दुभेः कायमुत्तमम्
पादाङ्गुष्ठेन चिक्षेप संपूर्णं दशयोजनम्

rāghavaḥ pratyayārthaṃ tu dundubheḥ kāyam uttamam
pādāṅguṣṭhena cikṣepa saṃpūrṇaṃ daśayojanam

बिभेद च पुनः सालान्सप्तैकेन महेषुणा
गिरिं रसातलं चैव जनयन्प्रत्ययं तदा

bibheda ca punaḥ sālān saptaikena maheṣuṇā
giriṃ rasātalaṃ caiva janayan pratyayaṃ tadā

ततः प्रीतमनास्तेन विश्वस्तः स महाकपिः
किष्किन्धां रामसहितो जगाम च गुहां तदा

tataḥ prītamanās tena viśvastaḥ sa mahākapiḥ
kiṣkindhāṃ rāmasahito jagāma ca guhāṃ tadā

ततोऽगर्जद्धरिवरः सुग्रीवो हेमपिङ्गलः
तेन नादेन महता निर्जगाम हरीश्वरः

tato 'garjad dharivaraḥ sugrīvo hemapiṅgalaḥ
tena nādena mahatā nirjagāma harīśvaraḥ

ततः सुग्रीववचनाद्धत्वा वालिनमाहवे
सुग्रीवमेव तद्राज्ये राघवः प्रत्यपादयत्

tataḥ sugrīvavacanād dhatvā vālinam āhave
sugrīvam eva tad rājye rāghavaḥ pratyapādayat

स च सर्वान्समानीय वानरान्वानरर्षभः
दिशः प्रस्थापयामास दिदृक्षुर्जनकात्मजाम्

sa ca sarvān samānīya vānarān vānararṣabhaḥ
diśaḥ prasthāpayām āsa didṛkṣur janakātmajām

ततो गृध्रस्य वचनात्संपातेर्हनुमान्बली
शतयोजनविस्तीर्णं पुप्लुवे लवणार्णवम्

tato gṛdhrasya vacanāt saṃpāter hanumān balī
śatayojanavistīrṇaṃ pupluve lavaṇārṇavam

तत्र लङ्कां समासाद्य पुरीं रावणपालिताम्
ददर्श सीतां ध्यायन्तीमशोकवनिकां गताम्

tatra laṅkāṃ samāsādya purīṃ rāvaṇapālitām
dadarśa sītāṃ dhyāyantīm aśokavanikāṃ gatām

निवेदयित्वाभिज्ञानं प्रवृत्तिं च निवेद्य च
समाश्वास्य च वैदेहीं मर्दयामास तोरणम्

nivedayitvābhijñānaṃ pravṛttiṃ ca nivedya ca
samāśvāsya ca vaidehīṃ mardayām āsa toraṇam

पञ्च सेनाग्रगान्हत्वा सप्त मन्त्रिसुतानपि
शूरमक्षं च निष्पिष्य ग्रहणं समुपागमत्

pañca senāgragān hatvā sapta mantrisutān api
śūram akṣaṃ ca niṣpiṣya grahaṇaṃ samupāgamat

अस्त्रेणोन्मुहमात्मानं ज्ञात्वा पैतामहाद्वरात्
मर्षयन्राक्षसान्वीरो यन्त्रिणस्तान्यदृच्छया

astreṇonmuham ātmānaṃ jñātvā paitāmahād varāt
marṣayan rākṣasān vīro yantriṇas tān yadṛcchayā

ततो दग्ध्वा पुरीं लङ्कामृते सीतां च मैथिलीम्
रामाय प्रियमाख्यातुं पुनरायान्महाकपिः

tato dagdhvā purīṃ laṅkām ṛte sītāṃ ca maithilīm
rāmāya priyam ākhyātuṃ punar āyān mahākapiḥ

सोऽभिगम्य महात्मानं कृत्वा रामं प्रदक्षिणम्
न्यवेदयदमेयात्मा दृष्टा सीतेति तत्त्वतः

so 'bhigamya mahātmānaṃ kṛtvā rāmaṃ pradakṣiṇam
nyavedayad ameyātmā dṛṣṭā sīteti tattvataḥ

ततः सुग्रीवसहितो गत्वा तीरं महोदधेः
समुद्रं क्षोभयामास शरैरादित्यसंनिभैः

tataḥ sugrīvasahito gatvā tīraṃ mahodadheḥ
samudraṃ kṣobhayām āsa śarair ādityasaṃnibhaiḥ

दर्शयामास चात्मानं समुद्रः सरितां पतिः
समुद्रवचनाच्चैव नलं सेतुमकारयत्

darśayām āsa cātmānaṃ samudraḥ saritāṃ patiḥ
samudravacanāc caiva nalaṃ setum akārayat

तेन गत्वा पुरीं लङ्कां हत्वा रावणमाहवे
अभ्यषिञ्चत्स लङ्कायां राक्षसेन्द्रं विभीषणम्

tena gatvā purīṃ laṅkāṃ hatvā rāvaṇam āhave
abhyaṣiñcat sa laṅkāyāṃ rākṣasendraṃ vibhīṣaṇam

कर्मणा तेन महता त्रैलोक्यं सचराचरम्
सदेवर्षिगणं तुष्टं राघवस्य महात्मनः

karmaṇā tena mahatā trailokyaṃ sacarācaram
sadevarṣigaṇaṃ tuṣṭaṃ rāghavasya mahātmanaḥ

तथा परमसंतुष्टैः पूजितः सर्वदैवतैः
कृतकृत्यस्तदा रामो विज्वरः प्रमुमोद ह

tathā paramasaṃtuṣṭaiḥ pūjitaḥ sarvadaivataiḥ
kṛtakṛtyas tadā rāmo vijvaraḥ pramumoda ha

देवताभ्यो वरान्प्राप्य समुत्थाप्य च वानरान्
पुष्पकं तत्समारुह्य नन्दिग्रामं ययौ तदा

devatābhyo varān prāpya samutthāpya ca vānarān
puṣpakaṃ tat samāruhya nandigrāmaṃ yayau tadā

नन्दिग्रामे जटां हित्वा भ्रातृभिः सहितोऽनघः
रामः सीतामनुप्राप्य राज्यं पुनरवाप्तवान्

nandigrāme jaṭāṃ hitvā bhrātṛbhiḥ sahito 'naghaḥ
rāmaḥ sītām anuprāpya rājyaṃ punar avāptavān

प्रहृष्टमुदितो लोकस्तुष्टः पुष्टः सुधार्मिकः
निरायमो अरोगश्च दुर्भिक्षभयवर्जितः

prahṛṣṭamudito lokas tuṣṭaḥ puṣṭaḥ sudhārmikaḥ
nirāyamo arogaś ca durbhikṣabhayavarjitaḥ

न पुत्रमरणं केचिद्द्रक्ष्यन्ति पुरुषाः क्वचित्
नार्यश्चाविधवा नित्यं भविष्यन्ति पतिव्रताः

na putramaraṇaṃ ke cid drakṣyanti puruṣāḥ kva cit
nāryaś cāvidhavā nityaṃ bhaviṣyanti pativratāḥ

न वातजं भयं किंचिन्नाप्सु मज्जन्ति जन्तवः
न चाग्रिजं भयं किंचिद्यथा कृतयुगे तथा

na vātajaṃ bhayaṃ kiṃ cin nāpsu majjanti jantavaḥ
na cāgrijaṃ bhayaṃ kiṃ cid yathā kṛtayuge tathā

अश्वमेधशतैरिष्ट्वा तथा बहुसुवर्णकैः
गवां कोट्ययुतं दत्त्वा विद्वद्भ्यो विधिपूर्वकम्

aśvamedhaśatair iṣṭvā tathā bahusuvarṇakaiḥ
gavāṃ koṭyayutaṃ dattvā vidvadbhyo vidhipūrvakam

राजवंशाञ्शतगुणान्स्थापयिष्यति राघवः
चातुर्वर्ण्यं च लोकेऽस्मिन्स्वे स्वे धर्मे नियोक्ष्यति

rājavaṃśāñ śataguṇān sthāpayiṣyati rāghavaḥ
cāturvarṇyaṃ ca loke 'smin sve sve dharme niyokṣyati

दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च
रामो राज्यमुपासित्वा ब्रह्मलोकं गमिष्यति

daśavarṣasahasrāṇi daśavarṣaśatāni ca
rāmo rājyam upāsitvā brahmalokaṃ gamiṣyati

इदं पवित्रं पापघ्नं पुण्यं वेदैश्च संमितम्
यः पठेद्रामचरितं सर्वपापैः प्रमुच्यते

idaṃ pavitraṃ pāpaghnaṃ puṇyaṃ vedaiś ca saṃmitam
yaḥ paṭhed rāmacaritaṃ sarvapāpaiḥ pramucyate

एतदाख्यानमायुष्यं पठन्रामायणं नरः
सपुत्रपौत्रः सगणः प्रेत्य स्वर्गे महीयते

etad ākhyānam āyuṣyaṃ paṭhan rāmāyaṇaṃ naraḥ
saputrapautraḥ sagaṇaḥ pretya svarge mahīyate

पठन्द्विजो वागृषभत्वमीया;त्स्यात्क्षत्रियो भूमिपतित्वमीयात्
वणिग्जनः पण्यफलत्वमीया;ज्जनश्च शूद्रोऽपि महत्त्वमीयात्

paṭhan dvijo vāgṛṣabhatvam īyāt; syāt kṣatriyo bhūmipatitvam īyāt
vaṇigjanaḥ paṇyaphalatvam īyāj; janaś ca śūdro 'pi mahattvam īyāt