Bala Kanda, sarga 30

Bālakāṇḍa · 23 Critical Edition verses · 2 Southern-only

अथ तां रजनीं तत्र कृतार्थौ रामलक्षणौ
ऊषतुर्मुदितौ वीरौ प्रहृष्टेनान्तरात्मना

atha tāṃ rajanīṃ tatra kṛtārthau rāmalakṣaṇau
ūṣatur muditau vīrau prahṛṣṭenāntarātmanā

प्रभातायां तु शर्वर्यां कृतपौर्वाह्णिकक्रियौ
विश्वामित्रमृषींश्चान्यान्सहितावभिजग्मतुः

prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ kṛtapaurvāhṇikakriyau
viśvāmitram ṛṣīṃś cānyān sahitāv abhijagmatuḥ

अभिवाद्य मुनिश्रेष्ठं ज्वलन्तमिव पावकम्
ऊचतुर्मधुरोदारं वाक्यं मधुरभाषिणौ

abhivādya muniśreṣṭhaṃ jvalantam iva pāvakam
ūcatur madhurodāraṃ vākyaṃ madhurabhāṣiṇau

इमौ स्वो मुनिशार्दूल किंकरौ समुपस्थितौ
आज्ञापय यथेष्टं वै शासनं करवाव किम्

imau svo muniśārdūla kiṃkarau samupasthitau
ājñāpaya yatheṣṭaṃ vai śāsanaṃ karavāva kim

एवमुक्ते ततस्ताभ्यां सर्व एव महर्षयः
विश्वामित्रं पुरस्कृत्य रामं वचनमब्रुवन्

evam ukte tatas tābhyāṃ sarva eva maharṣayaḥ
viśvāmitraṃ puraskṛtya rāmaṃ vacanam abruvan

मैथिलस्य नरश्रेष्ठ जनकस्य भविष्यति
यज्ञः परमधर्मिष्ठस्तत्र यास्यामहे वयम्

maithilasya naraśreṣṭha janakasya bhaviṣyati
yajñaḥ paramadharmiṣṭhas tatra yāsyāmahe vayam

त्वं चैव नरशार्दूल सहास्माभिर्गमिष्यसि
अद्भुतं च धनूरत्नं तत्र त्वं द्रष्टुमर्हसि

tvaṃ caiva naraśārdūla sahāsmābhir gamiṣyasi
adbhutaṃ ca dhanūratnaṃ tatra tvaṃ draṣṭum arhasi

तद्धि पूर्वं नरश्रेष्ठ दत्तं सदसि दैवतैः
अप्रमेयबलं घोरं मखे परमभास्वरम्

tad dhi pūrvaṃ naraśreṣṭha dattaṃ sadasi daivataiḥ
aprameyabalaṃ ghoraṃ makhe paramabhāsvaram

नास्य देवा न गन्धर्वा नासुरा न च राक्षसाः
कर्तुमारोपणं शक्ता न कथंचन मानुषाः

nāsya devā na gandharvā nāsurā na ca rākṣasāḥ
kartum āropaṇaṃ śaktā na kathaṃ cana mānuṣāḥ

धनुषस्तस्य वीर्यं हि जिज्ञासन्तो महीक्षितः
न शेकुरारोपयितुं राजपुत्रा महाबलाः

dhanuṣas tasya vīryaṃ hi jijñāsanto mahīkṣitaḥ
na śekur āropayituṃ rājaputrā mahābalāḥ

तद्धनुर्नरशार्दूल मैथिलस्य महात्मनः
तत्र द्रक्ष्यसि काकुत्स्थ यज्ञं चाद्भुतदर्शनम्

tad dhanur naraśārdūla maithilasya mahātmanaḥ
tatra drakṣyasi kākutstha yajñaṃ cādbhutadarśanam

तद्धि यज्ञफलं तेन मैथिलेनोत्तमं धनुः
याचितं नरशार्दूल सुनाभं सर्वदैवतैः

tad dhi yajñaphalaṃ tena maithilenottamaṃ dhanuḥ
yācitaṃ naraśārdūla sunābhaṃ sarvadaivataiḥ

VR-S.1.30.12+11.30.12+1Southern-onlyIIT Kanpur Heritage

आयागभूतं नृपतेस्तस्य वेश्मनि राघव।

अर्चितं विविधैर्गन्धैर्धूपैश्चागरुगन्धिभि:

āyāgabhūtaṃ nṛpatestasya veśmani rāghava|

arcitaṃ vividhairgandhairdhūpaiścāgarugandhibhiḥ

VR-S.1.30.12+21.30.12+2Southern-onlyvalmikiramayan.net

आयागभूतम् नृपतेः तस्य वेश्मनि राघव |
अर्चितम् विविधैः गन्धैः धूपैः च अगुरु गंध्भिः

āyāgabhūtam nṛpateḥ tasya veśmani rāghava |
arcitam vividhaiḥ gandhaiḥ dhūpaiḥ ca aguru gaṃdhbhiḥ

एवमुक्त्वा मुनिवरः प्रस्थानमकरोत्तदा
सर्षिसंघः सकाकुत्स्थ आमन्त्र्य वनदेवताः

evam uktvā munivaraḥ prasthānam akarot tadā
sarṣisaṃghaḥ sakākutstha āmantrya vanadevatāḥ

स्वस्ति वोऽस्तु गमिष्यामि सिद्धः सिद्धाश्रमादहम्
उत्तरे जाह्नवीतीरे हिमवन्तं शिलोच्चयम्

svasti vo 'stu gamiṣyāmi siddhaḥ siddhāśramād aham
uttare jāhnavītīre himavantaṃ śiloccayam

प्रदक्षिणं ततः कृत्वा सिद्धाश्रममनुत्तमम्
उत्तरां दिशमुद्दिश्य प्रस्थातुमुपचक्रमे

pradakṣiṇaṃ tataḥ kṛtvā siddhāśramam anuttamam
uttarāṃ diśam uddiśya prasthātum upacakrame

तं व्रजन्तं मुनिवरमन्वगादनुसारिणाम्
शकटी शतमात्रं तु प्रयाणे ब्रह्मवादिनाम्

taṃ vrajantaṃ munivaram anvagād anusāriṇām
śakaṭī śatamātraṃ tu prayāṇe brahmavādinām

मृगपक्षिगणाश्चैव सिद्धाश्रमनिवासिनः
अनुजग्मुर्महात्मानं विश्वामित्रं महामुनिम्

mṛgapakṣigaṇāś caiva siddhāśramanivāsinaḥ
anujagmur mahātmānaṃ viśvāmitraṃ mahāmunim

ते गत्वा दूरमध्वानं लम्बमाने दिवाकरे
वासं चक्रुर्मुनिगणाः शोणाकूले समाहिताः

te gatvā dūram adhvānaṃ lambamāne divākare
vāsaṃ cakrur munigaṇāḥ śoṇākūle samāhitāḥ

तेऽस्तं गते दिनकरे स्नात्वा हुतहुताशनाः
विश्वामित्रं पुरस्कृत्य निषेदुरमितौजसः

te 'staṃ gate dinakare snātvā hutahutāśanāḥ
viśvāmitraṃ puraskṛtya niṣedur amitaujasaḥ

रामोऽपि सहसौमित्रिर्मुनींस्तानभिपूज्य च
अग्रतो निषसादाथ विश्वामित्रस्य धीमतः

rāmo 'pi sahasaumitrir munīṃs tān abhipūjya ca
agrato niṣasādātha viśvāmitrasya dhīmataḥ

अथ रामो महातेजा विश्वामित्रं महामुनिम्
पप्रच्छ मुनिशार्दूलं कौतूहलसमन्वितः

atha rāmo mahātejā viśvāmitraṃ mahāmunim
papraccha muniśārdūlaṃ kautūhalasamanvitaḥ

भगवन्को न्वयं देशः समृद्धवनशोभितः
श्रोतुमिच्छामि भद्रं ते वक्तुमर्हसि तत्त्वतः

bhagavan ko nv ayaṃ deśaḥ samṛddhavanaśobhitaḥ
śrotum icchāmi bhadraṃ te vaktum arhasi tattvataḥ

चोदितो रामवाक्येन कथयामास सुव्रतः
तस्य देशस्य निखिलमृषिमध्ये महातपाः

codito rāmavākyena kathayām āsa suvrataḥ
tasya deśasya nikhilam ṛṣimadhye mahātapāḥ