Bala Kanda, sarga 32
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कुशनाभस्य धीमतः
शिरोभिश्चरणौ स्पृष्ट्वा कन्याशतमभाषत
tasya tad vacanaṃ śrutvā kuśanābhasya dhīmataḥ
śirobhiś caraṇau spṛṣṭvā kanyāśatam abhāṣata
वायुः सर्वात्मको राजन्प्रधर्षयितुमिच्छति
अशुभं मार्गमास्थाय न धर्मं प्रत्यवेक्षते
vāyuḥ sarvātmako rājan pradharṣayitum icchati
aśubhaṃ mārgam āsthāya na dharmaṃ pratyavekṣate
पितृमत्यः स्म भद्रं ते स्वच्छन्दे न वयं स्थिताः
पितरं नो वृणीष्व त्वं यदि नो दास्यते तव
pitṛmatyaḥ sma bhadraṃ te svacchande na vayaṃ sthitāḥ
pitaraṃ no vṛṇīṣva tvaṃ yadi no dāsyate tava
तेन पापानुबन्धेन वचनं न प्रतीच्छता
एवं ब्रुवन्त्यः सर्वाः स्म वायुना निहता भृषम्
tena pāpānubandhena vacanaṃ na pratīcchatā
evaṃ bruvantyaḥ sarvāḥ sma vāyunā nihatā bhṛṣam
तासां तद्वचनं श्रुत्वा राजा परमधार्मिकः
प्रत्युवाच महातेजाः कन्याशतमनुत्तमम्
tāsāṃ tad vacanaṃ śrutvā rājā paramadhārmikaḥ
pratyuvāca mahātejāḥ kanyāśatam anuttamam
क्षान्तं क्षमावतां पुत्र्यः कर्तव्यं सुमहत्कृतम्
ऐकमत्यमुपागम्य कुलं चावेक्षितं मम
kṣāntaṃ kṣamāvatāṃ putryaḥ kartavyaṃ sumahat kṛtam
aikamatyam upāgamya kulaṃ cāvekṣitaṃ mama
अलंकारो हि नारीणां क्षमा तु पुरुषस्य वा
दुष्करं तच्च वः क्षान्तं त्रिदशेषु विशेषतः
alaṃkāro hi nārīṇāṃ kṣamā tu puruṣasya vā
duṣkaraṃ tac ca vaḥ kṣāntaṃ tridaśeṣu viśeṣataḥ
यादृशीर्वः क्षमा पुत्र्यः सर्वासामविशेषतः
क्षमा दानं क्षमा यज्ञः क्षमा सत्यं च पुत्रिकाः
yādṛśīr vaḥ kṣamā putryaḥ sarvāsām aviśeṣataḥ
kṣamā dānaṃ kṣamā yajñaḥ kṣamā satyaṃ ca putrikāḥ
क्षमा यशः क्षमा धर्मः क्षमायां विष्ठितं जगत्
विसृज्य कन्याः काकुत्स्थ राजा त्रिदशविक्रमः
kṣamā yaśaḥ kṣamā dharmaḥ kṣamāyāṃ viṣṭhitaṃ jagat
visṛjya kanyāḥ kākutstha rājā tridaśavikramaḥ
मन्त्रज्ञो मन्त्रयामास प्रदानं सह मन्त्रिभिः
देशे काले प्रदानस्य सदृशे प्रतिपादनम्
mantrajño mantrayām āsa pradānaṃ saha mantribhiḥ
deśe kāle pradānasya sadṛśe pratipādanam
एतस्मिन्नेव काले तु चूली नाम महामुनिः
ऊर्ध्वरेताः शुभाचारो ब्राह्मं तप उपागमत्
etasminn eva kāle tu cūlī nāma mahāmuniḥ
ūrdhvaretāḥ śubhācāro brāhmaṃ tapa upāgamat
तप्यन्तं तमृषिं तत्र गन्धर्वी पर्युपासते
सोमदा नाम भद्रं ते ऊर्मिला तनया तदा
tapyantaṃ tam ṛṣiṃ tatra gandharvī paryupāsate
somadā nāma bhadraṃ te ūrmilā tanayā tadā
सा च तं प्रणता भूत्वा शुश्रूषणपरायणा
उवास काले धर्मिष्ठा तस्यास्तुष्टोऽभवद्गुरुः
sā ca taṃ praṇatā bhūtvā śuśrūṣaṇaparāyaṇā
uvāsa kāle dharmiṣṭhā tasyās tuṣṭo 'bhavad guruḥ
स च तां कालयोगेन प्रोवाच रघुनन्दन
परितुष्टोऽस्मि भद्रं ते किं करोमि तव प्रियम्
sa ca tāṃ kālayogena provāca raghunandana
parituṣṭo 'smi bhadraṃ te kiṃ karomi tava priyam
परितुष्टं मुनिं ज्ञात्वा गन्धर्वी मधुरस्वरम्
उवाच परमप्रीता वाक्यज्ञा वाक्यकोविदम्
parituṣṭaṃ muniṃ jñātvā gandharvī madhurasvaram
uvāca paramaprītā vākyajñā vākyakovidam
लक्ष्म्या समुदितो ब्राह्म्या ब्रह्मभूतो महातपाः
ब्राह्मेण तपसा युक्तं पुत्रमिच्छामि धार्मिकम्
lakṣmyā samudito brāhmyā brahmabhūto mahātapāḥ
brāhmeṇa tapasā yuktaṃ putram icchāmi dhārmikam
अपतिश्चास्मि भद्रं ते भार्या चास्मि न कस्यचित्
ब्राह्मेणोपगतायाश्च दातुमर्हसि मे सुतम्
apatiś cāsmi bhadraṃ te bhāryā cāsmi na kasya cit
brāhmeṇopagatāyāś ca dātum arhasi me sutam
तस्याः प्रसन्नो ब्रह्मर्षिर्ददौ पुत्रमनुत्तमम्
ब्रह्मदत्त इति ख्यातं मानसं चूलिनः सुतम्
tasyāḥ prasanno brahmarṣir dadau putram anuttamam
brahmadatta iti khyātaṃ mānasaṃ cūlinaḥ sutam
स राजा ब्रह्मदत्तस्तु पुरीमध्यवसत्तदा
काम्पिल्यां परया लक्ष्म्या देवराजो यथा दिवम्
sa rājā brahmadattas tu purīm adhyavasat tadā
kāmpilyāṃ parayā lakṣmyā devarājo yathā divam
स बुद्धिं कृतवान्राजा कुशनाभः सुधार्मिकः
ब्रह्मदत्ताय काकुत्स्थ दातुं कन्याशतं तदा
sa buddhiṃ kṛtavān rājā kuśanābhaḥ sudhārmikaḥ
brahmadattāya kākutstha dātuṃ kanyāśataṃ tadā
तमाहूय महातेजा ब्रह्मदत्तं महीपतिः
ददौ कन्याशतं राजा सुप्रीतेनान्तरात्मना
tam āhūya mahātejā brahmadattaṃ mahīpatiḥ
dadau kanyāśataṃ rājā suprītenāntarātmanā
यथाक्रमं ततः पाणिं जग्राह रघुनन्दन
ब्रह्मदत्तो मही पालस्तासां देवपतिर्यथा
yathākramaṃ tataḥ pāṇiṃ jagrāha raghunandana
brahmadatto mahī pālas tāsāṃ devapatir yathā
स्पृष्टमात्रे ततः पाणौ विकुब्जा विगतज्वराः
युक्ताः परमया लक्ष्म्या बभुः कन्याशतं तदा
spṛṣṭamātre tataḥ pāṇau vikubjā vigatajvarāḥ
yuktāḥ paramayā lakṣmyā babhuḥ kanyāśataṃ tadā
स दृष्ट्वा वायुना मुक्ताः कुशनाभो महीपतिः
बभूव परमप्रीतो हर्षं लेभे पुनः पुनः
sa dṛṣṭvā vāyunā muktāḥ kuśanābho mahīpatiḥ
babhūva paramaprīto harṣaṃ lebhe punaḥ punaḥ
कृतोद्वाहं तु राजानं ब्रह्मदत्तं महीपतिः
सदारं प्रेषयामास सोपाध्याय गणं तदा
kṛtodvāhaṃ tu rājānaṃ brahmadattaṃ mahīpatiḥ
sadāraṃ preṣayām āsa sopādhyāya gaṇaṃ tadā
सोमदापि सुसंहृष्टा पुत्रस्य सदृशीं क्रियाम्
यथान्यायं च गन्धर्वी स्नुषास्ताः प्रत्यनन्दत
somadāpi susaṃhṛṣṭā putrasya sadṛśīṃ kriyām
yathānyāyaṃ ca gandharvī snuṣās tāḥ pratyanandata