Bala Kanda, sarga 33

Bālakāṇḍa · 20 Critical Edition verses · 3 Southern-only

कृतोद्वाहे गते तस्मिन्ब्रह्मदत्ते च राघव
अपुत्रः पुत्रलाभाय पौत्रीमिष्टिमकल्पयत्

kṛtodvāhe gate tasmin brahmadatte ca rāghava
aputraḥ putralābhāya pautrīm iṣṭim akalpayat

इष्ट्यां तु वर्तमानायां कुशनाभं महीपतिम्
उवाच परमप्रीतः कुशो ब्रह्मसुतस्तदा

iṣṭyāṃ tu vartamānāyāṃ kuśanābhaṃ mahīpatim
uvāca paramaprītaḥ kuśo brahmasutas tadā

पुत्रस्ते सदृशः पुत्र भविष्यति सुधार्मिकः
गाधिं प्राप्स्यसि तेन त्वं कीर्तिं लोके च शाश्वतीम्

putras te sadṛśaḥ putra bhaviṣyati sudhārmikaḥ
gādhiṃ prāpsyasi tena tvaṃ kīrtiṃ loke ca śāśvatīm

एवमुक्त्वा कुशो राम कुशनाभं महीपतिम्
जगामाकाशमाविश्य ब्रह्मलोकं सनातनम्

evam uktvā kuśo rāma kuśanābhaṃ mahīpatim
jagāmākāśam āviśya brahmalokaṃ sanātanam

कस्यचित्त्वथ कालस्य कुशनाभस्य धीमतः
जज्ञे परमधर्मिष्ठो गाधिरित्येव नामतः

kasya cit tv atha kālasya kuśanābhasya dhīmataḥ
jajñe paramadharmiṣṭho gādhir ity eva nāmataḥ

स पिता मम काकुत्स्थ गाधिः परमधार्मिकः
कुशवंशप्रसूतोऽस्मि कौशिको रघुनन्दन

sa pitā mama kākutstha gādhiḥ paramadhārmikaḥ
kuśavaṃśaprasūto 'smi kauśiko raghunandana

पूर्वजा भगिनी चापि मम राघव सुव्रता
नाम्ना सत्यवती नाम ऋचीके प्रतिपादिता

pūrvajā bhaginī cāpi mama rāghava suvratā
nāmnā satyavatī nāma ṛcīke pratipāditā

सशरीरा गता स्वर्गं भर्तारमनुवर्तिनी
कौशिकी परमोदारा सा प्रवृत्ता महानदी

saśarīrā gatā svargaṃ bhartāram anuvartinī
kauśikī paramodārā sā pravṛttā mahānadī

दिव्या पुण्योदका रम्या हिमवन्तमुपाश्रिता
लोकस्य हितकामार्थं प्रवृत्ता भगिनी मम

divyā puṇyodakā ramyā himavantam upāśritā
lokasya hitakāmārthaṃ pravṛttā bhaginī mama

ततोऽहं हिमवत्पार्श्वे वसामि नियतः सुखम्
भगिन्याः स्नेहसंयुक्तः कौशिक्या रघुनन्दन

tato 'haṃ himavatpārśve vasāmi niyataḥ sukham
bhaginyāḥ snehasaṃyuktaḥ kauśikyā raghunandana

सा तु सत्यवती पुण्या सत्ये धर्मे प्रतिष्ठिता
पतिव्रता महाभागा कौशिकी सरितां वरा

sā tu satyavatī puṇyā satye dharme pratiṣṭhitā
pativratā mahābhāgā kauśikī saritāṃ varā

अहं हि नियमाद्राम हित्वा तां समुपागतः
सिद्धाश्रममनुप्राप्य सिद्धोऽस्मि तव तेजसा

ahaṃ hi niyamād rāma hitvā tāṃ samupāgataḥ
siddhāśramam anuprāpya siddho 'smi tava tejasā

एषा राम ममोत्पत्तिः स्वस्य वंशस्य कीर्तिता
देशस्य च महाबाहो यन्मां त्वं परिपृच्छसि

eṣā rāma mamotpattiḥ svasya vaṃśasya kīrtitā
deśasya ca mahābāho yan māṃ tvaṃ paripṛcchasi

गतोऽर्धरात्रः काकुत्स्थ कथाः कथयतो मम
निद्रामभ्येहि भद्रं ते मा भूद्विघ्नोऽध्वनीह नः

gato 'rdharātraḥ kākutstha kathāḥ kathayato mama
nidrām abhyehi bhadraṃ te mā bhūd vighno 'dhvanīha naḥ

निष्पन्दास्तरवः सर्वे निलीना मृगपक्षिणः
नैशेन तमसा व्याप्ता दिशश्च रघुनन्दन

niṣpandās taravaḥ sarve nilīnā mṛgapakṣiṇaḥ
naiśena tamasā vyāptā diśaś ca raghunandana

शनैर्वियुज्यते संध्या नभो नेत्रैरिवावृतम्
नक्षत्रतारागहनं ज्योतिर्भिरवभासते

śanair viyujyate saṃdhyā nabho netrair ivāvṛtam
nakṣatratārāgahanaṃ jyotirbhir avabhāsate

उत्तिष्ठति च शीतांशुः शशी लोकतमोनुदः
ह्लादयन्प्राणिनां लोके मनांसि प्रभया विभो

uttiṣṭhati ca śītāṃśuḥ śaśī lokatamonudaḥ
hlādayan prāṇināṃ loke manāṃsi prabhayā vibho

नैशानि सर्वभूतानि प्रचरन्ति ततस्ततः
यक्षराक्षससंघाश्च रौद्राश्च पिशिताशनाः

naiśāni sarvabhūtāni pracaranti tatas tataḥ
yakṣarākṣasasaṃghāś ca raudrāś ca piśitāśanāḥ

एवमुक्त्वा महातेजा विरराम महामुनिः
साधु साध्विति तं सर्वे मुनयो ह्यभ्यपूजयन्

evam uktvā mahātejā virarāma mahāmuniḥ
sādhu sādhv iti taṃ sarve munayo hy abhyapūjayan

VR-S.1.33.19+11.33.19+1Southern-onlyvalmikiramayan.net

कुशिकानामयं वंशो महान् धर्मपरः सदा |
ब्रह्मोपमा महात्मानः कुशवंश्या नरोत्तम

kuśikānāmayaṃ vaṃśo mahān dharmaparaḥ sadā |
brahmopamā mahātmānaḥ kuśavaṃśyā narottama

विशेषेण भवानेव विश्वामित्रो महायशाः |
कौशिकी सरितां श्रेष्ठा कुलोद्योतकरी तव

viśeṣeṇa bhavāneva viśvāmitro mahāyaśāḥ |
kauśikī saritāṃ śreṣṭhā kulodyotakarī tava

VR-S.1.33.19+31.33.19+3Southern-onlyvalmikiramayan.net

मुदितैर्मुनिशार्दूलैः प्रशस्तः कुशिकात्मजः |
निद्रामुपागमच्छ्रीमानस्तं गत इवांशुमान्

muditairmuniśārdūlaiḥ praśastaḥ kuśikātmajaḥ |
nidrāmupāgamacchrīmānastaṃ gata ivāṃśumān

रामोऽपि सह सौमित्रिः किंचिदागतविस्मयः
प्रशस्य मुनिशार्दूलं निद्रां समुपसेवते

rāmo 'pi saha saumitriḥ kiṃ cid āgatavismayaḥ
praśasya muniśārdūlaṃ nidrāṃ samupasevate