Bala Kanda, sarga 7
अष्टौ बभूवुर्वीरस्य तस्यामात्या यशस्विनः
शुचयश्चानुरक्ताश्च राजकृत्येषु नित्यशः
aṣṭau babhūvur vīrasya tasyāmātyā yaśasvinaḥ
śucayaś cānuraktāś ca rājakṛtyeṣu nityaśaḥ
धृष्टिर्जयन्तो विजयः सिद्धार्थो अर्थसाधकः
अशोको मन्त्रपालश्च सुमन्त्रश्चाष्टमोऽभवत्
dhṛṣṭir jayanto vijayaḥ siddhārtho arthasādhakaḥ
aśoko mantrapālaś ca sumantraś cāṣṭamo 'bhavat
ऋत्विजौ द्वावभिमतौ तस्यास्तामृषिसत्तमौ
वसिष्ठो वामदेवश्च मन्त्रिणश्च तथापरे
ṛtvijau dvāv abhimatau tasyāstām ṛṣisattamau
vasiṣṭho vāmadevaś ca mantriṇaś ca tathāpare
सुयज्ञोऽप्यथ जाबालिः काश्यपोऽप्यथ गौतमः |
मार्कण्डेयस्तु दीर्घायुस्तथा कात्यायनो द्विजः
suyajño'pyatha jābāliḥ kāśyapo'pyatha gautamaḥ |
mārkaṇḍeyastu dīrghāyustathā kātyāyano dvijaḥ
एतैर्ब्रह्मर्षिभिर्नित्यमृत्विजस्तस्य पौर्वकाः
विद्याविनीता ह्रीमंतः कुशला नियतेन्द्रियाः
etairbrahmarṣibhirnityamṛtvijastasya paurvakāḥ
vidyāvinītā hrīmaṃtaḥ kuśalā niyatendriyāḥ
श्रीमन्तश्च महात्मानः शास्त्रज्ञा दृढविक्रमाः
कीर्तिमन्तः प्रणिहिता यथावचनकारिणः
śrīmantaś ca mahātmānaḥ śāstrajñā dṛḍhavikramāḥ
kīrtimantaḥ praṇihitā yathāvacanakāriṇaḥ
तेजःक्षमायशःप्राप्ताः स्मितपूर्वाभिभाषिणः
क्रोधात्कामार्थहेतोर्वा न ब्रूयुरनृतं वचः
tejaḥkṣamāyaśaḥprāptāḥ smitapūrvābhibhāṣiṇaḥ
krodhāt kāmārthahetor vā na brūyur anṛtaṃ vacaḥ
तेषामविदितं किंचित्स्वेषु नास्ति परेषु वा
क्रियमाणं कृतं वापि चारेणापि चिकीर्षितम्
teṣām aviditaṃ kiṃ cit sveṣu nāsti pareṣu vā
kriyamāṇaṃ kṛtaṃ vāpi cāreṇāpi cikīrṣitam
कुशला व्यवहारेषु सौहृदेषु परीक्षिताः
प्राप्तकालं यथा दण्डं धारयेयुः सुतेष्वपि
kuśalā vyavahāreṣu sauhṛdeṣu parīkṣitāḥ
prāptakālaṃ yathā daṇḍaṃ dhārayeyuḥ suteṣv api
कोशसंग्रहणे युक्ता बलस्य च परिग्रहे
अहितं चापि पुरुषं न विहिंस्युरदूषकम्
kośasaṃgrahaṇe yuktā balasya ca parigrahe
ahitaṃ cāpi puruṣaṃ na vihiṃsyur adūṣakam
वीराश्च नियतोत्साहा राजशास्त्रमनुष्ठिताः
शुचीनां रक्षितारश्च नित्यं विषयवासिनाम्
vīrāś ca niyatotsāhā rājaśāstram anuṣṭhitāḥ
śucīnāṃ rakṣitāraś ca nityaṃ viṣayavāsinām
ब्रह्मक्षत्रमहिंसन्तस्ते कोशं समपूरयन्
सुतीक्ष्णदण्डाः संप्रेक्ष्य पुरुषस्य बलाबलम्
brahmakṣatram ahiṃsantas te kośaṃ samapūrayan
sutīkṣṇadaṇḍāḥ saṃprekṣya puruṣasya balābalam
शुचीनामेकबुद्धीनां सर्वेषां संप्रजानताम्
नासीत्पुरे वा राष्ट्रे वा मृषावादी नरः क्वचित्
śucīnām ekabuddhīnāṃ sarveṣāṃ saṃprajānatām
nāsīt pure vā rāṣṭre vā mṛṣāvādī naraḥ kva cit
कश्चिन्न दुष्टस्तत्रासीत्परदाररतिर्नरः
प्रशान्तं सर्वमेवासीद्राष्ट्रं पुरवरं च तत्
kaś cin na duṣṭas tatrāsīt paradāraratir naraḥ
praśāntaṃ sarvam evāsīd rāṣṭraṃ puravaraṃ ca tat
सुवाससः सुवेशाश्च ते च सर्वे सुशीलिनः
हितार्थं च नरेन्द्रस्य जाग्रतो नयचक्षुषा
suvāsasaḥ suveśāś ca te ca sarve suśīlinaḥ
hitārthaṃ ca narendrasya jāgrato nayacakṣuṣā
गुरौ गुणगृहीताश्च प्रख्याताश्च पराक्रमैः
विदेशेष्वपि विज्ञाताः सर्वतो बुद्धिनिश्चयात्
gurau guṇagṛhītāś ca prakhyātāś ca parākramaiḥ
videśeṣv api vijñātāḥ sarvato buddhiniścayāt
सन्धिविग्रहतत्त्वज्ञा: प्रकृत्या सम्पदान्विता: ।।।।
मन्त्रसंवरणे शक्ताश्श्लक्ष्णास्सूक्ष्मासु बुद्धिषु ।
नीतिशास्त्रविशेषज्ञास्सततं प्रियवादिन:
sandhivigrahatattvajñāḥ prakṛtyā sampadānvitāḥ ||||
mantrasaṃvaraṇe śaktāśślakṣṇāssūkṣmāsu buddhiṣu |
nītiśāstraviśeṣajñāssatataṃ priyavādinaḥ
ईदृशैस्तैरमात्यैस्तु राजा दशरथोऽनघः
उपपन्नो गुणोपेतैरन्वशासद्वसुंधराम्
īdṛśais tair amātyais tu rājā daśaratho 'naghaḥ
upapanno guṇopetair anvaśāsad vasuṃdharām
अवेक्षमाणश्चारेण प्रजा धर्मेण रञ्जयन्
नाध्यगच्छद्विशिष्टं वा तुल्यं वा शत्रुमात्मनः
avekṣamāṇaś cāreṇa prajā dharmeṇa rañjayan
nādhyagacchad viśiṣṭaṃ vā tulyaṃ vā śatrum ātmanaḥ
तैर्मन्त्रिभिर्मन्त्रहितैर्निविष्टै;र्वृतोऽनुरक्तैः कुशलैः समर्थैः
स पार्थिवो दीप्तिमवाप युक्त;स्तेजोमयैर्गोभिरिवोदितोऽर्कः
tair mantribhir mantrahitair niviṣṭair; vṛto 'nuraktaiḥ kuśalaiḥ samarthaiḥ
sa pārthivo dīptim avāpa yuktas; tejomayair gobhir ivodito 'rkaḥ