Ayodhya Kanda, sarga 39
विलपन्तीं तथा तां तु कौसल्यां प्रमदोत्तमाम्
इदं धर्मे स्थिता धर्म्यं सुमित्रा वाक्यमब्रवीत्
vilapantīṃ tathā tāṃ tu kausalyāṃ pramadottamām
idaṃ dharme sthitā dharmyaṃ sumitrā vākyam abravīt
तवार्ये सद्गुणैर्युक्तः पुत्रः स पुरुषोत्तमः
किं ते विलपितेनैवं कृपणं रुदितेन वा
tavārye sadguṇair yuktaḥ putraḥ sa puruṣottamaḥ
kiṃ te vilapitenaivaṃ kṛpaṇaṃ ruditena vā
यस्तवार्ये गतः पुत्रस्त्यक्त्वा राज्यं महाबलः
साधु कुर्वन्महात्मानं पितरं सत्यवादिनाम्
yas tavārye gataḥ putras tyaktvā rājyaṃ mahābalaḥ
sādhu kurvan mahātmānaṃ pitaraṃ satyavādinām
शिष्टैराचरिते सम्यक्शश्वत्प्रेत्य फलोदये
रामो धर्मे स्थितः श्रेष्ठो न स शोच्यः कदाचन
śiṣṭair ācarite samyak śaśvat pretya phalodaye
rāmo dharme sthitaḥ śreṣṭho na sa śocyaḥ kadā cana
वर्तते चोत्तमां वृत्तिं लक्ष्मणोऽस्मिन्सदानघः
दयावान्सर्वभूतेषु लाभस्तस्य महात्मनः
vartate cottamāṃ vṛttiṃ lakṣmaṇo 'smin sadānaghaḥ
dayāvān sarvabhūteṣu lābhas tasya mahātmanaḥ
अरण्यवासे यद्दुःखं जानती वै सुखोचिता
अनुगच्छति वैदेही धर्मात्मानं तवात्मजम्
araṇyavāse yad duḥkhaṃ jānatī vai sukhocitā
anugacchati vaidehī dharmātmānaṃ tavātmajam
कीर्तिभूतां पताकां यो लोके भ्रामयति प्रभुः
दमसत्यव्रतपरः किं न प्राप्तस्तवात्मजः
kīrtibhūtāṃ patākāṃ yo loke bhrāmayati prabhuḥ
damasatyavrataparaḥ kiṃ na prāptas tavātmajaḥ
व्यक्तं रामस्य विज्ञाय शौचं माहात्म्यमुत्तमम्
न गात्रमंशुभिः सूर्यः संतापयितुमर्हति
vyaktaṃ rāmasya vijñāya śaucaṃ māhātmyam uttamam
na gātram aṃśubhiḥ sūryaḥ saṃtāpayitum arhati
शिवः सर्वेषु कालेषु काननेभ्यो विनिःसृतः
राघवं युक्तशीतोष्णः सेविष्यति सुखोऽनिलः
śivaḥ sarveṣu kāleṣu kānanebhyo viniḥsṛtaḥ
rāghavaṃ yuktaśītoṣṇaḥ seviṣyati sukho 'nilaḥ
शयानमनघं रात्रौ पितेवाभिपरिष्वजन्
रश्मिभिः संस्पृशञ्शीतैश्चन्द्रमा ह्लादयिष्यति
śayānam anaghaṃ rātrau pitevābhipariṣvajan
raśmibhiḥ saṃspṛśañ śītaiś candramā hlādayiṣyati
ददौ चास्त्राणि दिव्यानि यस्मै ब्रह्मा महौजसे
दानवेन्द्रं हतं दृष्ट्वा तिमिध्वजसुतं रणे
dadau cāstrāṇi divyāni yasmai brahmā mahaujase
dānavendraṃ hataṃ dṛṣṭvā timidhvajasutaṃ raṇe
यस्येषुपथमासाद्य विनाशं यान्ति शत्रवः।
कथं न पृथिवी तस्य शासने स्थातुमर्हति
yasyeṣupathamāsādya vināśaṃ yānti śatravaḥ|
kathaṃ na pṛthivī tasya śāsane sthātumarhati
या श्री श्शौर्यं च रामस्य या च कल्याणसत्वता।
निवृत्तारण्यवास स्स क्षिप्रं राज्यमवाप्स्यति
yā śrī śśauryaṃ ca rāmasya yā ca kalyāṇasatvatā|
nivṛttāraṇyavāsa ssa kṣipraṃ rājyamavāpsyati
पृथिव्या सह वैदेह्या श्रिया च पुरुषर्षभः
क्षिप्रं तिसृभिरेताभिः सह रामोऽभिषेक्ष्यते
pṛthivyā saha vaidehyā śriyā ca puruṣarṣabhaḥ
kṣipraṃ tisṛbhir etābhiḥ saha rāmo 'bhiṣekṣyate
दुःखजं विसृजन्त्यस्रं निष्क्रामन्तमुदीक्ष्य यम्
समुत्स्रक्ष्यसि नेत्राभ्यां क्षिप्रमानन्दजं पयः
duḥkhajaṃ visṛjanty asraṃ niṣkrāmantam udīkṣya yam
samutsrakṣyasi netrābhyāṃ kṣipram ānandajaṃ payaḥ
धनुर्ग्रहवरो यस्य बाणखड्गास्त्रभृत्स्वयम्।
लक्ष्मणो व्रजति ह्यग्रे तस्य किं नाम दुर्लभम्
dhanurgrahavaro yasya bāṇakhaḍgāstrabhṛtsvayam|
lakṣmaṇo vrajati hyagre tasya kiṃ nāma durlabham
निवृत्तवनवासं तं द्रष्टासि पुनरागतम्।
जहिशोकं च मोहं च देवि सत्यं ब्रवीमि ते
nivṛttavanavāsaṃ taṃ draṣṭāsi punarāgatam|
jahiśokaṃ ca mohaṃ ca devi satyaṃ bravīmi te
शिरसा चरणावेतौ वन्दमानमनिन्दिते
पुनर्द्रक्ष्यसि कल्याणि पुत्रं चन्द्रमिवोदितम्
śirasā caraṇāvetau vandamānamanindite
punardrakṣyasi kalyāṇi putraṃ candramivoditam
मा शोको देवि दुःखं वा न रामे दृश्यतेऽशिवम्।
क्षिप्रं द्रक्ष्यसि पुत्रं त्वं ससीतं सहलक्ष्मणम्
mā śoko devi duḥkhaṃ vā na rāme dṛśyate'śivam|
kṣipraṃ drakṣyasi putraṃ tvaṃ sasītaṃ sahalakṣmaṇam
त्वया शेषो जनश्चैव समाश्वास्यो यदाऽनघे।
किमिदानीमिदं देवि करोषि हृदि विक्लबम्
tvayā śeṣo janaścaiva samāśvāsyo yadā'naghe|
kimidānīmidaṃ devi karoṣi hṛdi viklabam
नार्हा त्वं शोचितुं देवि यस्यास्ते राघवस्सुतः।
न हि रामात्परो लोके विद्यते सत्पथे स्थितः
nārhā tvaṃ śocituṃ devi yasyāste rāghavassutaḥ|
na hi rāmātparo loke vidyate satpathe sthitaḥ
अभिवादयमानं तं दृष्ट्वा ससुहृदं सुतम्
मुदाश्रु मोक्ष्यसे क्षिप्रं मेघलेकेव वार्षिकी
abhivādayamānaṃ taṃ dṛṣṭvā sasuhṛdaṃ sutam
mudāśru mokṣyase kṣipraṃ meghalekeva vārṣikī
पुत्रस्ते वरदः क्षिप्रमयोध्यां पुनरागतः
कराभ्यां मृदुपीनाभ्यां चरणौ पीडयिष्यति
putras te varadaḥ kṣipram ayodhyāṃ punar āgataḥ
karābhyāṃ mṛdupīnābhyāṃ caraṇau pīḍayiṣyati
अभिवाद्य नमस्यन्तं शूरं ससुहृदं सुतम्।
मुदाऽस्रैः प्रोक्ष्यसि पुनर्मेघराजिरिवाचलम्
abhivādya namasyantaṃ śūraṃ sasuhṛdaṃ sutam|
mudā'sraiḥ prokṣyasi punarmegharājirivācalam
आश्वासयन्ती विविधैश्च वाक्यै
र्वाक्योपचारे कुशलाऽनवद्या।
रामस्य तां मातरमेवमुक्त्वा
देवी सुमित्रा विरराम रामा
āśvāsayantī vividhaiśca vākyai
rvākyopacāre kuśalā'navadyā|
rāmasya tāṃ mātaramevamuktvā
devī sumitrā virarāma rāmā
निशम्य तल्लक्ष्मणमातृवाक्यं; रामस्य मातुर्नरदेवपत्न्याः
सद्यः शरीरे विननाश शोकः; शरद्गतो मेघ इवाल्पतोयः
niśamya tal lakṣmaṇamātṛvākyaṃ; rāmasya mātur naradevapatnyāḥ
sadyaḥ śarīre vinanāśa śokaḥ; śaradgato megha ivālpatoyaḥ