Ayodhya Kanda, sarga 48

ते तु तस्मिन्महावृक्ष उषित्वा रजनीं शिवाम्
विमलेऽभ्युदिते सूर्ये तस्माद्देशात्प्रतस्थिरे

te tu tasmin mahāvṛkṣa uṣitvā rajanīṃ śivām
vimale 'bhyudite sūrye tasmād deśāt pratasthire

यत्र भागीरथी गङ्गा यमुनामभिवर्तते
जग्मुस्तं देशमुद्दिश्य विगाह्य सुमहद्वनम्

yatra bhāgīrathī gaṅgā yamunām abhivartate
jagmus taṃ deśam uddiśya vigāhya sumahad vanam

ते भूमिमागान्विविधान्देशांश्चापि मनोरमान्
अदृष्टपूर्वान्पश्यन्तस्तत्र तत्र यशस्विनः

te bhūmim āgān vividhān deśāṃś cāpi manoramān
adṛṣṭapūrvān paśyantas tatra tatra yaśasvinaḥ

यथाक्षेमेण गच्छन्स पश्यंश्च विविधान्द्रुमान्
निवृत्तमात्रे दिवसे रामः सौमित्रिमब्रवीत्

yathākṣemeṇa gacchan sa paśyaṃś ca vividhān drumān
nivṛttamātre divase rāmaḥ saumitrim abravīt

प्रयागमभितः पश्य सौमित्रे धूममुन्नतम्
अग्नेर्भगवतः केतुं मन्ये संनिहितो मुनिः

prayāgam abhitaḥ paśya saumitre dhūmam unnatam
agner bhagavataḥ ketuṃ manye saṃnihito muniḥ

नूनं प्राप्ताः स्म संभेदं गङ्गायमुनयोर्वयम्
तथा हि श्रूयते शम्ब्दो वारिणा वारिघट्टितः

nūnaṃ prāptāḥ sma saṃbhedaṃ gaṅgāyamunayor vayam
tathā hi śrūyate śambdo vāriṇā vārighaṭṭitaḥ

दारूणि परिभिन्नानि वनजैरुपजीविभिः
भरद्वाजाश्रमे चैते दृश्यन्ते विविधा द्रुमाः

dārūṇi paribhinnāni vanajair upajīvibhiḥ
bharadvājāśrame caite dṛśyante vividhā drumāḥ

धन्विनौ तौ सुखं गत्वा लम्बमाने दिवाकरे
गङ्गायमुनयोः संधौ प्रापतुर्निलयं मुनेः

dhanvinau tau sukhaṃ gatvā lambamāne divākare
gaṅgāyamunayoḥ saṃdhau prāpatur nilayaṃ muneḥ

रामस्त्वाश्रममासाद्य त्रासयन्मृगपक्षिणः
गत्वा मुहूर्तमध्वानं भरद्वाजमुपागमत्

rāmas tv āśramam āsādya trāsayan mṛgapakṣiṇaḥ
gatvā muhūrtam adhvānaṃ bharadvājam upāgamat

ततस्त्वाश्रममासाद्य मुनेर्दर्शनकाङ्क्षिणौ
सीतयानुगतौ वीरौ दूरादेवावतस्थतुः

tatas tv āśramam āsādya muner darśanakāṅkṣiṇau
sītayānugatau vīrau dūrād evāvatasthatuḥ

हुताग्निहोत्रं दृष्ट्वैव महाभागं कृताञ्जलिः
रामः सौमित्रिणा सार्धं सीतया चाभ्यवादयत्

hutāgnihotraṃ dṛṣṭvaiva mahābhāgaṃ kṛtāñjaliḥ
rāmaḥ saumitriṇā sārdhaṃ sītayā cābhyavādayat

न्यवेदयत चात्मानं तस्मै लक्ष्मणपूर्वजः
पुत्रौ दशरथस्यावां भगवन्रामलक्ष्मणौ

nyavedayata cātmānaṃ tasmai lakṣmaṇapūrvajaḥ
putrau daśarathasyāvāṃ bhagavan rāmalakṣmaṇau

भार्या ममेयं वैदेही कल्याणी जनकात्मजा
मां चानुयाता विजनं तपोवनमनिन्दिता

bhāryā mameyaṃ vaidehī kalyāṇī janakātmajā
māṃ cānuyātā vijanaṃ tapovanam aninditā

पित्रा प्रव्राज्यमानं मां सौमित्रिरनुजः प्रियः
अयमन्वगमद्भ्राता वनमेव दृढव्रतः

pitrā pravrājyamānaṃ māṃ saumitrir anujaḥ priyaḥ
ayam anvagamad bhrātā vanam eva dṛḍhavrataḥ

पित्रा नियुक्ता भगवन्प्रवेष्यामस्तपोवनम्
धर्ममेवाचरिष्यामस्तत्र मूलफलाशनाः

pitrā niyuktā bhagavan praveṣyāmas tapovanam
dharmam evācariṣyāmas tatra mūlaphalāśanāḥ

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राजपुत्रस्य धीमतः
उपानयत धर्मात्मा गामर्घ्यमुदकं ततः

tasya tad vacanaṃ śrutvā rājaputrasya dhīmataḥ
upānayata dharmātmā gām arghyam udakaṃ tataḥ

मृगपक्षिभिरासीनो मुनिभिश्च समन्ततः
राममागतमभ्यर्च्य स्वागतेनाह तं मुनिः

mṛgapakṣibhir āsīno munibhiś ca samantataḥ
rāmam āgatam abhyarcya svāgatenāha taṃ muniḥ

प्रतिगृह्य च तामर्चामुपविष्टं सराघवम्
भरद्वाजोऽब्रवीद्वाक्यं धर्मयुक्तमिदं तदा

pratigṛhya ca tām arcām upaviṣṭaṃ sarāghavam
bharadvājo 'bravīd vākyaṃ dharmayuktam idaṃ tadā

चिरस्य खलु काकुत्स्थ पश्यामि त्वामिहागतम्
श्रुतं तव मया चेदं विवासनमकारणम्

cirasya khalu kākutstha paśyāmi tvām ihāgatam
śrutaṃ tava mayā cedaṃ vivāsanam akāraṇam

अवकाशो विविक्तोऽयं महानद्योः समागमे
पुण्यश्च रमणीयश्च वसत्विह भगान्सुखम्

avakāśo vivikto 'yaṃ mahānadyoḥ samāgame
puṇyaś ca ramaṇīyaś ca vasatv iha bhagān sukham

एवमुक्तस्तु वचनं भरद्वाजेन राघवः
प्रत्युवाच शुभं वाक्यं रामः सर्वहिते रतः

evam uktas tu vacanaṃ bharadvājena rāghavaḥ
pratyuvāca śubhaṃ vākyaṃ rāmaḥ sarvahite rataḥ

भगवन्नित आसन्नः पौरजानपदो जनः
आगमिष्यति वैदेहीं मां चापि प्रेक्षको जनः
अनेन कारणेनाहमिह वासं न रोचये

bhagavann ita āsannaḥ paurajānapado janaḥ
āgamiṣyati vaidehīṃ māṃ cāpi prekṣako janaḥ
anena kāraṇenāham iha vāsaṃ na rocaye

एकान्ते पश्य भगवन्नाश्रमस्थानमुत्तमम्
रमते यत्र वैदेही सुखार्हा जनकात्मजा

ekānte paśya bhagavann āśramasthānam uttamam
ramate yatra vaidehī sukhārhā janakātmajā

एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं भरद्वाजो महामुनिः
राघवस्य ततो वाक्यमर्थ ग्राहकमब्रवीत्

etac chrutvā śubhaṃ vākyaṃ bharadvājo mahāmuniḥ
rāghavasya tato vākyam artha grāhakam abravīt

दशक्रोश इतस्तात गिरिर्यस्मिन्निवत्स्यसि
महर्षिसेवितः पुण्यः सर्वतः सुख दर्शनः

daśakrośa itas tāta girir yasmin nivatsyasi
maharṣisevitaḥ puṇyaḥ sarvataḥ sukha darśanaḥ

गोलाङ्गूलानुचरितो वानरर्क्षनिषेवितः
चित्रकूट इति ख्यातो गन्धमादनसंनिभः

golāṅgūlānucarito vānararkṣaniṣevitaḥ
citrakūṭa iti khyāto gandhamādanasaṃnibhaḥ

यावता चित्र कूटस्य नरः शृङ्गाण्यवेक्षते
कल्याणानि समाधत्ते न पापे कुरुते मनः

yāvatā citra kūṭasya naraḥ śṛṅgāṇy avekṣate
kalyāṇāni samādhatte na pāpe kurute manaḥ

ऋषयस्तत्र बहवो विहृत्य शरदां शतम्
तपसा दिवमारूढाः कपालशिरसा सह

ṛṣayas tatra bahavo vihṛtya śaradāṃ śatam
tapasā divam ārūḍhāḥ kapālaśirasā saha

प्रविविक्तमहं मन्ये तं वासं भवतः सुखम्
इह वा वनवासाय वस राम मया सह

praviviktam ahaṃ manye taṃ vāsaṃ bhavataḥ sukham
iha vā vanavāsāya vasa rāma mayā saha

स रामं सर्वकामैस्तं भरद्वाजः प्रियातिथिम्
सभार्यं सह च भ्रात्रा प्रतिजग्राह धर्मवित्

sa rāmaṃ sarvakāmais taṃ bharadvājaḥ priyātithim
sabhāryaṃ saha ca bhrātrā pratijagrāha dharmavit

तस्य प्रयागे रामस्य तं महर्षिमुपेयुषः
प्रपन्ना रजनी पुण्या चित्राः कथयतः कथाः

tasya prayāge rāmasya taṃ maharṣim upeyuṣaḥ
prapannā rajanī puṇyā citrāḥ kathayataḥ kathāḥ

प्रभातायां रजन्यां तु भरद्वाजमुपागमत्
उवाच नरशार्दूलो मुनिं ज्वलिततेजसम्

prabhātāyāṃ rajanyāṃ tu bharadvājam upāgamat
uvāca naraśārdūlo muniṃ jvalitatejasam

शर्वरीं भवनन्नद्य सत्यशील तवाश्रमे
उषिताः स्मेह वसतिमनुजानातु नो भवान्

śarvarīṃ bhavanann adya satyaśīla tavāśrame
uṣitāḥ smeha vasatim anujānātu no bhavān

रात्र्यां तु तस्यां व्युष्टायां भरद्वाजोऽब्रवीदिदम्
मधुमूलफलोपेतं चित्रकूटं व्रजेति ह

rātryāṃ tu tasyāṃ vyuṣṭāyāṃ bharadvājo 'bravīd idam
madhumūlaphalopetaṃ citrakūṭaṃ vrajeti ha

तत्र कुञ्जरयूथानि मृगयूथानि चाभितः
विचरन्ति वनान्तेषु तानि द्रक्ष्यसि राघव

tatra kuñjarayūthāni mṛgayūthāni cābhitaḥ
vicaranti vanānteṣu tāni drakṣyasi rāghava

प्रहृष्टकोयष्टिककोकिलस्वनै;र्विनादितं तं वसुधाधरं शिवम्
मृगैश्च मत्तैर्बहुभिश्च कुञ्जरैः; सुरम्यमासाद्य समावसाश्रमम्

prahṛṣṭakoyaṣṭikakokilasvanair; vināditaṃ taṃ vasudhādharaṃ śivam
mṛgaiś ca mattair bahubhiś ca kuñjaraiḥ; suramyam āsādya samāvasāśramam