Ayodhya Kanda, sarga 73

Ayodhyākāṇḍa · 17 Critical Edition verses

ततः प्रभातसमये दिवसेऽथ चतुर्दशे
समेत्य राजकर्तारो भरतं वाक्यमब्रुवन्

tataḥ prabhātasamaye divase 'tha caturdaśe
sametya rājakartāro bharataṃ vākyam abruvan

गतो दशरथः स्वर्गं यो नो गुरुतरो गुरुः
रामं प्रव्राज्य वै ज्येष्ठं लक्ष्मणं च महाबलम्

gato daśarathaḥ svargaṃ yo no gurutaro guruḥ
rāmaṃ pravrājya vai jyeṣṭhaṃ lakṣmaṇaṃ ca mahābalam

त्वमद्य भव नो राजा राजपुत्र महायशः
संगत्या नापराध्नोति राज्यमेतदनायकम्

tvam adya bhava no rājā rājaputra mahāyaśaḥ
saṃgatyā nāparādhnoti rājyam etad anāyakam

आभिषेचनिकं सर्वमिदमादाय राघव
प्रतीक्षते त्वां स्वजनः श्रेणयश्च नृपात्मज

ābhiṣecanikaṃ sarvam idam ādāya rāghava
pratīkṣate tvāṃ svajanaḥ śreṇayaś ca nṛpātmaja

राज्यं गृहाण भरत पितृपैतामहं महत्
अभिषेचय चात्मानं पाहि चास्मान्नरर्षभ

rājyaṃ gṛhāṇa bharata pitṛpaitāmahaṃ mahat
abhiṣecaya cātmānaṃ pāhi cāsmān nararṣabha

आभिषेचनिकं भाण्डं कृत्वा सर्वं प्रदक्षिणम्
भरतस्तं जनं सर्वं प्रत्युवाच धृतव्रतः

ābhiṣecanikaṃ bhāṇḍaṃ kṛtvā sarvaṃ pradakṣiṇam
bharatas taṃ janaṃ sarvaṃ pratyuvāca dhṛtavrataḥ

ज्येष्ठस्य राजता नित्यमुचिता हि कुलस्य नः
नैवं भवन्तो मां वक्तुमर्हन्ति कुशला जनाः

jyeṣṭhasya rājatā nityam ucitā hi kulasya naḥ
naivaṃ bhavanto māṃ vaktum arhanti kuśalā janāḥ

रामः पूर्वो हि नो भ्राता भविष्यति महीपतिः
अहं त्वरण्ये वत्स्यामि वर्षाणि नव पञ्च च

rāmaḥ pūrvo hi no bhrātā bhaviṣyati mahīpatiḥ
ahaṃ tv araṇye vatsyāmi varṣāṇi nava pañca ca

युज्यतां महती सेना चतुरङ्गमहाबला
आनयिष्याम्यहं ज्येष्ठं भ्रातरं राघवं वनात्

yujyatāṃ mahatī senā caturaṅgamahābalā
ānayiṣyāmy ahaṃ jyeṣṭhaṃ bhrātaraṃ rāghavaṃ vanāt

आभिषेचनिकं चैव सर्वमेतदुपस्कृतम्
पुरस्कृत्य गमिष्यामि रामहेतोर्वनं प्रति

ābhiṣecanikaṃ caiva sarvam etad upaskṛtam
puraskṛtya gamiṣyāmi rāmahetor vanaṃ prati

तत्रैव तं नरव्याघ्रमभिषिच्य पुरस्कृतम्
आनेष्यामि तु वै रामं हव्यवाहमिवाध्वरात्

tatraiva taṃ naravyāghram abhiṣicya puraskṛtam
āneṣyāmi tu vai rāmaṃ havyavāham ivādhvarāt

न सकामा करिष्यामि स्वमिमां मातृगन्धिनीम्
वने वत्स्याम्यहं दुर्गे रामो राजा भविष्यति

na sakāmā kariṣyāmi svam imāṃ mātṛgandhinīm
vane vatsyāmy ahaṃ durge rāmo rājā bhaviṣyati

क्रियतां शिल्पिभिः पन्थाः समानि विषमाणि च
रक्षिणश्चानुसंयान्तु पथि दुर्गविचारकाः

kriyatāṃ śilpibhiḥ panthāḥ samāni viṣamāṇi ca
rakṣiṇaś cānusaṃyāntu pathi durgavicārakāḥ

एवं संभाषमाणं तं रामहेतोर्नृपात्मजम्
प्रत्युवाच जनः सर्वः श्रीमद्वाक्यमनुत्तमम्

evaṃ saṃbhāṣamāṇaṃ taṃ rāmahetor nṛpātmajam
pratyuvāca janaḥ sarvaḥ śrīmadvākyam anuttamam

एवं ते भाषमाणस्य पद्मा श्रीरुपतिष्ठताम्
यस्त्वं ज्येष्ठे नृपसुते पृथिवीं दातुमिच्छसि

evaṃ te bhāṣamāṇasya padmā śrīr upatiṣṭhatām
yas tvaṃ jyeṣṭhe nṛpasute pṛthivīṃ dātum icchasi

अनुत्तमं तद्वचनं नृपात्मज; प्रभाषितं संश्रवणे निशम्य च
प्रहर्षजास्तं प्रति बाष्पबिन्दवो; निपेतुरार्यानननेत्रसंभवाः

anuttamaṃ tad vacanaṃ nṛpātmaja; prabhāṣitaṃ saṃśravaṇe niśamya ca
praharṣajās taṃ prati bāṣpabindavo; nipetur āryānananetrasaṃbhavāḥ

ऊचुस्ते वचनमिदं निशम्य हृष्टाः; सामात्याः सपरिषदो वियातशोकाः
पन्थानं नरवरभक्तिमाञ्जनश्च; व्यादिष्टस्तव वचनाच्च शिल्पिवर्गः

ūcus te vacanam idaṃ niśamya hṛṣṭāḥ; sāmātyāḥ sapariṣado viyātaśokāḥ
panthānaṃ naravarabhaktimāñ janaś ca; vyādiṣṭas tava vacanāc ca śilpivargaḥ