Ayodhya Kanda, sarga 87

तया महत्या यायिन्या ध्वजिन्या वनवासिनः
अर्दिता यूथपा मत्ताः सयूथाः संप्रदुद्रुवुः

tayā mahatyā yāyinyā dhvajinyā vanavāsinaḥ
arditā yūthapā mattāḥ sayūthāḥ saṃpradudruvuḥ

ऋक्षाः पृषतसंघाश्च रुरवश्च समन्ततः
दृश्यन्ते वनराजीषु गिरिष्वपि नदीषु च

ṛkṣāḥ pṛṣatasaṃghāś ca ruravaś ca samantataḥ
dṛśyante vanarājīṣu giriṣv api nadīṣu ca

स संप्रतस्थे धर्मात्मा प्रीतो दशरथात्मजः
वृतो महत्या नादिन्या सेनया चतुरङ्गया

sa saṃpratasthe dharmātmā prīto daśarathātmajaḥ
vṛto mahatyā nādinyā senayā caturaṅgayā

सागरौघनिभा सेना भरतस्य महात्मनः
महीं संछादयामास प्रावृषि द्यामिवाम्बुदः

sāgaraughanibhā senā bharatasya mahātmanaḥ
mahīṃ saṃchādayām āsa prāvṛṣi dyām ivāmbudaḥ

तुरंगौघैरवतता वारणैश्च महाजवैः
अनालक्ष्या चिरं कालं तस्मिन्काले बभूव भूः

turaṃgaughair avatatā vāraṇaiś ca mahājavaiḥ
anālakṣyā ciraṃ kālaṃ tasmin kāle babhūva bhūḥ

स यात्वा दूरमध्वानं सुपरिश्रान्त वाहनः
उवाच भरतः श्रीमान्वसिष्ठं मन्त्रिणां वरम्

sa yātvā dūram adhvānaṃ supariśrānta vāhanaḥ
uvāca bharataḥ śrīmān vasiṣṭhaṃ mantriṇāṃ varam

यादृशं लक्ष्यते रूपं यथा चैव श्रुतं मया
व्यक्तं प्राप्ताः स्म तं देशं भरद्वाजो यमब्रवीत्

yādṛśaṃ lakṣyate rūpaṃ yathā caiva śrutaṃ mayā
vyaktaṃ prāptāḥ sma taṃ deśaṃ bharadvājo yam abravīt

अयं गिरिश्चित्रकूटस्तथा मन्दाकिनी नदी
एतत्प्रकाशते दूरान्नीलमेघनिभं वनम्

ayaṃ giriś citrakūṭas tathā mandākinī nadī
etat prakāśate dūrān nīlameghanibhaṃ vanam

गिरेः सानूनि रम्याणि चित्रकूटस्य संप्रति
वारणैरवमृद्यन्ते मामकैः पर्वतोपमैः

gireḥ sānūni ramyāṇi citrakūṭasya saṃprati
vāraṇair avamṛdyante māmakaiḥ parvatopamaiḥ

मुञ्चन्ति कुसुमान्येते नगाः पर्वतसानुषु
नीला इवातपापाये तोयं तोयधरा घनाः

muñcanti kusumāny ete nagāḥ parvatasānuṣu
nīlā ivātapāpāye toyaṃ toyadharā ghanāḥ

किन्नराचरितोद्देशं पश्य शत्रुघ्न पर्वतम्
हयैः समन्तादाकीर्णं मकरैरिव सागरम्

kinnarācaritoddeśaṃ paśya śatrughna parvatam
hayaiḥ samantād ākīrṇaṃ makarair iva sāgaram

एते मृगगणा भान्ति शीघ्रवेगाः प्रचोदिताः
वायुप्रविद्धाः शरदि मेघराज्य इवाम्बरे

ete mṛgagaṇā bhānti śīghravegāḥ pracoditāḥ
vāyupraviddhāḥ śaradi megharājya ivāmbare

कुर्वन्ति कुसुमापीडाञ्शिरःसु सुरभीनमी
मेघप्रकाशैः फलकैर्दाक्षिणात्या यथा नराः

kurvanti kusumāpīḍāñ śiraḥsu surabhīn amī
meghaprakāśaiḥ phalakair dākṣiṇātyā yathā narāḥ

निष्कूजमिव भूत्वेदं वनं घोरप्रदर्शनम्
अयोध्येव जनाकीर्णा संप्रति प्रतिभाति मा

niṣkūjam iva bhūtvedaṃ vanaṃ ghorapradarśanam
ayodhyeva janākīrṇā saṃprati pratibhāti mā

खुरैरुदीरितो रेणुर्दिवं प्रच्छाद्य तिष्ठति
तं वहत्यनिलः शीघ्रं कुर्वन्निव मम प्रियम्

khurair udīrito reṇur divaṃ pracchādya tiṣṭhati
taṃ vahaty anilaḥ śīghraṃ kurvann iva mama priyam

स्यन्दनांस्तुरगोपेतान्सूतमुख्यैरधिष्ठितान्
एतान्संपततः शीघ्रं पश्य शत्रुघ्न कानने

syandanāṃs turagopetān sūtamukhyair adhiṣṭhitān
etān saṃpatataḥ śīghraṃ paśya śatrughna kānane

एतान्वित्रासितान्पश्य बर्हिणः प्रियदर्शनान्
एतमाविशतः शैलमधिवासं पतत्रिणाम्

etān vitrāsitān paśya barhiṇaḥ priyadarśanān
etam āviśataḥ śailam adhivāsaṃ patatriṇām

अतिमात्रमयं देशो मनोज्ञः प्रतिभाति मा
तापसानां निवासोऽयं व्यक्तं स्वर्गपथो यथा

atimātram ayaṃ deśo manojñaḥ pratibhāti mā
tāpasānāṃ nivāso 'yaṃ vyaktaṃ svargapatho yathā

मृगा मृगीभिः सहिता बहवः पृषता वने
मनोज्ञ रूपा लक्ष्यन्ते कुसुमैरिव चित्रितः

mṛgā mṛgībhiḥ sahitā bahavaḥ pṛṣatā vane
manojña rūpā lakṣyante kusumair iva citritaḥ

साधु सैन्याः प्रतिष्ठन्तां विचिन्वन्तु च काननम्
यथा तौ पुरुषव्याघ्रौ दृश्येते रामलक्ष्मणौ

sādhu sainyāḥ pratiṣṭhantāṃ vicinvantu ca kānanam
yathā tau puruṣavyāghrau dṛśyete rāmalakṣmaṇau

भरतस्य वचः श्रुत्वा पुरुषाः शस्त्रपाणयः
विविशुस्तद्वनं शूरा धूमं च ददृशुस्ततः

bharatasya vacaḥ śrutvā puruṣāḥ śastrapāṇayaḥ
viviśus tad vanaṃ śūrā dhūmaṃ ca dadṛśus tataḥ

ते समालोक्य धूमाग्रमूचुर्भरतमागताः
नामनुष्ये भवत्यग्निर्व्यक्तमत्रैव राघवौ

te samālokya dhūmāgram ūcur bharatam āgatāḥ
nāmanuṣye bhavaty agnir vyaktam atraiva rāghavau

अथ नात्र नरव्याघ्रौ राजपुत्रौ परंतपौ
अन्ये रामोपमाः सन्ति व्यक्तमत्र तपस्विनः

atha nātra naravyāghrau rājaputrau paraṃtapau
anye rāmopamāḥ santi vyaktam atra tapasvinaḥ

तच्छ्रुत्वा भरतस्तेषां वचनं साधु संमतम्
सैन्यानुवाच सर्वांस्तानमित्रबलमर्दनः

tac chrutvā bharatas teṣāṃ vacanaṃ sādhu saṃmatam
sainyān uvāca sarvāṃs tān amitrabalamardanaḥ

यत्ता भवन्तस्तिष्ठन्तु नेतो गन्तव्यमग्रतः
अहमेव गमिष्यामि सुमन्त्रो गुरुरेव च

yat tā bhavantas tiṣṭhantu neto gantavyam agrataḥ
aham eva gamiṣyāmi sumantro gurur eva ca

एवमुक्तास्ततः सर्वे तत्र तस्थुः समन्ततः
भरतो यत्र धूमाग्रं तत्र दृष्टिं समादधत्

evam uktās tataḥ sarve tatra tasthuḥ samantataḥ
bharato yatra dhūmāgraṃ tatra dṛṣṭiṃ samādadhat

व्यवस्थिता या भरतेन सा चमू;र्निरीक्षमाणापि च धूममग्रतः
बभूव हृष्टा नचिरेण जानती; प्रियस्य रामस्य समागमं तदा

vyavasthitā yā bharatena sā camūr; nirīkṣamāṇāpi ca dhūmam agrataḥ
babhūva hṛṣṭā nacireṇa jānatī; priyasya rāmasya samāgamaṃ tadā