Aranya Kanda, sarga 48

तं शब्दमवसुप्तस्य जटायुरथ शुश्रुवे
निरैक्षद्रावणं क्षिप्रं वैदेहीं च ददर्श सः

taṃ śabdam avasuptasya jaṭāyur atha śuśruve
niraikṣad rāvaṇaṃ kṣipraṃ vaidehīṃ ca dadarśa saḥ

ततः पर्वतकूटाभस्तीक्ष्णतुण्डः खगोत्तमः
वनस्पतिगतः श्रीमान्व्याजहार शुभां गिरम्

tataḥ parvatakūṭābhas tīkṣṇatuṇḍaḥ khagottamaḥ
vanaspatigataḥ śrīmān vyājahāra śubhāṃ giram

दशग्रीवस्थितो धर्मे पुराणे सत्यसंश्रयः
जटायुर्नाम नाम्नाहं गृध्रराजो महाबलः

daśagrīvasthito dharme purāṇe satyasaṃśrayaḥ
jaṭāyur nāma nāmnāhaṃ gṛdhrarājo mahābalaḥ

राजा सर्वस्य लोकस्य महेन्द्रवरुणोपमः
लोकानां च हिते युक्तो रामो दशरथात्मजः

rājā sarvasya lokasya mahendravaruṇopamaḥ
lokānāṃ ca hite yukto rāmo daśarathātmajaḥ

तस्यैषा लोकनाथस्य धर्मपत्नी यशस्विनी
सीता नाम वरारोहा यां त्वं हर्तुमिहेच्छसि

tasyaiṣā lokanāthasya dharmapatnī yaśasvinī
sītā nāma varārohā yāṃ tvaṃ hartum ihecchasi

कथं राजा स्थितो धर्मे परदारान्परामृशेत्
रक्षणीया विशेषेण राजदारा महाबलः
निवर्तय मतिं नीचां परदाराभिमर्शनम्

kathaṃ rājā sthito dharme paradārān parāmṛśet
rakṣaṇīyā viśeṣeṇa rājadārā mahābalaḥ
nivartaya matiṃ nīcāṃ paradārābhimarśanam

न तत्समाचरेद्धीरो यत्परोऽस्य विगर्हयेत्
यथात्मनस्तथान्येषां दारा रक्ष्या विमर्शनात्

na tat samācared dhīro yat paro 'sya vigarhayet
yathātmanas tathānyeṣāṃ dārā rakṣyā vimarśanāt

अर्थं वा यदि वा कामं शिष्टाः शास्त्रेष्वनागतम्
व्यवस्यन्त्यनु राजानं धर्मं पौरस्त्यनन्दन

arthaṃ vā yadi vā kāmaṃ śiṣṭāḥ śāstreṣv anāgatam
vyavasyanty anu rājānaṃ dharmaṃ paurastyanandana

राजा धर्मश्च कामश्च द्रव्याणां चोत्तमो निधिः
धर्मः शुभं वा पापं वा राजमूलं प्रवर्तते

rājā dharmaś ca kāmaś ca dravyāṇāṃ cottamo nidhiḥ
dharmaḥ śubhaṃ vā pāpaṃ vā rājamūlaṃ pravartate

पापस्वभावश्चपलः कथं त्वं रक्षसां वर
ऐश्वर्यमभिसंप्राप्तो विमानमिव दुष्कृती

pāpasvabhāvaś capalaḥ kathaṃ tvaṃ rakṣasāṃ vara
aiśvaryam abhisaṃprāpto vimānam iva duṣkṛtī

कामस्वभावो यो यस्य न स शक्यः प्रमार्जितुम्
न हि दुष्टात्मनामार्य मा वसत्यालये चिरम्

kāmasvabhāvo yo yasya na sa śakyaḥ pramārjitum
na hi duṣṭātmanām ārya mā vasaty ālaye ciram

विषये वा पुरे वा ते यदा रामो महाबलः
नापराध्यति धर्मात्मा कथं तस्यापराध्यसि

viṣaye vā pure vā te yadā rāmo mahābalaḥ
nāparādhyati dharmātmā kathaṃ tasyāparādhyasi

यदि शूर्पणखाहेतोर्जनस्थानगतः खरः
अतिवृत्तो हतः पूर्वं रामेणाक्लिष्टकर्मणा

yadi śūrpaṇakhāhetor janasthānagataḥ kharaḥ
ativṛtto hataḥ pūrvaṃ rāmeṇākliṣṭakarmaṇā

अत्र ब्रूहि यथासत्यं को रामस्य व्यतिक्रमः
यस्य त्वं लोकनाथस्य हृत्वा भार्यां गमिष्यसि

atra brūhi yathāsatyaṃ ko rāmasya vyatikramaḥ
yasya tvaṃ lokanāthasya hṛtvā bhāryāṃ gamiṣyasi

क्षिप्रं विसृज वैदेहीं मा त्वा घोरेण चक्षुषा
दहेद्दहन भूतेन वृत्रमिन्द्राशनिर्यथा

kṣipraṃ visṛja vaidehīṃ mā tvā ghoreṇa cakṣuṣā
dahed dahana bhūtena vṛtram indrāśanir yathā

सर्पमाशीविषं बद्ध्वा वस्त्रान्ते नावबुध्यसे
ग्रीवायां प्रतिमुक्तं च कालपाशं न पश्यसि

sarpam āśīviṣaṃ baddhvā vastrānte nāvabudhyase
grīvāyāṃ pratimuktaṃ ca kālapāśaṃ na paśyasi

स भारः सौम्य भर्तव्यो यो नरं नावसादयेत्
तदन्नमुपभोक्तव्यं जीर्यते यदनामयम्

sa bhāraḥ saumya bhartavyo yo naraṃ nāvasādayet
tad annam upabhoktavyaṃ jīryate yad anāmayam

यत्कृत्वा न भवेद्धर्मो न कीर्तिर्न यशो भुवि
शरीरस्य भवेत्खेदः कस्तत्कर्म समाचरेत्

yat kṛtvā na bhaved dharmo na kīrtir na yaśo bhuvi
śarīrasya bhavet khedaḥ kas tat karma samācaret

षष्टिवर्षसहस्राणि मम जातस्य रावण
पितृपैतामहं राज्यं यथावदनुतिष्ठतः

ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi mama jātasya rāvaṇa
pitṛpaitāmahaṃ rājyaṃ yathāvad anutiṣṭhataḥ

वृद्धोऽहं त्वं युवा धन्वी सरथः कवची शरी
तथाप्यादाय वैदेहीं कुशली न गमिष्यसि

vṛddho 'haṃ tvaṃ yuvā dhanvī sarathaḥ kavacī śarī
tathāpy ādāya vaidehīṃ kuśalī na gamiṣyasi

न शक्तस्त्वं बलाद्धर्तुं वैदेहीं मम पश्यतः
हेतुभिर्न्यायसंयुक्तैर्ध्रुवां वेदश्रुतीमिव

na śaktas tvaṃ balād dhartuṃ vaidehīṃ mama paśyataḥ
hetubhir nyāyasaṃyuktair dhruvāṃ vedaśrutīm iva

युध्यस्व यदि शूरोऽसि मुहूर्तं तिष्ठ रावण
शयिष्यसे हतो भूमौ यथापूर्वं खरस्तथा

yudhyasva yadi śūro 'si muhūrtaṃ tiṣṭha rāvaṇa
śayiṣyase hato bhūmau yathāpūrvaṃ kharas tathā

असकृत्संयुगे येन निहता दैत्यदानवाः
नचिराच्चीरवासास्त्वां रामो युधि वधिष्यति

asakṛt saṃyuge yena nihatā daityadānavāḥ
nacirāc cīravāsās tvāṃ rāmo yudhi vadhiṣyati

किं नु शक्यं मया कर्तुं गतौ दूरं नृपात्मजौ
क्षिप्रं त्वं नश्यसे नीच तयोर्भीतो न संशयः

kiṃ nu śakyaṃ mayā kartuṃ gatau dūraṃ nṛpātmajau
kṣipraṃ tvaṃ naśyase nīca tayor bhīto na saṃśayaḥ

न हि मे जीवमानस्य नयिष्यसि शुभामिमाम्
सीतां कमलपत्राक्षीं रामस्य महषीं प्रियाम्

na hi me jīvamānasya nayiṣyasi śubhām imām
sītāṃ kamalapatrākṣīṃ rāmasya mahaṣīṃ priyām

अवश्यं तु मया कार्यं प्रियं तस्य महात्मनः
जीवितेनापि रामस्य तथा दशरथस्य च

avaśyaṃ tu mayā kāryaṃ priyaṃ tasya mahātmanaḥ
jīvitenāpi rāmasya tathā daśarathasya ca

तिष्ठ तिष्ठ दशग्रीव मुहूर्तं पश्य रावण
युद्धातिथ्यं प्रदास्यामि यथाप्राणं निशाचर
वृन्तादिव फलं त्वां तु पातयेयं रथोत्तमात्

tiṣṭha tiṣṭha daśagrīva muhūrtaṃ paśya rāvaṇa
yuddhātithyaṃ pradāsyāmi yathāprāṇaṃ niśācara
vṛntād iva phalaṃ tvāṃ tu pātayeyaṃ rathottamāt