Aranya Kanda, sarga 60
स दीनो दीनया वाचा लक्ष्मणं वाक्यमब्रवीत्
शीघ्रं लक्ष्मण जानीहि गत्वा गोदावरीं नदीम्
अपि गोदावरीं सीता पद्मान्यानयितुं गता
sa dīno dīnayā vācā lakṣmaṇaṃ vākyam abravīt
śīghraṃ lakṣmaṇa jānīhi gatvā godāvarīṃ nadīm
api godāvarīṃ sītā padmāny ānayituṃ gatā
एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मणः पुनरेव हि
नदीं गोदावरीं रम्यां जगाम लघुविक्रमः
evam uktas tu rāmeṇa lakṣmaṇaḥ punar eva hi
nadīṃ godāvarīṃ ramyāṃ jagāma laghuvikramaḥ
तां लक्ष्मणस्तीर्थवतीं विचित्वा राममब्रवीत्
नैनां पश्यामि तीर्थेषु क्रोशतो न शृणोति मे
tāṃ lakṣmaṇas tīrthavatīṃ vicitvā rāmam abravīt
naināṃ paśyāmi tīrtheṣu krośato na śṛṇoti me
कं नु सा देशमापन्ना वैदेही क्लेशनाशिनी
न हि तं वेद्मि वै राम यत्र सा तनुमध्यमा
kaṃ nu sā deśam āpannā vaidehī kleśanāśinī
na hi taṃ vedmi vai rāma yatra sā tanumadhyamā
लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा दीनः संताप मोहितः
रामः समभिचक्राम स्वयं गोदावरीं नदीम्
lakṣmaṇasya vacaḥ śrutvā dīnaḥ saṃtāpa mohitaḥ
rāmaḥ samabhicakrāma svayaṃ godāvarīṃ nadīm
स तामुपस्थितो रामः क्व सीतेत्येवमब्रवीत्
sa tām upasthito rāmaḥ kva sītety evam abravīt
भूतानि राक्षसेन्द्रेण वधार्हेण हृतामपि
न तां शशंसू रामाय तथा गोदावरी नदी
bhūtāni rākṣasendreṇa vadhārheṇa hṛtām api
na tāṃ śaśaṃsū rāmāya tathā godāvarī nadī
ततः प्रचोदिता भूतैः शंसास्मै तां प्रियामिति
न च साभ्यवदत्सीतां पृष्टा रामेण शोचिता
tataḥ pracoditā bhūtaiḥ śaṃsāsmai tāṃ priyām iti
na ca sābhyavadat sītāṃ pṛṣṭā rāmeṇa śocitā
रावणस्य च तद्रूपं कर्माणि च दुरात्मनः
ध्यात्वा भयात्तु वैदेहीं सा नदी न शशंस ताम्
rāvaṇasya ca tad rūpaṃ karmāṇi ca durātmanaḥ
dhyātvā bhayāt tu vaidehīṃ sā nadī na śaśaṃsa tām
निराशस्तु तया नद्या सीताया दर्शने कृतः
उवाच रामः सौमित्रिं सीतादर्शनकर्शितः
nirāśas tu tayā nadyā sītāyā darśane kṛtaḥ
uvāca rāmaḥ saumitriṃ sītādarśanakarśitaḥ
किं नु लक्ष्मण वक्ष्यामि समेत्य जनकं वचः
मातरं चैव वैदेह्या विना तामहमप्रियम्
kiṃ nu lakṣmaṇa vakṣyāmi sametya janakaṃ vacaḥ
mātaraṃ caiva vaidehyā vinā tām aham apriyam
या मे राज्यविहीनस्य वने वन्येन जीवतः
सर्वं व्यपनयच्छोकं वैदेही क्व नु सा गता
yā me rājyavihīnasya vane vanyena jīvataḥ
sarvaṃ vyapanayac chokaṃ vaidehī kva nu sā gatā
ज्ञातिपक्षविहीनस्य राजपुत्रीमपश्यतः
मन्ये दीर्घा भविष्यन्ति रात्रयो मम जाग्रतः
jñātipakṣavihīnasya rājaputrīm apaśyataḥ
manye dīrghā bhaviṣyanti rātrayo mama jāgrataḥ
गोदावरीं जनस्थानमिमं प्रस्रवणं गिरिम्
सर्वाण्यनुचरिष्यामि यदि सीता हि दृश्यते
godāvarīṃ janasthānam imaṃ prasravaṇaṃ girim
sarvāṇy anucariṣyāmi yadi sītā hi dṛśyate
एते मृगा महावीर्य मामीक्षन्ते मुहुर्मुहुः।।।।
वक्तुकामा इव हि मे इङ्गितान्युपलक्षये
ete mṛgā mahāvīrya māmīkṣante muhurmuhuḥ||||
vaktukāmā iva hi me iṅgitānyupalakṣaye
तांस्तु दृष्ट्वा नरव्याघ्रो राघवः प्रत्युवाच ह।।।।
क्व सीतेति निरीक्षन्वै बाष्पसंरुद्धया दृशा
tāṃstu dṛṣṭvā naravyāghro rāghavaḥ pratyuvāca ha||||
kva sīteti nirīkṣanvai bāṣpasaṃruddhayā dṛśā
एवमुक्ता नरेन्द्रेण ते मृगास्सहसोत्थिताः
दक्षिणाभिमुखास्सर्वे दर्शयन्तो नभस्थलम्
evamuktā narendreṇa te mṛgāssahasotthitāḥ
dakṣiṇābhimukhāssarve darśayanto nabhasthalam
मैथिली ह्रियमाणा सा दिशं यामन्वपद्यत
तेन मार्गेण धावन्तो निरीक्षन्ते नराधिपम्
maithilī hriyamāṇā sā diśaṃ yāmanvapadyata
tena mārgeṇa dhāvanto nirīkṣante narādhipam
येन मार्गं च भूमिं च निरीक्षन्ते स्म ते मृगाः।।।।
पुनश्च मार्गमिच्छन्ति लक्ष्मणेनोपलक्षिताः
yena mārgaṃ ca bhūmiṃ ca nirīkṣante sma te mṛgāḥ||||
punaśca mārgamicchanti lakṣmaṇenopalakṣitāḥ
तेषां वचनसर्वस्वं लक्षयामास चेङ्गितम्।।।।
उवाच लक्ष्मणो ज्येष्ठं धीमान्भ्रातरमार्तवत्
teṣāṃ vacanasarvasvaṃ lakṣayāmāsa ceṅgitam||||
uvāca lakṣmaṇo jyeṣṭhaṃ dhīmānbhrātaramārtavat
क्व सितेति त्वया पृष्टा यथेमे सहसोत्थिताः
दर्शयन्ति क्षितिं चैव दक्षिणां च दिशं मृगाः
kva siteti tvayā pṛṣṭā yatheme sahasotthitāḥ
darśayanti kṣitiṃ caiva dakṣiṇāṃ ca diśaṃ mṛgāḥ
साधु गच्छावहे देव दिशमेतां हि नैऋतिम्
यदि स्यादागमः कश्चिदार्या वा साऽथ लक्ष्यते
sādhu gacchāvahe deva diśametāṃ hi naiṛtim
yadi syādāgamaḥ kaścidāryā vā sā'tha lakṣyate
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रस्थितो दक्षिणां दिशम्।।।।
लक्ष्मणानुगतश्शीमन्वीक्षमाणो वसुन्धराम्
bāḍhamityeva kākutsthaḥ prasthito dakṣiṇāṃ diśam||||
lakṣmaṇānugataśśīmanvīkṣamāṇo vasundharām
एवं संभाषमाणौ तावन्योन्यं भ्रातरावुभौ
वसुंधरायां पतितं पुष्पमार्गमपश्यताम्
evaṃ saṃbhāṣamāṇau tāv anyonyaṃ bhrātarāv ubhau
vasuṃdharāyāṃ patitaṃ puṣpamārgam apaśyatām
तां पुष्पवृष्टिं पतितां दृष्ट्वा रामो महीतले
उवाच लक्ष्मणं वीरो दुःखितो दुःखितं वचः
tāṃ puṣpavṛṣṭiṃ patitāṃ dṛṣṭvā rāmo mahītale
uvāca lakṣmaṇaṃ vīro duḥkhito duḥkhitaṃ vacaḥ
अभिजानामि पुष्पाणि तानीमामीह लक्ष्मण
अपिनद्धानि वैदेह्या मया दत्तानि कानने
abhijānāmi puṣpāṇi tānīmāmīha lakṣmaṇa
apinaddhāni vaidehyā mayā dattāni kānane
मन्ये सूर्यश्च वायुश्च मेदिनी च यशस्विनी।।।।
अभिरक्षन्ति पुष्पाणि प्रकुर्वन्तो मम प्रियम्
manye sūryaśca vāyuśca medinī ca yaśasvinī||||
abhirakṣanti puṣpāṇi prakurvanto mama priyam
एवमुक्त्वा महाबाहुर्लक्ष्मणं पुरुषर्षभम्
क्रुद्धोऽब्रवीद्गिरिं तत्र सिंहः क्षुद्रमृगं यथा
evam uktvā mahābāhur lakṣmaṇaṃ puruṣarṣabham
kruddho 'bravīd giriṃ tatra siṃhaḥ kṣudramṛgaṃ yathā
कच्चित् क्षितिभृतां नाथ दृष्टा सर्वाङ्गसुन्दरी।।।।
रामा रम्ये वनोद्देशे मया विरहिता त्वया
kaccit kṣitibhṛtāṃ nātha dṛṣṭā sarvāṅgasundarī||||
rāmā ramye vanoddeśe mayā virahitā tvayā
तां हेमवर्णां हेमाभां सीतां दर्शय पर्वत
यावत्सानूनि सर्वाणि न ते विध्वंसयाम्यहम्
tāṃ hemavarṇāṃ hemābhāṃ sītāṃ darśaya parvata
yāvat sānūni sarvāṇi na te vidhvaṃsayāmy aham
एवमुक्तस्तु रामेण पर्वतो मैथिलीं प्रति।
शंसन्निव ततस्सीतां नादर्शयत राघवे
evamuktastu rāmeṇa parvato maithilīṃ prati|
śaṃsanniva tatassītāṃ nādarśayata rāghave
मम बाणाग्निनिर्दग्धो भस्मीभूतो भविष्यसि
असेव्यः सततं चैव निस्तृणद्रुमपल्लवः
mama bāṇāgninirdagdho bhasmībhūto bhaviṣyasi
asevyaḥ satataṃ caiva nistṛṇadrumapallavaḥ
इमां वा सरितं चाद्य शोषयिष्यामि लक्ष्मण
यदि नाख्याति मे सीतामद्य चन्द्रनिभाननाम्
imāṃ vā saritaṃ cādya śoṣayiṣyāmi lakṣmaṇa
yadi nākhyāti me sītām adya candranibhānanām
एवं स रुषितो रामो दिधक्षन्निव चक्षुषा
ददर्श भूमौ निष्क्रान्तं राक्षसस्य पदं महत्
evaṃ sa ruṣito rāmo didhakṣann iva cakṣuṣā
dadarśa bhūmau niṣkrāntaṃ rākṣasasya padaṃ mahat
त्रस्ताया रामकाङ्क्षिण्याः प्रधावन्त्या इतस्ततः
राक्षसेनानुवृत्ताया मैथिल्याश्च पदान्यथ
trastāyā rāmakāṅkṣiṇyāḥ pradhāvantyā itastataḥ
rākṣasenānuvṛttāyā maithilyāśca padānyatha
स समीक्ष्य परिक्रान्तं सीताया राक्षसस्य च
संभ्रान्तहृदयो रामः शशंस भ्रातरं प्रियम्
sa samīkṣya parikrāntaṃ sītāyā rākṣasasya ca
saṃbhrāntahṛdayo rāmaḥ śaśaṃsa bhrātaraṃ priyam
स समीक्ष्य परिक्रान्तं सीताया राक्षसस्य च।।।।
भग्नं धनुश्च तूणी च विकीर्णं बहुधा रथम्।
सम्भ्रान्तहृदयो रामश्शशंस भ्रातरंप्रियम्
sa samīkṣya parikrāntaṃ sītāyā rākṣasasya ca||||
bhagnaṃ dhanuśca tūṇī ca vikīrṇaṃ bahudhā ratham|
sambhrāntahṛdayo rāmaśśaśaṃsa bhrātaraṃpriyam
पश्य लक्ष्मण वैदेह्याः शीर्णाः कनकबिन्दवः
भूषणानां हि सौमित्रे माल्यानि विविधानि च
paśya lakṣmaṇa vaidehyāḥ śīrṇāḥ kanakabindavaḥ
bhūṣaṇānāṃ hi saumitre mālyāni vividhāni ca
तप्तबिन्दुनिकाशैश्च चित्रैः क्षतजबिन्दुभिः
आवृतं पश्य सौमित्रे सर्वतो धरणीतलम्
taptabindunikāśaiś ca citraiḥ kṣatajabindubhiḥ
āvṛtaṃ paśya saumitre sarvato dharaṇītalam
मन्ये लक्ष्मण वैदेही राक्षसैः कामरूपिभिः
भित्त्वा भित्त्वा विभक्ता वा भक्षिता वा भविष्यति
manye lakṣmaṇa vaidehī rākṣasaiḥ kāmarūpibhiḥ
bhittvā bhittvā vibhaktā vā bhakṣitā vā bhaviṣyati
तस्य निमित्तं वैदेह्या द्वयोर्विवदमानयोः
बभूव युद्धं सौमित्रे घोरं राक्षसयोरिह
tasya nimittaṃ vaidehyā dvayor vivadamānayoḥ
babhūva yuddhaṃ saumitre ghoraṃ rākṣasayor iha
मुक्तामणिचितं चेदं तपनीयविभूषितम्
धरण्यां पतितं सौम्य कस्य भग्नं महद्धनुः
muktāmaṇicitaṃ cedaṃ tapanīyavibhūṣitam
dharaṇyāṃ patitaṃ saumya kasya bhagnaṃ mahad dhanuḥ
तरुणादित्यसंकाशं वैदूर्यगुलिकाचितम्
विशीर्णं पतितं भूमौ कवचं कस्य काञ्चनम्
taruṇādityasaṃkāśaṃ vaidūryagulikācitam
viśīrṇaṃ patitaṃ bhūmau kavacaṃ kasya kāñcanam
छत्रं शतशलाकं च दिव्यमाल्योपशोभितम्
भग्नदण्डमिदं कस्य भूमौ सौम्य निपातितम्
chatraṃ śataśalākaṃ ca divyamālyopaśobhitam
bhagnadaṇḍam idaṃ kasya bhūmau saumya nipātitam
काञ्चनोरश्छदाश्चेमे पिशाचवदनाः खराः
भीमरूपा महाकायाः कस्य वा निहता रणे
kāñcanoraśchadāś ceme piśācavadanāḥ kharāḥ
bhīmarūpā mahākāyāḥ kasya vā nihatā raṇe
दीप्तपावकसंकाशो द्युतिमान्समरध्वजः
अपविद्धश्च भग्नश्च कस्य सांग्रामिको रथः
dīptapāvakasaṃkāśo dyutimān samaradhvajaḥ
apaviddhaś ca bhagnaś ca kasya sāṃgrāmiko rathaḥ
रथाक्षमात्रा विशिखास्तपनीयविभूषणाः
कस्येमेऽभिहता बाणाः प्रकीर्णा घोरकर्मणः
rathākṣamātrā viśikhās tapanīyavibhūṣaṇāḥ
kasyeme 'bhihatā bāṇāḥ prakīrṇā ghorakarmaṇaḥ
शरावरौ शरैः पूर्णौ विध्वस्तौ पश्य लक्ष्मण।
प्रतोदाभीशुहस्तो वै कस्यायं सारथिर्हतः
śarāvarau śaraiḥ pūrṇau vidhvastau paśya lakṣmaṇa|
pratodābhīśuhasto vai kasyāyaṃ sārathirhataḥ
कस्येमौ पुरुषव्याघ्र शयाते निहतौ युधि।
चामरग्राहिणौ सौम्य सोष्णीषमणिकुण्डलौ
kasyemau puruṣavyāghra śayāte nihatau yudhi|
cāmaragrāhiṇau saumya soṣṇīṣamaṇikuṇḍalau
वैरं शतगुणं पश्य ममेदं जीवितान्तकम्
सुघोरहृदयैः सौम्य राक्षसैः कामरूपिभिः
vairaṃ śataguṇaṃ paśya mamedaṃ jīvitāntakam
sughorahṛdayaiḥ saumya rākṣasaiḥ kāmarūpibhiḥ
हृता मृता वा सीता हि भक्षिता वा तपस्विनी
न धर्मस्त्रायते सीतां ह्रियमाणां महावने
hṛtā mṛtā vā sītā hi bhakṣitā vā tapasvinī
na dharmas trāyate sītāṃ hriyamāṇāṃ mahāvane
भक्षितायां हि वैदेह्यां हृतायामपि लक्ष्मण
के हि लोके प्रियं कर्तुं शक्ताः सौम्य ममेश्वराः
bhakṣitāyāṃ hi vaidehyāṃ hṛtāyām api lakṣmaṇa
ke hi loke priyaṃ kartuṃ śaktāḥ saumya mameśvarāḥ
कर्तारमपि लोकानां शूरं करुणवेदिनम्
अज्ञानादवमन्येरन्सर्वभूतानि लक्ष्मण
kartāram api lokānāṃ śūraṃ karuṇavedinam
ajñānād avamanyeran sarvabhūtāni lakṣmaṇa
मृदुं लोकहिते युक्तं दान्तं करुणवेदिनम्
निर्वीर्य इति मन्यन्ते नूनं मां त्रिदशेश्वराः
mṛduṃ lokahite yuktaṃ dāntaṃ karuṇavedinam
nirvīrya iti manyante nūnaṃ māṃ tridaśeśvarāḥ
मां प्राप्य हि गुणो दोषः संवृत्तः पश्य लक्ष्मण
अद्यैव सर्वभूतानां रक्षसामभवाय च
संहृत्यैव शशिज्योत्स्नां महान्सूर्य इवोदितः
māṃ prāpya hi guṇo doṣaḥ saṃvṛttaḥ paśya lakṣmaṇa
adyaiva sarvabhūtānāṃ rakṣasām abhavāya ca
saṃhṛtyaiva śaśijyotsnāṃ mahān sūrya ivoditaḥ
नैव यक्षा न गन्धर्वा न पिशाचा न राक्षसाः
किंनरा वा मनुष्या वा सुखं प्राप्स्यन्ति लक्ष्मण
naiva yakṣā na gandharvā na piśācā na rākṣasāḥ
kiṃnarā vā manuṣyā vā sukhaṃ prāpsyanti lakṣmaṇa
ममास्त्रबाणसंपूर्णमाकाशं पश्य लक्ष्मण
निःसंपातं करिष्यामि ह्यद्य त्रैलोक्यचारिणाम्
mamāstrabāṇasaṃpūrṇam ākāśaṃ paśya lakṣmaṇa
niḥsaṃpātaṃ kariṣyāmi hy adya trailokyacāriṇām
संनिरुद्धग्रहगणमावारितनिशाकरम्
विप्रनष्टानलमरुद्भास्करद्युतिसंवृतम्
saṃniruddhagrahagaṇam āvāritaniśākaram
vipranaṣṭānalamarudbhāskaradyutisaṃvṛtam
विनिर्मथितशैलाग्रं शुष्यमाणजलाशयम्
ध्वस्तद्रुमलतागुल्मं विप्रणाशितसागरम्
vinirmathitaśailāgraṃ śuṣyamāṇajalāśayam
dhvastadrumalatāgulmaṃ vipraṇāśitasāgaram
न तां कुशलिनीं सीतां प्रदास्यन्ति ममेश्वराः
अस्मिन्मुहूर्ते सौमित्रे मम द्रक्ष्यन्ति विक्रमम्
na tāṃ kuśalinīṃ sītāṃ pradāsyanti mameśvarāḥ
asmin muhūrte saumitre mama drakṣyanti vikramam
नाकाशमुत्पतिष्यन्ति सर्वभूतानि लक्ष्मण
मम चापगुणान्मुक्तैर्बाणजालैर्निरन्तरम्
nākāśam utpatiṣyanti sarvabhūtāni lakṣmaṇa
mama cāpaguṇān muktair bāṇajālair nirantaram
अर्दितं मम नाराचैर्ध्वस्तभ्रान्तमृगद्विजम्
समाकुलममर्यादं जगत्पश्याद्य लक्ष्मण
arditaṃ mama nārācair dhvastabhrāntamṛgadvijam
samākulam amaryādaṃ jagat paśyādya lakṣmaṇa
आकर्णपूर्णैरिषुभिर्जीवलोकं दुरावरैः
करिष्ये मैथिलीहेतोरपिशाचमराक्षसं
ākarṇapūrṇair iṣubhir jīvalokaṃ durāvaraiḥ
kariṣye maithilīhetor apiśācam arākṣasaṃ
मम रोषप्रयुक्तानां सायकानां बलं सुराः
द्रक्ष्यन्त्यद्य विमुक्तानाममर्षाद्दूरगामिनाम्
mama roṣaprayuktānāṃ sāyakānāṃ balaṃ surāḥ
drakṣyanty adya vimuktānām amarṣād dūragāminām
नैव देवा न दैतेया न पिशाचा न राक्षसाः
भविष्यन्ति मम क्रोधात्त्रैलोक्ये विप्रणाशिते
naiva devā na daiteyā na piśācā na rākṣasāḥ
bhaviṣyanti mama krodhāt trailokye vipraṇāśite
देवदानवयक्षाणां लोका ये रक्षसामपि
बहुधा निपतिष्यन्ति बाणौघैः शकुलीकृताः
निर्मर्यादानिमाँल्लोकान्करिष्याम्यद्य सायकैः
devadānavayakṣāṇāṃ lokā ye rakṣasām api
bahudhā nipatiṣyanti bāṇaughaiḥ śakulīkṛtāḥ
nirmaryādān imām̐l lokān kariṣyāmy adya sāyakaiḥ
तथारुपां हि वैदेहीं न दास्यन्ति यदि प्रियाम्।
नाशयामि जगत्सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्
tathārupāṃ hi vaidehīṃ na dāsyanti yadi priyām|
nāśayāmi jagatsarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram
हृताम् मृताम् वा सौमित्रे न दास्यन्ति मम ईश्वराः
तथा रूपम् हि वैदेहीम् न दास्यन्ति यदि प्रियाम्
hṛtām mṛtām vā saumitre na dāsyanti mama īśvarāḥ
tathā rūpam hi vaidehīm na dāsyanti yadi priyām
नाशयामि जगत् सर्वम् त्रैलोक्यम् स चर अचरम् |
यावत् दर्शनम् अस्या वै तापयामि च सायकैः
nāśayāmi jagat sarvam trailokyam sa cara acaram |
yāvat darśanam asyā vai tāpayāmi ca sāyakaiḥ
इति उक्त्वा क्रोध ताम्र अक्षः स्फुरमाण ओष्ट संपुटः |
वल्कल अजिनम् आबद्ध्य जटा भारम् बन्धयत्
iti uktvā krodha tāmra akṣaḥ sphuramāṇa oṣṭa saṃpuṭaḥ |
valkala ajinam ābaddhya jaṭā bhāram bandhayat
तस्य क्रुद्धस्य रामस्य तथा अभूतस्य धीमतः |
त्रि पुरम् जग्नुषः पूर्वम् रुद्रस्य इव बभौ तनुः
tasya kruddhasya rāmasya tathā abhūtasya dhīmataḥ |
tri puram jagnuṣaḥ pūrvam rudrasya iva babhau tanuḥ
लक्ष्मणात् अथ च आदाय रामो निष्पीड्य कार्मुकम् |
शरम् आदाय संदीप्तम् घोरम् अशी विष उपमम्
lakṣmaṇāt atha ca ādāya rāmo niṣpīḍya kārmukam |
śaram ādāya saṃdīptam ghoram aśī viṣa upamam
संदधे धनुषि श्रीमान् रामः पर पुरंजयः |
युग अन्त अग्निः इव क्रुद्धः इदम् वचनम् अब्रवीत्
saṃdadhe dhanuṣi śrīmān rāmaḥ para puraṃjayaḥ |
yuga anta agniḥ iva kruddhaḥ idam vacanam abravīt
यथा जरा यथा मृत्युर्यथाकालो यथाविधिः
नित्यं न प्रतिहन्यन्ते सर्वभूतेषु लक्ष्मण
तथाहं क्रोधसंयुक्तो न निवार्योऽस्म्यसंशयम्
yathā jarā yathā mṛtyur yathākālo yathāvidhiḥ
nityaṃ na pratihanyante sarvabhūteṣu lakṣmaṇa
tathāhaṃ krodhasaṃyukto na nivāryo 'smy asaṃśayam
पुरेव मे चारुदतीमनिन्दितां; दिशन्ति सीतां यदि नाद्य मैथिलीम्
सदेवगन्धर्वमनुष्य पन्नगं; जगत्सशैलं परिवर्तयाम्यहम्
pureva me cārudatīm aninditāṃ; diśanti sītāṃ yadi nādya maithilīm
sadevagandharvamanuṣya pannagaṃ; jagat saśailaṃ parivartayāmy aham