Kishkindha Kanda, sarga 47

सहताराङ्गदाभ्यां तु गत्वा स हनुमान्कपिः
सुग्रीवेण यथोद्दिष्टं तं देशमुपचक्रमे

sahatārāṅgadābhyāṃ tu gatvā sa hanumān kapiḥ
sugrīveṇa yathoddiṣṭaṃ taṃ deśam upacakrame

स तु दूरमुपागम्य सर्वैस्तैः कपिसत्तमैः
विचिनोति स्म विन्ध्यस्य गुहाश्च गहनानि च

sa tu dūram upāgamya sarvais taiḥ kapisattamaiḥ
vicinoti sma vindhyasya guhāś ca gahanāni ca

पर्वताग्रान्नदीदुर्गान्सरांसि विपुलान्द्रुमान्
वृक्षषण्डांश्च विविधान्पर्वतान्घनपादपान्

parvatāgrān nadīdurgān sarāṃsi vipulān drumān
vṛkṣaṣaṇḍāṃś ca vividhān parvatān ghanapādapān

अन्वेषमाणास्ते सर्वे वानराः सर्वतो दिशम्
न सीतां ददृशुर्वीरा मैथिलीं जनकात्मजाम्

anveṣamāṇās te sarve vānarāḥ sarvato diśam
na sītāṃ dadṛśur vīrā maithilīṃ janakātmajām

ते भक्षयन्तो मूलानि फलानि विविधानि च
अन्वेषमाणा दुर्धर्षा न्यवसंस्तत्र तत्र ह
स तु देशो दुरन्वेषो गुहागहनवान्महान्

te bhakṣayanto mūlāni phalāni vividhāni ca
anveṣamāṇā durdharṣā nyavasaṃs tatra tatra ha
sa tu deśo duranveṣo guhāgahanavān mahān

त्यक्त्वा तु तं तदा देशं सर्वे वै हरियूथपाः
देशमन्यं दुराधर्षं विविशुश्चाकुतोभयाः

tyaktvā tu taṃ tadā deśaṃ sarve vai hariyūthapāḥ
deśam anyaṃ durādharṣaṃ viviśuś cākutobhayāḥ

यत्र वन्ध्यफला वृक्षा विपुष्पाः पर्णवर्जिताः
निस्तोयाः सरितो यत्र मूलं यत्र सुदुर्लभम्

yatra vandhyaphalā vṛkṣā vipuṣpāḥ parṇavarjitāḥ
nistoyāḥ sarito yatra mūlaṃ yatra sudurlabham

न सन्ति महिषा यत्र न मृगा न च हस्तिनः
शार्दूलाः पक्षिणो वापि ये चान्ये वनगोचराः

na santi mahiṣā yatra na mṛgā na ca hastinaḥ
śārdūlāḥ pakṣiṇo vāpi ye cānye vanagocarāḥ

स्निग्धपत्राः स्थले यत्र पद्मिन्यः फुल्लपङ्कजाः
प्रेक्षणीयाः सुगन्धाश्च भ्रमरैश्चापि वर्जिताः

snigdhapatrāḥ sthale yatra padminyaḥ phullapaṅkajāḥ
prekṣaṇīyāḥ sugandhāś ca bhramaraiś cāpi varjitāḥ

कण्डुर्नाम महाभागः सत्यवादी तपोधनः
महर्षिः परमामर्षी नियमैर्दुष्प्रधर्षणः

kaṇḍur nāma mahābhāgaḥ satyavādī tapodhanaḥ
maharṣiḥ paramāmarṣī niyamair duṣpradharṣaṇaḥ

तस्य तस्मिन्वने पुत्रो बालको दशवार्षिकः
प्रनष्टो जीवितान्ताय क्रुद्धस्तत्र महामुनिः

tasya tasmin vane putro bālako daśavārṣikaḥ
pranaṣṭo jīvitāntāya kruddhas tatra mahāmuniḥ

तेन धर्मात्मना शप्तं कृत्स्नं तत्र महद्वनम्
अशरण्यं दुराधर्षं मृगपक्षिविवर्जितम्

tena dharmātmanā śaptaṃ kṛtsnaṃ tatra mahad vanam
aśaraṇyaṃ durādharṣaṃ mṛgapakṣivivarjitam

तस्य ते काननान्तांस्तु गिरीणां कन्दराणि च
प्रभवानि नदीनांच विचिन्वन्ति समाहिताः

tasya te kānanāntāṃs tu girīṇāṃ kandarāṇi ca
prabhavāni nadīnāṃca vicinvanti samāhitāḥ

तत्र चापि महात्मानो नापश्यञ्जनकात्मजाम्
हर्तारं रावणं वापि सुग्रीवप्रियकारिणः

tatra cāpi mahātmāno nāpaśyañ janakātmajām
hartāraṃ rāvaṇaṃ vāpi sugrīvapriyakāriṇaḥ

ते प्रविश्य तु तं भीमं लतागुल्मसमावृतम्
ददृशुः क्रूरकर्माणमसुरं सुरनिर्भयम्

te praviśya tu taṃ bhīmaṃ latāgulmasamāvṛtam
dadṛśuḥ krūrakarmāṇam asuraṃ suranirbhayam

तं दृष्ट्वा वनरा घोरं स्थितं शैलमिवापरम्
गाढं परिहिताः सर्वे दृष्ट्वा तं पर्वतोपमम्

taṃ dṛṣṭvā vanarā ghoraṃ sthitaṃ śailam ivāparam
gāḍhaṃ parihitāḥ sarve dṛṣṭvā taṃ parvatopamam

सोऽपि तान्वानरान्सर्वान्नष्टाः स्थेत्यब्रवीद्बली
अभ्यधावत संक्रुद्धो मुष्टिमुद्यम्य संहितम्

so 'pi tān vānarān sarvān naṣṭāḥ sthety abravīd balī
abhyadhāvata saṃkruddho muṣṭim udyamya saṃhitam

तमापतन्तं सहसा वालिपुत्रोऽङ्गदस्तदा
रावणोऽयमिति ज्ञात्वा तलेनाभिजघान ह

tam āpatantaṃ sahasā vāliputro 'ṅgadas tadā
rāvaṇo 'yam iti jñātvā talenābhijaghāna ha

स वालिपुत्राभिहतो वक्त्राच्छोणितमुद्वमन्
असुरो न्यपतद्भूमौ पर्यस्त इव पर्वतः

sa vāliputrābhihato vaktrāc choṇitam udvaman
asuro nyapatad bhūmau paryasta iva parvataḥ

ते तु तस्मिन्निरुच्छ्वासे वानरा जितकाशिनः
व्यचिन्वन्प्रायशस्तत्र सर्वं तद्गिरिगह्वरम्

te tu tasmin nirucchvāse vānarā jitakāśinaḥ
vyacinvan prāyaśas tatra sarvaṃ tad girigahvaram

विचितं तु ततः कृत्वा सर्वे ते काननं पुनः
अन्यदेवापरं घोरं विविशुर्गिरिगह्वरम्

vicitaṃ tu tataḥ kṛtvā sarve te kānanaṃ punaḥ
anyadevāparaṃ ghoraṃ viviśur girigahvaram

ते विचिन्त्य पुनः खिन्ना विनिष्पत्य समागताः
एकान्ते वृक्षमूले तु निषेदुर्दीनमानसाः

te vicintya punaḥ khinnā viniṣpatya samāgatāḥ
ekānte vṛkṣamūle tu niṣedur dīnamānasāḥ