Yuddha Kanda, sarga 105

Yuddhakāṇḍa · 29 Critical Edition verses · 2 Southern-only

ततो वैश्रवणो राजा यमश्चामित्रकर्शनः
सहस्राक्षो महेन्द्रश्च वरुणश्च परंतपः

tato vaiśravaṇo rājā yamaś cāmitrakarśanaḥ
sahasrākṣo mahendraś ca varuṇaś ca paraṃtapaḥ

षडर्धनयनः श्रीमान्महादेवो वृषध्वजः
कर्ता सर्वस्य लोकस्य ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः

ṣaḍardhanayanaḥ śrīmān mahādevo vṛṣadhvajaḥ
kartā sarvasya lokasya brahmā brahmavidāṃ varaḥ

एते सर्वे समागम्य विमानैः सूर्यसंनिभैः
आगम्य नगरीं लङ्कामभिजग्मुश्च राघवम्

ete sarve samāgamya vimānaiḥ sūryasaṃnibhaiḥ
āgamya nagarīṃ laṅkām abhijagmuś ca rāghavam

ततः सहस्ताभरणान्प्रगृह्य विपुलान्भुजान्
अब्रुवंस्त्रिदशश्रेष्ठाः प्राञ्जलिं राघवं स्थितम्

tataḥ sahastābharaṇān pragṛhya vipulān bhujān
abruvaṃs tridaśaśreṣṭhāḥ prāñjaliṃ rāghavaṃ sthitam

कर्ता सर्वस्य लोकस्य श्रेष्ठो ज्ञानवतां वरः
उपेक्षसे कथं सीतां पतन्तीं हव्यवाहने
कथं देवगणश्रेष्ठमात्मानं नावबुध्यसे

kartā sarvasya lokasya śreṣṭho jñānavatāṃ varaḥ
upekṣase kathaṃ sītāṃ patantīṃ havyavāhane
kathaṃ devagaṇaśreṣṭham ātmānaṃ nāvabudhyase

ऋतधामा वसुः पूर्वं वसूनां च प्रजापतिः
त्वं त्रयाणां हि लोकानामादिकर्ता स्वयंप्रभुः

ṛtadhāmā vasuḥ pūrvaṃ vasūnāṃ ca prajāpatiḥ
tvaṃ trayāṇāṃ hi lokānām ādikartā svayaṃprabhuḥ

रुद्राणामष्टमो रुद्रः साध्यानामपि पञ्चमः
अश्विनौ चापि ते कर्णौ चन्द्रसूर्यौ च चक्षुषी

rudrāṇām aṣṭamo rudraḥ sādhyānām api pañcamaḥ
aśvinau cāpi te karṇau candrasūryau ca cakṣuṣī

अन्ते चादौ च लोकानां दृश्यसे त्वं परंतप
उपेक्षसे च वैदेहीं मानुषः प्राकृतो यथा

ante cādau ca lokānāṃ dṛśyase tvaṃ paraṃtapa
upekṣase ca vaidehīṃ mānuṣaḥ prākṛto yathā

इत्युक्तो लोकपालैस्तैः स्वामी लोकस्य राघवः
अब्रवीत्त्रिदशश्रेष्ठान्रामो धर्मभृतां वरः

ity ukto lokapālais taiḥ svāmī lokasya rāghavaḥ
abravīt tridaśaśreṣṭhān rāmo dharmabhṛtāṃ varaḥ

आत्मानं मानुषं मन्ये रामं दशरथात्मजम्
योऽहं यस्य यतश्चाहं भगवांस्तद्ब्रवीतु मे

ātmānaṃ mānuṣaṃ manye rāmaṃ daśarathātmajam
yo 'haṃ yasya yataś cāhaṃ bhagavāṃs tad bravītu me

इति ब्रुवाणं काकुत्स्थं ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः
अब्रवीच्छृणु मे राम सत्यं सत्यपराक्रम

iti bruvāṇaṃ kākutsthaṃ brahmā brahmavidāṃ varaḥ
abravīc chṛṇu me rāma satyaṃ satyaparākrama

भवान्नारायणो देवः श्रीमांश्चक्रायुधो विभुः
एकशृङ्गो वराहस्त्वं भूतभव्यसपत्नजित्

bhavān nārāyaṇo devaḥ śrīmāṃś cakrāyudho vibhuḥ
ekaśṛṅgo varāhas tvaṃ bhūtabhavyasapatnajit

अक्षरं ब्रह्मसत्यं च मध्ये चान्ते च राघव
लोकानां त्वं परो धर्मो विष्वक्सेनश्चतुर्भुजः

akṣaraṃ brahmasatyaṃ ca madhye cānte ca rāghava
lokānāṃ tvaṃ paro dharmo viṣvaksenaś caturbhujaḥ

शार्ङ्गधन्वा हृषीकेशः पुरुषः पुरुषोत्तमः
अजितः खड्गधृग्विष्णुः कृष्णश्चैव बृहद्बलः

śārṅgadhanvā hṛṣīkeśaḥ puruṣaḥ puruṣottamaḥ
ajitaḥ khaḍgadhṛg viṣṇuḥ kṛṣṇaś caiva bṛhadbalaḥ

सेनानीर्ग्रामणीश्च त्वं बुद्धिः सत्त्वं क्षमा दमः
प्रभवश्चाप्ययश्च त्वमुपेन्द्रो मधुसूदनः

senānīr grāmaṇīś ca tvaṃ buddhiḥ sattvaṃ kṣamā damaḥ
prabhavaś cāpyayaś ca tvam upendro madhusūdanaḥ

इन्द्रकर्मा महेन्द्रस्त्वं पद्मनाभो रणान्तकृत्
शरण्यं शरणं च त्वामाहुर्दिव्या महर्षयः

indrakarmā mahendras tvaṃ padmanābho raṇāntakṛt
śaraṇyaṃ śaraṇaṃ ca tvām āhur divyā maharṣayaḥ

सहस्रशृङ्गोवेदात्माशरशीर्षोमहर्षभः ।।।।

त्वंत्रयाणांहिलोकानामादिकर्तास्वयम्प्रभुः ।

सिद्धानामपिसाध्यानामाश्रयश्चासिपूर्वजः

sahasraśṛṅgovedātmāśaraśīrṣomaharṣabhaḥ ||||

tvaṃtrayāṇāṃhilokānāmādikartāsvayamprabhuḥ |

siddhānāmapisādhyānāmāśrayaścāsipūrvajaḥ

सहस्रशृङ्गो वेदात्मा शतजिह्वो महर्षभः
त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वमोंकारः परंतप

sahasraśṛṅgo vedātmā śatajihvo maharṣabhaḥ
tvaṃ yajñas tvaṃ vaṣaṭkāras tvam oṃkāraḥ paraṃtapa

प्रभवं निधनं वा ते न विदुः को भवानिति
दृश्यसे सर्वभूतेषु ब्राह्मणेषु च गोषु च

prabhavaṃ nidhanaṃ vā te na viduḥ ko bhavān iti
dṛśyase sarvabhūteṣu brāhmaṇeṣu ca goṣu ca

दिक्षु सर्वासु गगने पर्वतेषु वनेषु च
सहस्रचरणः श्रीमाञ्शतशीर्षः सहस्रधृक्

dikṣu sarvāsu gagane parvateṣu vaneṣu ca
sahasracaraṇaḥ śrīmāñ śataśīrṣaḥ sahasradhṛk

त्वं धारयसि भूतानि वसुधां च सपर्वताम्
अन्ते पृथिव्याः सलिले दृश्यसे त्वं महोरगः

tvaṃ dhārayasi bhūtāni vasudhāṃ ca saparvatām
ante pṛthivyāḥ salile dṛśyase tvaṃ mahoragaḥ

त्रीँल्लोकान्धारयन्राम देवगन्धर्वदानवान्
अहं ते हृदयं राम जिह्वा देवी सरस्वती

trīm̐l lokān dhārayan rāma devagandharvadānavān
ahaṃ te hṛdayaṃ rāma jihvā devī sarasvatī

देवा गात्रेषु लोमानि निर्मिता ब्रह्मणा प्रभो
निमेषस्तेऽभवद्रात्रिरुन्मेषस्तेऽभवद्दिवा

devā gātreṣu lomāni nirmitā brahmaṇā prabho
nimeṣas te 'bhavad rātrir unmeṣas te 'bhavad divā

संस्कारास्तेऽभवन्वेदा न तदस्ति त्वया विना
जगत्सर्वं शरीरं ते स्थैर्यं ते वसुधातलम्

saṃskārās te 'bhavan vedā na tad asti tvayā vinā
jagat sarvaṃ śarīraṃ te sthairyaṃ te vasudhātalam

अग्निः कोपः प्रसादस्ते सोमः श्रीवत्सलक्षण
त्वया लोकास्त्रयः क्रान्ताः पुराणे विक्रमैस्त्रिभिः

agniḥ kopaḥ prasādas te somaḥ śrīvatsalakṣaṇa
tvayā lokās trayaḥ krāntāḥ purāṇe vikramais tribhiḥ

महेन्द्रश्च कृतो राजा बलिं बद्ध्वा महासुरम्
सीता लक्ष्मीर्भवान्विष्णुर्देवः कृष्णः प्रजापतिः

mahendraś ca kṛto rājā baliṃ baddhvā mahāsuram
sītā lakṣmīr bhavān viṣṇur devaḥ kṛṣṇaḥ prajāpatiḥ

वधार्थं रावणस्येह प्रविष्टो मानुषीं तनुम्
तदिदं नः कृतं कार्यं त्वया धर्मभृतां वर

vadhārthaṃ rāvaṇasyeha praviṣṭo mānuṣīṃ tanum
tad idaṃ naḥ kṛtaṃ kāryaṃ tvayā dharmabhṛtāṃ vara

निहतो रावणो राम प्रहृष्टो दिवमाक्रम
अमोघं बलवीर्यं ते अमोघस्ते पराक्रमः

nihato rāvaṇo rāma prahṛṣṭo divam ākrama
amoghaṃ balavīryaṃ te amoghas te parākramaḥ

अमोघास्ते भविष्यन्ति भक्तिमन्तश्च ये नराः
ये त्वां देवं ध्रुवं भक्ताः पुराणं पुरुषोत्तमम्

amoghās te bhaviṣyanti bhaktimantaś ca ye narāḥ
ye tvāṃ devaṃ dhruvaṃ bhaktāḥ purāṇaṃ puruṣottamam

अमोघास्तेभविष्यन्तिभक्तिमन्तोनराभुवि ।।।।

येत्वांदेवंध्रुवंभक्ताःपुराणंपुरुषोत्तमम् ।

प्राप्नुवन्तिसदाकामनिहलोकेपरत्र च

amoghāstebhaviṣyantibhaktimantonarābhuvi ||||

yetvāṃdevaṃdhruvaṃbhaktāḥpurāṇaṃpuruṣottamam |

prāpnuvantisadākāmanihalokeparatra ca

ये नराः कीर्तयिष्यन्ति नास्ति तेषां पराभवः

ye narāḥ kīrtayiṣyanti nāsti teṣāṃ parābhavaḥ