Yuddha Kanda, sarga 104

एवमुक्ता तु वैदेही परुषं लोमहर्षणम्
राघवेण सरोषेण भृशं प्रव्यथिताभवत्

evam uktā tu vaidehī paruṣaṃ lomaharṣaṇam
rāghaveṇa saroṣeṇa bhṛśaṃ pravyathitābhavat

सा तदश्रुतपूर्वं हि जने महति मैथिली
श्रुत्वा भर्तृवचो रूक्षं लज्जया व्रीडिताभवत्

sā tad aśrutapūrvaṃ hi jane mahati maithilī
śrutvā bhartṛvaco rūkṣaṃ lajjayā vrīḍitābhavat

प्रविशन्तीव गात्राणि स्वान्येव जनकात्मजा
वाक्शल्यैस्तैः सशल्येव भृशमश्रूण्यवर्तयत्

praviśantīva gātrāṇi svāny eva janakātmajā
vākśalyais taiḥ saśalyeva bhṛśam aśrūṇy avartayat

ततो बाष्पपरिक्लिष्टं प्रमार्जन्ती स्वमाननम्
शनैर्गद्गदया वाचा भर्तारमिदमब्रवीत्

tato bāṣpaparikliṣṭaṃ pramārjantī svam ānanam
śanair gadgadayā vācā bhartāram idam abravīt

किं मामसदृशं वाक्यमीदृशं श्रोत्रदारुणम्
रूक्षं श्रावयसे वीर प्राकृतः प्राकृतामिव

kiṃ mām asadṛśaṃ vākyam īdṛśaṃ śrotradāruṇam
rūkṣaṃ śrāvayase vīra prākṛtaḥ prākṛtām iva

न तथास्मि महाबाहो यथा त्वमवगच्छसि
प्रत्ययं गच्छ मे स्वेन चारित्रेणैव ते शपे

na tathāsmi mahābāho yathā tvam avagacchasi
pratyayaṃ gaccha me svena cāritreṇaiva te śape

पृथक्स्त्रीणां प्रचारेण जातिं त्वं परिशङ्कसे
परित्यजेमां शङ्कां तु यदि तेऽहं परीक्षिता

pṛthak strīṇāṃ pracāreṇa jātiṃ tvaṃ pariśaṅkase
parityajemāṃ śaṅkāṃ tu yadi te 'haṃ parīkṣitā

यद्यहं गात्रसंस्पर्शं गतास्मि विवशा प्रभो
कामकारो न मे तत्र दैवं तत्रापराध्यति

yady ahaṃ gātrasaṃsparśaṃ gatāsmi vivaśā prabho
kāmakāro na me tatra daivaṃ tatrāparādhyati

मदधीनं तु यत्तन्मे हृदयं त्वयि वर्तते
पराधीनेषु गात्रेषु किं करिष्याम्यनीश्वरा

madadhīnaṃ tu yat tan me hṛdayaṃ tvayi vartate
parādhīneṣu gātreṣu kiṃ kariṣyāmy anīśvarā

सहसंवृद्धभावाच्च संसर्गेण च मानद
यद्यहं ते न विज्ञाता हता तेनास्मि शाश्वतम्

sahasaṃvṛddhabhāvāc ca saṃsargeṇa ca mānada
yady ahaṃ te na vijñātā hatā tenāsmi śāśvatam

प्रेषितस्ते यदा वीरो हनूमानवलोककः
लङ्कास्थाहं त्वया वीर किं तदा न विसर्जिता

preṣitas te yadā vīro hanūmān avalokakaḥ
laṅkāsthāhaṃ tvayā vīra kiṃ tadā na visarjitā

प्रत्यक्षं वानरेन्द्रस्य त्वद्वाक्यसमनन्तरम्
त्वया संत्यक्तया वीर त्यक्तं स्याज्जीवितं मया

pratyakṣaṃ vānarendrasya tvadvākyasamanantaram
tvayā saṃtyaktayā vīra tyaktaṃ syāj jīvitaṃ mayā

न वृथा ते श्रमोऽयं स्यात्संशये न्यस्य जीवितम्
सुहृज्जनपरिक्लेशो न चायं निष्फलस्तव

na vṛthā te śramo 'yaṃ syāt saṃśaye nyasya jīvitam
suhṛjjanaparikleśo na cāyaṃ niṣphalas tava

त्वया तु नरशार्दूल क्रोधमेवानुवर्तता
लघुनेव मनुष्येण स्त्रीत्वमेव पुरस्कृतम्

tvayā tu naraśārdūla krodham evānuvartatā
laghuneva manuṣyeṇa strītvam eva puraskṛtam

अपदेशेन जनकान्नोत्पत्तिर्वसुधातलात्
मम वृत्तं च वृत्तज्ञ बहु ते न पुरस्कृतम्

apadeśena janakān notpattir vasudhātalāt
mama vṛttaṃ ca vṛttajña bahu te na puraskṛtam

न प्रमाणीकृतः पाणिर्बाल्ये बालेन पीडितः
मम भक्तिश्च शीलं च सर्वं ते पृष्ठतः कृतम्

na pramāṇīkṛtaḥ pāṇir bālye bālena pīḍitaḥ
mama bhaktiś ca śīlaṃ ca sarvaṃ te pṛṣṭhataḥ kṛtam

एवं ब्रुवाणा रुदती बाष्पगद्गदभाषिणी
अब्रवील्लक्ष्मणं सीता दीनं ध्यानपरं स्थितम्

evaṃ bruvāṇā rudatī bāṣpagadgadabhāṣiṇī
abravīl lakṣmaṇaṃ sītā dīnaṃ dhyānaparaṃ sthitam

चितां मे कुरु सौमित्रे व्यसनस्यास्य भेषजम्
मिथ्यापवादोपहता नाहं जीवितुमुत्सहे

citāṃ me kuru saumitre vyasanasyāsya bheṣajam
mithyāpavādopahatā nāhaṃ jīvitum utsahe

अप्रीतस्य गुणैर्भर्तुस्त्यक्तया जनसंसदि
या क्षमा मे गतिर्गन्तुं प्रवेक्ष्ये हव्यवाहनम्

aprītasya guṇair bhartus tyaktayā janasaṃsadi
yā kṣamā me gatir gantuṃ pravekṣye havyavāhanam

एवमुक्तस्तु वैदेह्या लक्ष्मणः परवीरहा
अमर्षवशमापन्नो राघवाननमैक्षत

evam uktas tu vaidehyā lakṣmaṇaḥ paravīrahā
amarṣavaśam āpanno rāghavānanam aikṣata

स विज्ञाय मनश्छन्दं रामस्याकारसूचितम्
चितां चकार सौमित्रिर्मते रामस्य वीर्यवान्

sa vijñāya manaśchandaṃ rāmasyākārasūcitam
citāṃ cakāra saumitrir mate rāmasya vīryavān

अधोमुखं ततो रामं शनैः कृत्वा प्रदक्षिणम्
उपासर्पत वैदेही दीप्यमानं हुताशनम्

adhomukhaṃ tato rāmaṃ śanaiḥ kṛtvā pradakṣiṇam
upāsarpata vaidehī dīpyamānaṃ hutāśanam

प्रणम्य देवताभ्यश्च ब्राह्मणेभ्यश्च मैथिली
बद्धाञ्जलिपुटा चेदमुवाचाग्निसमीपतः

praṇamya devatābhyaś ca brāhmaṇebhyaś ca maithilī
baddhāñjalipuṭā cedam uvācāgnisamīpataḥ

यथा मे हृदयं नित्यं नापसर्पति राघवात्
तथा लोकस्य साक्षी मां सर्वतः पातु पावकः

yathā me hṛdayaṃ nityaṃ nāpasarpati rāghavāt
tathā lokasya sākṣī māṃ sarvataḥ pātu pāvakaḥ

एवमुक्त्वा तु वैदेही परिक्रम्य हुताशनम्
विवेश ज्वलनं दीप्तं निःसङ्गेनान्तरात्मना

evam uktvā tu vaidehī parikramya hutāśanam
viveśa jvalanaṃ dīptaṃ niḥsaṅgenāntarātmanā

जनः स सुमहांस्तत्र बालवृद्धसमाकुलः
ददर्श मैथिलीं तत्र प्रविशन्तीं हुताशनम्

janaḥ sa sumahāṃs tatra bālavṛddhasamākulaḥ
dadarśa maithilīṃ tatra praviśantīṃ hutāśanam

तस्यामग्निं विशन्त्यां तु हाहेति विपुलः स्वनः
रक्षसां वानराणां च संबभूवाद्भुतोपमः

tasyām agniṃ viśantyāṃ tu hāheti vipulaḥ svanaḥ
rakṣasāṃ vānarāṇāṃ ca saṃbabhūvādbhutopamaḥ