Yuddha Kanda, sarga 3

सुग्रीवस्य वचः श्रुत्वा हेतुमत्परमार्थवित्
प्रतिजग्राह काकुत्स्थो हनूमन्तमथाब्रवीत्

sugrīvasya vacaḥ śrutvā hetumat paramārthavit
pratijagrāha kākutstho hanūmantam athābravīt

तरसा सेतुबन्धेन सागरोच्छोषणेन वा
सर्वथा सुसमर्थोऽस्मि सागरस्यास्य लङ्घने

tarasā setubandhena sāgarocchoṣaṇena vā
sarvathā susamartho 'smi sāgarasyāsya laṅghane

कति दुर्गाणि दुर्गाया लङ्कायास्तद्ब्रवीहि मे
ज्ञातुमिच्छामि तत्सर्वं दर्शनादिव वानर

kati durgāṇi durgāyā laṅkāyās tad bravīhi me
jñātum icchāmi tat sarvaṃ darśanād iva vānara

बलस्य परिमाणं च द्वारदुर्गक्रियामपि
गुप्ति कर्म च लङ्काया रक्षसां सदनानि च

balasya parimāṇaṃ ca dvāradurgakriyām api
gupti karma ca laṅkāyā rakṣasāṃ sadanāni ca

यथासुखं यथावच्च लङ्कायामसि दृष्टवान्
सरमाचक्ष्व तत्त्वेन सर्वथा कुशलो ह्यसि

yathāsukhaṃ yathāvac ca laṅkāyām asi dṛṣṭavān
saram ācakṣva tattvena sarvathā kuśalo hy asi

श्रुत्वा रामस्य वचनं हनूमान्मारुतात्मजः
वाक्यं वाक्यविदां श्रेष्ठो रामं पुनरथाब्रवीत्

śrutvā rāmasya vacanaṃ hanūmān mārutātmajaḥ
vākyaṃ vākyavidāṃ śreṣṭho rāmaṃ punar athābravīt

श्रूयतां सर्वमाख्यास्ये दुर्गकर्मविधानतः
गुप्ता पुरी यथा लङ्का रक्षिता च यथा बलैः

śrūyatāṃ sarvam ākhyāsye durgakarmavidhānataḥ
guptā purī yathā laṅkā rakṣitā ca yathā balaiḥ

परां समृद्धिं लङ्कायाः सागरस्य च भीमताम्
विभागं च बलौघस्य निर्देशं वाहनस्य च

parāṃ samṛddhiṃ laṅkāyāḥ sāgarasya ca bhīmatām
vibhāgaṃ ca balaughasya nirdeśaṃ vāhanasya ca

प्रहृष्टा मुदिता लङ्का मत्तद्विपसमाकुला
महती रथसंपूर्णा रक्षोगणसमाकुला

prahṛṣṭā muditā laṅkā mattadvipasamākulā
mahatī rathasaṃpūrṇā rakṣogaṇasamākulā

दृढबद्धकवाटानि महापरिघवन्ति च
द्वाराणि विपुलान्यस्याश्चत्वारि सुमहान्ति च

dṛḍhabaddhakavāṭāni mahāparighavanti ca
dvārāṇi vipulāny asyāś catvāri sumahānti ca

वप्रेषूपलयन्त्राणि बलवन्ति महान्ति च
आगतं परसैन्यं तैस्तत्र प्रतिनिवार्यते

vapreṣūpalayantrāṇi balavanti mahānti ca
āgataṃ parasainyaṃ tais tatra pratinivāryate

द्वारेषु संस्कृता भीमाः कालायसमयाः शिताः
शतशो रोचिता वीरैः शतघ्न्यो रक्षसां गणैः

dvāreṣu saṃskṛtā bhīmāḥ kālāyasamayāḥ śitāḥ
śataśo rocitā vīraiḥ śataghnyo rakṣasāṃ gaṇaiḥ

सौवर्णश्च महांस्तस्याः प्राकारो दुष्प्रधर्षणः
मणिविद्रुमवैदूर्यमुक्ताविचरितान्तरः

sauvarṇaś ca mahāṃs tasyāḥ prākāro duṣpradharṣaṇaḥ
maṇividrumavaidūryamuktāvicaritāntaraḥ

सर्वतश्च महाभीमाः शीततोया महाशुभाः
अगाधा ग्राहवत्यश्च परिखा मीनसेविताः

sarvataś ca mahābhīmāḥ śītatoyā mahāśubhāḥ
agādhā grāhavatyaś ca parikhā mīnasevitāḥ

द्वारेषु तासां चत्वारः संक्रमाः परमायताः
यन्त्रैरुपेता बहुभिर्महद्भिर्दृढसंधिभिः

dvāreṣu tāsāṃ catvāraḥ saṃkramāḥ paramāyatāḥ
yantrair upetā bahubhir mahadbhir dṛḍhasaṃdhibhiḥ

त्रायन्ते संक्रमास्तत्र परसैन्यागमे सति
यन्त्रैस्तैरवकीर्यन्ते परिखासु समन्ततः

trāyante saṃkramās tatra parasainyāgame sati
yantrais tair avakīryante parikhāsu samantataḥ

एकस्त्वकम्प्यो बलवान्संक्रमः सुमहादृढः
काञ्चनैर्बहुभिः स्तम्भैर्वेदिकाभिश्च शोभितः

ekas tv akampyo balavān saṃkramaḥ sumahādṛḍhaḥ
kāñcanair bahubhiḥ stambhair vedikābhiś ca śobhitaḥ

स्वयं प्रकृतिसंपन्नो युयुत्सू राम रावणः
उत्थितश्चाप्रमत्तश्च बलानामनुदर्शने

svayaṃ prakṛtisaṃpanno yuyutsū rāma rāvaṇaḥ
utthitaś cāpramattaś ca balānām anudarśane

लङ्का पुरी निरालम्बा देवदुर्गा भयावहा
नादेयं पार्वतं वन्यं कृत्रिमं च चतुर्विधम्

laṅkā purī nirālambā devadurgā bhayāvahā
nādeyaṃ pārvataṃ vanyaṃ kṛtrimaṃ ca caturvidham

स्थिता पारे समुद्रस्य दूरपारस्य राघव
नौपथश्चापि नास्त्यत्र निरादेशश्च सर्वतः

sthitā pāre samudrasya dūrapārasya rāghava
naupathaś cāpi nāsty atra nirādeśaś ca sarvataḥ

शैलाग्रे रचिता दुर्गा सा पूर्देवपुरोपमा
वाजिवारणसंपूर्णा लङ्का परमदुर्जया

śailāgre racitā durgā sā pūr devapuropamā
vājivāraṇasaṃpūrṇā laṅkā paramadurjayā

परिघाश्च शतघ्न्यश्च यन्त्राणि विविधानि च
शोभयन्ति पुरीं लङ्कां रावणस्य दुरात्मनः

parighāś ca śataghnyaś ca yantrāṇi vividhāni ca
śobhayanti purīṃ laṅkāṃ rāvaṇasya durātmanaḥ

अयुतं रक्षसामत्र पश्चिमद्वारमाश्रितम्
शूलहस्ता दुराधर्षाः सर्वे खड्गाग्रयोधिनः

ayutaṃ rakṣasām atra paścimadvāram āśritam
śūlahastā durādharṣāḥ sarve khaḍgāgrayodhinaḥ

नियुतं रक्षसामत्र दक्षिणद्वारमाश्रितम्
चतुरङ्गेण सैन्येन योधास्तत्राप्यनुत्तमाः

niyutaṃ rakṣasām atra dakṣiṇadvāram āśritam
caturaṅgeṇa sainyena yodhās tatrāpy anuttamāḥ

प्रयुतं रक्षसामत्र पूर्वद्वारं समाश्रितम्
चर्मखड्गधराः सर्वे तथा सर्वास्त्रकोविदाः

prayutaṃ rakṣasām atra pūrvadvāraṃ samāśritam
carmakhaḍgadharāḥ sarve tathā sarvāstrakovidāḥ

अर्बुदं रक्षसामत्र उत्तरद्वारमाश्रितम्
रथिनश्चाश्ववाहाश्च कुलपुत्राः सुपूजिताः

arbudaṃ rakṣasām atra uttaradvāram āśritam
rathinaś cāśvavāhāś ca kulaputrāḥ supūjitāḥ

शतं शतसहस्राणां मध्यमं गुल्ममाश्रितम्
यातुधाना दुराधर्षाः साग्रकोटिश्च रक्षसाम्

śataṃ śatasahasrāṇāṃ madhyamaṃ gulmam āśritam
yātudhānā durādharṣāḥ sāgrakoṭiś ca rakṣasām

ते मया संक्रमा भग्नाः परिखाश्चावपूरिताः
दग्धा च नगरी लङ्का प्राकाराश्चावसादिताः

te mayā saṃkramā bhagnāḥ parikhāś cāvapūritāḥ
dagdhā ca nagarī laṅkā prākārāś cāvasāditāḥ

येन केन तु मार्गेण तराम वरुणालयम्
हतेति नगरी लङ्कां वानरैरवधार्यताम्

yena kena tu mārgeṇa tarāma varuṇālayam
hateti nagarī laṅkāṃ vānarair avadhāryatām

अङ्गदो द्विविदो मैन्दो जाम्बवान्पनसो नलः
नीलः सेनापतिश्चैव बलशेषेण किं तव

aṅgado dvivido maindo jāmbavān panaso nalaḥ
nīlaḥ senāpatiś caiva balaśeṣeṇa kiṃ tava

प्लवमाना हि गत्वा तां रावणस्य महापुरीम्
सप्रकारां सभवनामानयिष्यन्ति मैथिलीम्

plavamānā hi gatvā tāṃ rāvaṇasya mahāpurīm
saprakārāṃ sabhavanām ānayiṣyanti maithilīm

एवमाज्ञापय क्षिप्रं बलानां सर्वसंग्रहम्
मुहूर्तेन तु युक्तेन प्रस्थानमभिरोचय

evam ājñāpaya kṣipraṃ balānāṃ sarvasaṃgraham
muhūrtena tu yuktena prasthānam abhirocaya