Uttara Kanda, sarga 46

अथ नावं सुविस्तीर्णां नैषादीं राघवानुजः
आरुरोह समायुक्तां पूर्वमारोप्य मैथिलीम्

atha nāvaṃ suvistīrṇāṃ naiṣādīṃ rāghavānujaḥ
āruroha samāyuktāṃ pūrvam āropya maithilīm

सुमन्त्रं चैव सरथं स्थीयतामिति लक्ष्मणः
उवाच शोकसंतप्तः प्रयाहीति च नाविकम्

sumantraṃ caiva sarathaṃ sthīyatām iti lakṣmaṇaḥ
uvāca śokasaṃtaptaḥ prayāhīti ca nāvikam

ततस्तीरमुपागम्य भागीरथ्याः स लक्ष्मणः
उवाच मैथिलीं वाक्यं प्राञ्जलिर्बाष्पगद्गदः

tatas tīram upāgamya bhāgīrathyāḥ sa lakṣmaṇaḥ
uvāca maithilīṃ vākyaṃ prāñjalir bāṣpagadgadaḥ

हृद्गतं मे महच्छल्यं यदस्म्यार्येण धीमता
अस्मिन्निमित्ते वैदेहि लोकस्य वचनीकृतः

hṛdgataṃ me mahac chalyaṃ yad asmy āryeṇa dhīmatā
asmin nimitte vaidehi lokasya vacanīkṛtaḥ

श्रेयो हि मरणं मेऽद्य मृत्योर्वा यत्परं भवेत्
न चास्मिन्नीदृशे कार्ये नियोज्यो लोकनिन्दिते

śreyo hi maraṇaṃ me 'dya mṛtyor vā yat paraṃ bhavet
na cāsminn īdṛśe kārye niyojyo lokanindite

प्रसीद न च मे रोषं कर्तुमर्हसि सुव्रते
इत्यञ्जलिकृतो भूमौ निपपात स लक्ष्मणः

prasīda na ca me roṣaṃ kartum arhasi suvrate
ity añjalikṛto bhūmau nipapāta sa lakṣmaṇaḥ

रुदन्तं प्राञ्जलिं दृष्ट्वा काङ्क्षन्तं मृत्युमात्मनः
मैथिली भृशसंविग्ना लक्ष्मणं वाक्यमब्रवीत्

rudantaṃ prāñjaliṃ dṛṣṭvā kāṅkṣantaṃ mṛtyum ātmanaḥ
maithilī bhṛśasaṃvignā lakṣmaṇaṃ vākyam abravīt

किमिदं नावगच्छामि ब्रूहि तत्त्वेन लक्ष्मण
पश्यामि त्वां च न स्वस्थमपि क्षेमं महीपतेः

kim idaṃ nāvagacchāmi brūhi tattvena lakṣmaṇa
paśyāmi tvāṃ ca na svastham api kṣemaṃ mahīpateḥ

शापितोऽसि नरेन्द्रेण यत्त्वं संतापमात्मनः
तद्ब्रूयाः संनिधौ मह्यमहमाज्ञापयामि ते

śāpito 'si narendreṇa yat tvaṃ saṃtāpam ātmanaḥ
tad brūyāḥ saṃnidhau mahyam aham ājñāpayāmi te

वैदेह्या चोद्यमानस्तु लक्ष्मणो दीनचेतनः
अवाङ्मुखो बाष्पगलो वाक्यमेतदुवाच ह

vaidehyā codyamānas tu lakṣmaṇo dīnacetanaḥ
avāṅmukho bāṣpagalo vākyam etad uvāca ha

श्रुत्वा परिषदो मध्ये अपवादं सुदारुणम्
पुरे जनपदे चैव त्वत्कृते जनकात्मजे

śrutvā pariṣado madhye apavādaṃ sudāruṇam
pure janapade caiva tvatkṛte janakātmaje

न तानि वचनीयानि मया देवि तवाग्रतः
यानि राज्ञा हृदि न्यस्तान्यमर्षः पृष्ठतः कृतः

na tāni vacanīyāni mayā devi tavāgrataḥ
yāni rājñā hṛdi nyastāny amarṣaḥ pṛṣṭhataḥ kṛtaḥ

सा त्वं त्यक्ता नृपतिना निर्दोषा मम संनिधौ
पौरापवादभीतेन ग्राह्यं देवि न तेऽन्यथा

sā tvaṃ tyaktā nṛpatinā nirdoṣā mama saṃnidhau
paurāpavādabhītena grāhyaṃ devi na te 'nyathā

आश्रमान्तेषु च मया त्यक्तव्या त्वं भविष्यसि
राज्ञः शासनमाज्ञाय तवैवं किल दौर्हृदम्

āśramānteṣu ca mayā tyaktavyā tvaṃ bhaviṣyasi
rājñaḥ śāsanam ājñāya tavaivaṃ kila daurhṛdam

तदेतज्जाह्नवीतीरे ब्रह्मर्षीणां तपोवनम्
पुण्यं च रमणीयं च मा विषादं कृथाः शुभे

tad etaj jāhnavītīre brahmarṣīṇāṃ tapovanam
puṇyaṃ ca ramaṇīyaṃ ca mā viṣādaṃ kṛthāḥ śubhe

राज्ञो दशरथस्यैष पितुर्मे मुनिपुंगवः
सखा परमको विप्रो वाल्मीकिः सुमहायशाः

rājño daśarathasyaiṣa pitur me munipuṃgavaḥ
sakhā paramako vipro vālmīkiḥ sumahāyaśāḥ

पादच्छायामुपागम्य सुखमस्य महात्मनः
उपवासपरैकाग्रा वस त्वं जनकात्मजे

pādacchāyām upāgamya sukham asya mahātmanaḥ
upavāsaparaikāgrā vasa tvaṃ janakātmaje

पतिव्रतात्वमास्थाय रामं कृत्वा सदा हृदि
श्रेयस्ते परमं देवि तथा कृत्वा भविष्यति

pativratātvam āsthāya rāmaṃ kṛtvā sadā hṛdi
śreyas te paramaṃ devi tathā kṛtvā bhaviṣyati