Uttara Kanda, sarga 45

ततो रजन्यां व्युष्टायां लक्ष्मणो दीनचेतनः
सुमन्त्रमब्रवीद्वाक्यं मुखेन परिशुष्यता

tato rajanyāṃ vyuṣṭāyāṃ lakṣmaṇo dīnacetanaḥ
sumantram abravīd vākyaṃ mukhena pariśuṣyatā

सारथे तुरगाञ्शीघ्रं योजयस्व रथोत्तमे
स्वास्तीर्णं राजभवनात्सीतायाश्चासनं शुभम्

sārathe turagāñ śīghraṃ yojayasva rathottame
svāstīrṇaṃ rājabhavanāt sītāyāś cāsanaṃ śubham

सीता हि राजभवनादाश्रमं पुण्यकर्मणाम्
मया नेया महर्षीणां शीघ्रमानीयतां रथः

sītā hi rājabhavanād āśramaṃ puṇyakarmaṇām
mayā neyā maharṣīṇāṃ śīghram ānīyatāṃ rathaḥ

सुमन्त्रस्तु तथेत्युक्त्वा युक्तं परमवाजिभिः
रथं सुरुचिरप्रख्यं स्वास्तीर्णं सुखशय्यया

sumantras tu tathety uktvā yuktaṃ paramavājibhiḥ
rathaṃ suruciraprakhyaṃ svāstīrṇaṃ sukhaśayyayā

आदायोवाच सौमित्रिं मित्राणां हर्षवर्धनम्
रथोऽयं समनुप्राप्तो यत्कार्यं क्रियतां प्रभो

ādāyovāca saumitriṃ mitrāṇāṃ harṣavardhanam
ratho 'yaṃ samanuprāpto yat kāryaṃ kriyatāṃ prabho

एवमुक्तः सुमन्त्रेण राजवेश्म स लक्ष्मणः
प्रविश्य सीतामासाद्य व्याजहार नरर्षभः

evam uktaḥ sumantreṇa rājaveśma sa lakṣmaṇaḥ
praviśya sītām āsādya vyājahāra nararṣabhaḥ

गङ्गातीरे मया देवि मुनीनामाश्रमे शुभे
शीघ्रं गत्वोपनेयासि शासनात्पार्थिवस्य नः

gaṅgātīre mayā devi munīnām āśrame śubhe
śīghraṃ gatvopaneyāsi śāsanāt pārthivasya naḥ

एवमुक्ता तु वैदेही लक्ष्मणेन महात्मना
प्रहर्षमतुलं लेभे गमनं चाभ्यरोचयत्

evam uktā tu vaidehī lakṣmaṇena mahātmanā
praharṣam atulaṃ lebhe gamanaṃ cābhyarocayat

वासांसि च महार्हाणि रत्नानि विविधानि च
गृहीत्वा तानि वैदेही गमनायोपचक्रमे

vāsāṃsi ca mahārhāṇi ratnāni vividhāni ca
gṛhītvā tāni vaidehī gamanāyopacakrame

इमानि मुनिपत्नीनां दास्याम्याभरणान्यहम्
सौमित्रिस्तु तथेत्युक्त्वा रथमारोप्य मैथिलीम्
प्रययौ शीघ्रतुरगो रामस्याज्ञामनुस्मरन्

imāni munipatnīnāṃ dāsyāmy ābharaṇāny aham
saumitris tu tathety uktvā ratham āropya maithilīm
prayayau śīghraturago rāmasyājñām anusmaran

अब्रवीच्च तदा सीता लक्ष्मणं लक्ष्मिवर्धनम्
अशुभानि बहून्यद्य पश्यामि रघुनन्दन

abravīc ca tadā sītā lakṣmaṇaṃ lakṣmivardhanam
aśubhāni bahūny adya paśyāmi raghunandana

नयनं मे स्फुरत्यद्य गात्रोत्कम्पश्च जायते
हृदयं चैव सौमित्रे अस्वस्थमिव लक्षये

nayanaṃ me sphuraty adya gātrotkampaś ca jāyate
hṛdayaṃ caiva saumitre asvastham iva lakṣaye

औत्सुक्यं परमं चापि अधृतिश्च परा मम
शून्यामिव च पश्यामि पृथिवीं पृथुलोचन

autsukyaṃ paramaṃ cāpi adhṛtiś ca parā mama
śūnyām iva ca paśyāmi pṛthivīṃ pṛthulocana

अपि स्वस्ति भवेत्तस्य भ्रातुस्ते भ्रातृभिः सह
श्वश्रूणां चैव मे वीर सर्वासामविशेषतः

api svasti bhavet tasya bhrātus te bhrātṛbhiḥ saha
śvaśrūṇāṃ caiva me vīra sarvāsām aviśeṣataḥ

पुरे जनपदे चैव कुशलं प्राणिनामपि
इत्यञ्जलिकृता सीता देवता अभ्ययाचत

pure janapade caiva kuśalaṃ prāṇinām api
ity añjalikṛtā sītā devatā abhyayācata

लक्ष्मणोऽर्थं तु तं श्रुत्वा शिरसा वन्द्य मैथिलीम्
शिवमित्यब्रवीद्धृष्टो हृदयेन विशुष्यता

lakṣmaṇo 'rthaṃ tu taṃ śrutvā śirasā vandya maithilīm
śivam ity abravīd dhṛṣṭo hṛdayena viśuṣyatā

ततो वासमुपागम्य गोमतीतीर आश्रमे
प्रभाते पुनरुत्थाय सौमित्रिः सूतमब्रवीत्

tato vāsam upāgamya gomatītīra āśrame
prabhāte punar utthāya saumitriḥ sūtam abravīt

योजयस्व रथं शीघ्रमद्य भागीरथीजलम्
शिरसा धारयिष्यामि त्र्यम्बकः पर्वते यथा

yojayasva rathaṃ śīghram adya bhāgīrathījalam
śirasā dhārayiṣyāmi tryambakaḥ parvate yathā

सोऽश्वान्विचारयित्वाशु रथे युक्त्वा मनोजवान्
आरोहस्वेति वैदेहीं सूतः प्राञ्जलिरब्रवीत्

so 'śvān vicārayitvāśu rathe yuktvā manojavān
ārohasveti vaidehīṃ sūtaḥ prāñjalir abravīt

सा तु सूतस्य वचनादारुरोह रथोत्तमम्
सीता सौमित्रिणा सार्धं सुमन्त्रेण च धीमता

sā tu sūtasya vacanād āruroha rathottamam
sītā saumitriṇā sārdhaṃ sumantreṇa ca dhīmatā

अथार्धदिवसं गत्वा भागीरथ्या जलाशयम्
निरीक्ष्य लक्ष्मणो दीनः प्ररुरोद महास्वनम्

athārdhadivasaṃ gatvā bhāgīrathyā jalāśayam
nirīkṣya lakṣmaṇo dīnaḥ praruroda mahāsvanam

सीता तु परमायत्ता दृष्ट्वा लक्ष्मणमातुरम्
उवाच वाक्यं धर्मज्ञ किमिदं रुद्यते त्वया

sītā tu paramāyattā dṛṣṭvā lakṣmaṇam āturam
uvāca vākyaṃ dharmajña kim idaṃ rudyate tvayā

जाह्नवीतीरमासाद्य चिराभिलषितं मम
हर्षकाले किमर्थं मां विषादयसि लक्ष्मण

jāhnavītīram āsādya cirābhilaṣitaṃ mama
harṣakāle kim arthaṃ māṃ viṣādayasi lakṣmaṇa

नित्यं त्वं रामपादेषु वर्तसे पुरुषर्षभ
कच्चिद्विनाकृतस्तेन द्विरात्रे शोकमागतः

nityaṃ tvaṃ rāmapādeṣu vartase puruṣarṣabha
kaccid vinākṛtas tena dvirātre śokam āgataḥ

ममापि दयितो रामो जीवितेनापि लक्ष्मण
न चाहमेवं शोचामि मैवं त्वं बालिशो भव

mamāpi dayito rāmo jīvitenāpi lakṣmaṇa
na cāham evaṃ śocāmi maivaṃ tvaṃ bāliśo bhava

तारयस्व च मां गङ्गां दर्शयस्व च तापसान्
ततो धनानि वासांसि दास्याम्याभरणानि च

tārayasva ca māṃ gaṅgāṃ darśayasva ca tāpasān
tato dhanāni vāsāṃsi dāsyāmy ābharaṇāni ca

ततः कृत्वा महर्षीणां यथार्हमभिवादनम्
तत्र चैकां निशामुष्य यास्यामस्तां पुरीं पुनः

tataḥ kṛtvā maharṣīṇāṃ yathārham abhivādanam
tatra caikāṃ niśām uṣya yāsyāmas tāṃ purīṃ punaḥ

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा प्रमृज्य नयने शुभे
तितीर्षुर्लक्ष्मणो गङ्गां शुभां नावमुपाहरत्

tasyās tad vacanaṃ śrutvā pramṛjya nayane śubhe
titīrṣur lakṣmaṇo gaṅgāṃ śubhāṃ nāvam upāharat