Uttara Kanda, sarga 85

तौ रजन्यां प्रभातायां स्नातौ हुतहुताशनौ
यथोक्तमृषिणा पूर्वं तत्र तत्राभ्यगायताम्

tau rajanyāṃ prabhātāyāṃ snātau hutahutāśanau
yathoktam ṛṣiṇā pūrvaṃ tatra tatrābhyagāyatām

तां स शुश्राव काकुत्स्थः पूर्वचर्यां ततस्ततः
अपूर्वां पाठ्य जातिं च गेयेन समलंकृताम्

tāṃ sa śuśrāva kākutsthaḥ pūrvacaryāṃ tatas tataḥ
apūrvāṃ pāṭhya jātiṃ ca geyena samalaṃkṛtām

प्रमाणैर्बहुभिर्बद्धां तन्त्रीलयसमन्विताम्
बालाभ्यां राघवः श्रुत्वा कौतूहलपरोऽभवत्

pramāṇair bahubhir baddhāṃ tantrīlayasamanvitām
bālābhyāṃ rāghavaḥ śrutvā kautūhalaparo 'bhavat

अथ कर्मान्तरे राजा समानीय महामुनीन्
पार्थिवांश्च नरव्याघ्रः पण्डितान्नैगमांस्तथा

atha karmāntare rājā samānīya mahāmunīn
pārthivāṃś ca naravyāghraḥ paṇḍitān naigamāṃs tathā

पौराणिकाञ्शब्दवितो ये च वृद्धा द्विजातयः
एतान्सर्वान्समानीय गातारौ समवेशयत्

paurāṇikāñ śabdavito ye ca vṛddhā dvijātayaḥ
etān sarvān samānīya gātārau samaveśayat

हृष्टा ऋषिगणास्तत्र पार्थिवाश्च महौजसः
पिबन्त इव चक्षुर्भ्यां राजानं गायकौ च तौ

hṛṣṭā ṛṣigaṇās tatra pārthivāś ca mahaujasaḥ
pibanta iva cakṣurbhyāṃ rājānaṃ gāyakau ca tau

परस्परमथोचुस्ते सर्व एव समं ततः
उभौ रामस्य सदृशौ बिम्बाद्बिम्बमिवोद्धृतौ

parasparam athocus te sarva eva samaṃ tataḥ
ubhau rāmasya sadṛśau bimbād bimbam ivoddhṛtau

जटिलौ यदि न स्यातां न वल्कलधरौ यदि
विशेषं नाधिगच्छामो गायतो राघवस्य च

jaṭilau yadi na syātāṃ na valkaladharau yadi
viśeṣaṃ nādhigacchāmo gāyato rāghavasya ca

तेषां संवदतामेवं श्रोतॄणां हर्षवर्धनम्
गेयं प्रचक्रतुस्तत्र तावुभौ मुनिदारकौ

teṣāṃ saṃvadatām evaṃ śrotṝṇāṃ harṣavardhanam
geyaṃ pracakratus tatra tāv ubhau munidārakau

ततः प्रवृत्तं मधुरं गान्धर्वमतिमानुषम्
न च तृप्तिं ययुः सर्वे श्रोतारो गेयसम्पदा

tataḥ pravṛttaṃ madhuraṃ gāndharvam atimānuṣam
na ca tṛptiṃ yayuḥ sarve śrotāro geyasampadā

प्रवृत्तमादितः पूर्वं सर्गान्नारददर्शनात्
ततः प्रभृति सर्गांश्च यावद्विंशत्यगायताम्

pravṛttam āditaḥ pūrvaṃ sargān nāradadarśanāt
tataḥ prabhṛti sargāṃś ca yāvadviṃśaty agāyatām

ततोऽपराह्णसमये राघवः समभाषत
श्रुत्वा विंशतिसर्गांस्तान्भरतं भ्रातृवत्सलः

tato 'parāhṇasamaye rāghavaḥ samabhāṣata
śrutvā viṃśatisargāṃs tān bharataṃ bhrātṛvatsalaḥ

अष्टादश सहस्राणि सुवर्णस्य महात्मनोः
ददस्व शीघ्रं काकुत्स्थ बालयोर्मा वृथा श्रमः

aṣṭādaśa sahasrāṇi suvarṇasya mahātmanoḥ
dadasva śīghraṃ kākutstha bālayor mā vṛthā śramaḥ

दीयमानं सुवर्णं तन्नागृह्णीतां कुशीलवौ
ऊचतुश्च महात्मानौ किमनेनेति विस्मितौ

dīyamānaṃ suvarṇaṃ tan nāgṛhṇītāṃ kuśīlavau
ūcatuś ca mahātmānau kim aneneti vismitau

वन्येन फलमूलेन निरतु स्वो वनौकसौ
सुवर्णेन हिरण्येन किं करिष्यावहे वने

vanyena phalamūlena niratu svo vanaukasau
suvarṇena hiraṇyena kiṃ kariṣyāvahe vane

तथा तयोः प्रब्रुवतोः कौतूहलसमन्विताः
श्रोतारश्चैव रामश्च सर्व एव सुविस्मिताः

tathā tayoḥ prabruvatoḥ kautūhalasamanvitāḥ
śrotāraś caiva rāmaś ca sarva eva suvismitāḥ

तस्य चैवागमं रामः काव्यस्य श्रोतुमुत्सुकः
पप्रच्छ तौ महातेजास्तावुभौ मुनिदारकौ

tasya caivāgamaṃ rāmaḥ kāvyasya śrotum utsukaḥ
papraccha tau mahātejās tāv ubhau munidārakau

किंप्रमाणमिदं काव्यं का प्रतिष्ठा महात्मनः
कर्ता काव्यस्य महतः को वासौ मुनिपुंगवः

kiṃpramāṇam idaṃ kāvyaṃ kā pratiṣṭhā mahātmanaḥ
kartā kāvyasya mahataḥ ko vāsau munipuṃgavaḥ

पृच्छन्तं राघवं वाक्यमूचतुर्मुनिदारकौ
वाल्मीकिर्भगवान्कर्ता संप्राप्तो यज्ञसंनिधिम्
येनेदं चरितं तुभ्यमशेषं संप्रदर्शितम्

pṛcchantaṃ rāghavaṃ vākyam ūcatur munidārakau
vālmīkir bhagavān kartā saṃprāpto yajñasaṃnidhim
yenedaṃ caritaṃ tubhyam aśeṣaṃ saṃpradarśitam

आदिप्रभृति राजेन्द्र पञ्चसर्ग शतानि च
प्रतिष्ठा जीवितं यावत्तावद्राजञ्शुभाशुभम्

ādiprabhṛti rājendra pañcasarga śatāni ca
pratiṣṭhā jīvitaṃ yāvat tāvad rājañ śubhāśubham

यदि बुद्धिः कृता राजञ्श्रवणाय महारथ
कर्मान्तरे क्षणी हूतस्तच्छृणुष्व सहानुजः

yadi buddhiḥ kṛtā rājañ śravaṇāya mahāratha
karmāntare kṣaṇī hūtas tac chṛṇuṣva sahānujaḥ

बाढमित्यब्रवीद्रामस्तौ चानुज्ञाप्य राघवम्
प्रहृष्टौ जग्मतुर्वासं यत्रासौ मुनिपुंगवः

bāḍham ity abravīd rāmas tau cānujñāpya rāghavam
prahṛṣṭau jagmatur vāsaṃ yatrāsau munipuṃgavaḥ

रामोऽपि मुनिभिः सार्धं पार्थिवैश्च महात्मभिः
श्रुत्वा तद्गीतमाधुर्यं कर्मशालामुपागमत्

rāmo 'pi munibhiḥ sārdhaṃ pārthivaiś ca mahātmabhiḥ
śrutvā tad gītamādhuryaṃ karmaśālām upāgamat