Uttara Kanda, sarga 95

तथा तयोः कथयतोर्दुर्वासा भगवानृषिः
रामस्य दर्शनाकाङ्क्षी राजद्वारमुपागमत्

tathā tayoḥ kathayator durvāsā bhagavān ṛṣiḥ
rāmasya darśanākāṅkṣī rājadvāram upāgamat

सोऽभिगम्य च सौमित्रिमुवाच ऋषिसत्तमः
रामं दर्शय मे शीघ्रं पुरा मेऽर्थोऽतिवर्तते

so 'bhigamya ca saumitrim uvāca ṛṣisattamaḥ
rāmaṃ darśaya me śīghraṃ purā me 'rtho 'tivartate

मुनेस्तु भाषितं श्रुत्वा लक्ष्मणः परवीरहा
अभिवाद्य महात्मानं वाक्यमेतदुवाच ह

munes tu bhāṣitaṃ śrutvā lakṣmaṇaḥ paravīrahā
abhivādya mahātmānaṃ vākyam etad uvāca ha

किं कार्यं ब्रूहि भगवन्को वार्थः किं करोम्यहम्
व्यग्रो हि राघवो ब्रह्मन्मुहूर्तं वा प्रतीक्षताम्

kiṃ kāryaṃ brūhi bhagavan ko vārthaḥ kiṃ karomy aham
vyagro hi rāghavo brahman muhūrtaṃ vā pratīkṣatām

तच्छ्रुत्वा ऋषिशार्दूलः क्रोधेन कलुषीकृतः
उवाच लक्ष्मणं वाक्यं निर्दहन्निव चक्षुषा

tac chrutvā ṛṣiśārdūlaḥ krodhena kaluṣīkṛtaḥ
uvāca lakṣmaṇaṃ vākyaṃ nirdahann iva cakṣuṣā

अस्मिन्क्षणे मां सौमित्रे रामाय प्रतिवेदय
विषयं त्वां पुरं चैव शपिष्ये राघवं तथा

asmin kṣaṇe māṃ saumitre rāmāya prativedaya
viṣayaṃ tvāṃ puraṃ caiva śapiṣye rāghavaṃ tathā

भरतं चैव सौमित्रे युष्माकं या च संततिः
न हि शक्ष्याम्यहं भूयो मन्युं धारयितुं हृदि

bharataṃ caiva saumitre yuṣmākaṃ yā ca saṃtatiḥ
na hi śakṣyāmy ahaṃ bhūyo manyuṃ dhārayituṃ hṛdi

तच्छ्रुत्वा घोरसंकाशं वाक्यं तस्य महात्मनः
चिन्तयामास मनसा तस्य वाक्यस्य निश्चयम्

tac chrutvā ghorasaṃkāśaṃ vākyaṃ tasya mahātmanaḥ
cintayām āsa manasā tasya vākyasya niścayam

एकस्य मरणं मेऽस्तु मा भूत्सर्वविनाशनम्
इति बुद्ध्या विनिश्चित्य राघवाय न्यवेदयत्

ekasya maraṇaṃ me 'stu mā bhūt sarvavināśanam
iti buddhyā viniścitya rāghavāya nyavedayat

लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा रामः कालं विसृज्य च
निष्पत्य त्वरितं राजा अत्रेः पुत्रं ददर्श ह

lakṣmaṇasya vacaḥ śrutvā rāmaḥ kālaṃ visṛjya ca
niṣpatya tvaritaṃ rājā atreḥ putraṃ dadarśa ha

सोऽभिवाद्य महात्मानं ज्वलन्तमिव तेजसा
किं कार्यमिति काकुत्स्थः कृताञ्जलिरभाषत

so 'bhivādya mahātmānaṃ jvalantam iva tejasā
kiṃ kāryam iti kākutsthaḥ kṛtāñjalir abhāṣata

तद्वाक्यं राघवेणोक्तं श्रुत्वा मुनिवरः प्रभुः
प्रत्याह रामं दुर्वासाः श्रूयतां धर्मवत्सल

tad vākyaṃ rāghaveṇoktaṃ śrutvā munivaraḥ prabhuḥ
pratyāha rāmaṃ durvāsāḥ śrūyatāṃ dharmavatsala

अद्य वर्षसहस्रस्य समाप्तिर्मम राघव
सोऽहं भोजनमिच्छामि यथासिद्धं तवानघ

adya varṣasahasrasya samāptir mama rāghava
so 'haṃ bhojanam icchāmi yathāsiddhaṃ tavānagha

तच्छ्रुत्वा वचनं रामो हर्षेण महतान्वितः
भोजनं मुनिमुख्याय यथासिद्धमुपाहरत्

tac chrutvā vacanaṃ rāmo harṣeṇa mahatānvitaḥ
bhojanaṃ munimukhyāya yathāsiddham upāharat

स तु भुक्त्वा मुनिश्रेष्ठस्तदन्नममृतोपमम्
साधु रामेति संभाष्य स्वमाश्रममुपागमत्

sa tu bhuktvā muniśreṣṭhas tad annam amṛtopamam
sādhu rāmeti saṃbhāṣya svam āśramam upāgamat

तस्मिन्गते महातेजा राघवः प्रीतमानसः
संस्मृत्य कालवाक्यानि ततो दुःखमुपेयिवान्

tasmin gate mahātejā rāghavaḥ prītamānasaḥ
saṃsmṛtya kālavākyāni tato duḥkham upeyivān

दुःखेन च सुसंतप्तः स्मृत्वा तद्घोरदर्शनम्
अवान्मुखो दीनमना व्याहर्तुं न शशाक ह

duḥkhena ca susaṃtaptaḥ smṛtvā tad ghoradarśanam
avānmukho dīnamanā vyāhartuṃ na śaśāka ha

ततो बुद्ध्या विनिश्चित्य कालवाक्यानि राघवः
नैतदस्तीति चोक्त्वा स तूष्णीमासीन्महायशाः

tato buddhyā viniścitya kālavākyāni rāghavaḥ
naitad astīti coktvā sa tūṣṇīm āsīn mahāyaśāḥ