Uttara Kanda, sarga 94

Uttarakāṇḍa · 19 Critical Edition verses

शृणु राम महाबाहो यदर्थमहमाहतः
पितामहेन देवेन प्रेषितोऽस्मि महाबल

śṛṇu rāma mahābāho yadartham aham āhataḥ
pitāmahena devena preṣito 'smi mahābala

तवाहं पूर्वके भावे पुत्रः परपुरंजय
मायासंभावितो वीर कालः सर्वसमाहरः

tavāhaṃ pūrvake bhāve putraḥ parapuraṃjaya
māyāsaṃbhāvito vīra kālaḥ sarvasamāharaḥ

पितामहश्च भगवानाह लोकपतिः प्रभुः
समयस्ते महाबाहो स्वर्लोकान्परिरक्षितुम्

pitāmahaś ca bhagavān āha lokapatiḥ prabhuḥ
samayas te mahābāho svarlokān parirakṣitum

संक्षिप्य च पुरा लोकान्मायया स्वयमेव हि
महार्णवे शयानोऽप्सु मां त्वं पूर्वमजीजनः

saṃkṣipya ca purā lokān māyayā svayam eva hi
mahārṇave śayāno 'psu māṃ tvaṃ pūrvam ajījanaḥ

भोगवन्तं ततो नागमनन्तमुदके शयम्
मायया जनयित्वा त्वं द्वौ च सत्त्वौ महाबलौ

bhogavantaṃ tato nāgam anantam udake śayam
māyayā janayitvā tvaṃ dvau ca sattvau mahābalau

मधुं च कैटभं चैव ययोरस्थिचयैर्वृता
इयं पर्वतसंबाधा मेदिनी चाभवन्मही

madhuṃ ca kaiṭabhaṃ caiva yayor asthicayair vṛtā
iyaṃ parvatasaṃbādhā medinī cābhavan mahī

पद्मे दिव्यार्कसंकाशे नाभ्यामुत्पाद्य मामपि
प्राजापत्यं त्वया कर्म सर्वं मयि निवेशितम्

padme divyārkasaṃkāśe nābhyām utpādya mām api
prājāpatyaṃ tvayā karma sarvaṃ mayi niveśitam

सोऽहं संन्यस्तभारो हि त्वामुपासे जगत्पतिम्
रक्षां विधत्स्व भूतेषु मम तेजस्करो भवान्

so 'haṃ saṃnyastabhāro hi tvām upāse jagatpatim
rakṣāṃ vidhatsva bhūteṣu mama tejas karo bhavān

ततस्त्वमपि दुर्धर्षस्तस्माद्भावात्सनातनात्
रक्षार्थं सर्वभूतानां विष्णुत्वमुपजग्मिवान्

tatas tvam api durdharṣas tasmād bhāvāt sanātanāt
rakṣārthaṃ sarvabhūtānāṃ viṣṇutvam upajagmivān

अदित्यां वीर्यवान्पुत्रो भ्रातॄणां हर्षवर्धनः
समुत्पन्नेषु कृत्येषु लोकसाह्याय कल्पसे

adityāṃ vīryavān putro bhrātṝṇāṃ harṣavardhanaḥ
samutpanneṣu kṛtyeṣu lokasāhyāya kalpase

स त्वं वित्रास्यमानासु प्रजासु जगतां वर
रावणस्य वधाकाङ्क्षी मानुषेषु मनोऽदधाः

sa tvaṃ vitrāsyamānāsu prajāsu jagatāṃ vara
rāvaṇasya vadhākāṅkṣī mānuṣeṣu mano 'dadhāḥ

दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च
कृत्वा वासस्य नियतिं स्वयमेवात्मनः पुरा

daśavarṣasahasrāṇi daśavarṣaśatāni ca
kṛtvā vāsasya niyatiṃ svayam evātmanaḥ purā

स त्वं मनोमयः पुत्रः पूर्णायुर्मानुषेष्विह
कालो नरवरश्रेष्ठ समीपमुपवर्तितुम्

sa tvaṃ manomayaḥ putraḥ pūrṇāyur mānuṣeṣv iha
kālo naravaraśreṣṭha samīpam upavartitum

यदि भूयो महाराज प्रजा इच्छस्युपासितुम्
वस वा वीर भद्रं ते एवमाह पितामहः

yadi bhūyo mahārāja prajā icchasy upāsitum
vasa vā vīra bhadraṃ te evam āha pitāmahaḥ

अथ वा विजिगीषा ते सुरलोकाय राघव
सनाथा विष्णुना देवा भवन्तु विगतज्वराः

atha vā vijigīṣā te suralokāya rāghava
sanāthā viṣṇunā devā bhavantu vigatajvarāḥ

श्रुत्वा पितामहेनोक्तं वाक्यं कालसमीरितम्
राघवः प्रहसन्वाक्यं सर्वसंहारमब्रवीत्

śrutvā pitāmahenoktaṃ vākyaṃ kālasamīritam
rāghavaḥ prahasan vākyaṃ sarvasaṃhāram abravīt

श्रुतं मे देवदेवस्य वाक्यं परममद्भुतम्
प्रीतिर्हि महती जाता तवागमनसंभवा

śrutaṃ me devadevasya vākyaṃ paramam adbhutam
prītir hi mahatī jātā tavāgamanasaṃbhavā

भद्रं तेऽस्तु गमिष्यामि यत एवाहमागतः
हृद्गतो ह्यसि संप्राप्तो न मेऽस्त्यत्र विचारणा

bhadraṃ te 'stu gamiṣyāmi yata evāham āgataḥ
hṛd gato hy asi saṃprāpto na me 'sty atra vicāraṇā

मया हि सर्वकृत्येषु देवानां वशवर्तिनाम्
स्थातव्यं सर्वसंहारे यथा ह्याह पितामहः

mayā hi sarvakṛtyeṣu devānāṃ vaśavartinām
sthātavyaṃ sarvasaṃhāre yathā hy āha pitāmahaḥ