Bala Kanda, sarga 18

Bālakāṇḍa · 20 Critical Edition verses · 1 Southern-only

तच्छ्रुत्वा राजसिंहस्य वाक्यमद्भुतविस्तरम्
हृष्टरोमा महातेजा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत

tac chrutvā rājasiṃhasya vākyam adbhutavistaram
hṛṣṭaromā mahātejā viśvāmitro 'bhyabhāṣata

सदृशं राजशार्दूल तवैतद्भुवि नान्यतः
महावंशप्रसूतस्य वसिष्ठव्यपदेशिनः

sadṛśaṃ rājaśārdūla tavaitad bhuvi nānyataḥ
mahāvaṃśaprasūtasya vasiṣṭhavyapadeśinaḥ

यत्तु मे हृद्गतं वाक्यं तस्य कार्यस्य निश्चयम्
कुरुष्व राजशार्दूल भव सत्यप्रतिश्रवः

yat tu me hṛdgataṃ vākyaṃ tasya kāryasya niścayam
kuruṣva rājaśārdūla bhava satyapratiśravaḥ

अहं नियममातिष्ठे सिद्ध्यर्थं पुरुषर्षभ
तस्य विघ्नकरौ द्वौ तु राक्षसौ कामरूपिणौ

ahaṃ niyamam ātiṣṭhe siddhyarthaṃ puruṣarṣabha
tasya vighnakarau dvau tu rākṣasau kāmarūpiṇau

व्रते मे बहुशश्चीर्णे समाप्त्यां राक्षसाविमौ
मारीचश्च सुबाहुश्च वीर्यवन्तौ सुशिक्षितौ
तौ मांसरुधिरौघेण वेदिं तामभ्यवर्षताम्

vrate me bahuśaś cīrṇe samāptyāṃ rākṣasāv imau
mārīcaś ca subāhuś ca vīryavantau suśikṣitau
tau māṃsarudhiraugheṇa vediṃ tām abhyavarṣatām

अवधूते तथा भूते तस्मिन्नियमनिश्चये
कृतश्रमो निरुत्साहस्तस्माद्देशादपाक्रमे

avadhūte tathā bhūte tasmin niyamaniścaye
kṛtaśramo nirutsāhas tasmād deśād apākrame

न च मे क्रोधमुत्स्रष्टुं बुद्धिर्भवति पार्थिव
तथाभूता हि सा चर्या न शापस्तत्र मुच्यते

na ca me krodham utsraṣṭuṃ buddhir bhavati pārthiva
tathābhūtā hi sā caryā na śāpas tatra mucyate

स्वपुत्रं राजशार्दूल रामं सत्यपराक्रमम्
काकपक्षधरं शूरं ज्येष्ठं मे दातुमर्हसि

svaputraṃ rājaśārdūla rāmaṃ satyaparākramam
kākapakṣadharaṃ śūraṃ jyeṣṭhaṃ me dātum arhasi

शक्तो ह्येष मया गुप्तो दिव्येन स्वेन तेजसा
राक्षसा ये विकर्तारस्तेषामपि विनाशने

śakto hy eṣa mayā gupto divyena svena tejasā
rākṣasā ye vikartāras teṣām api vināśane

श्रेयश्चास्मै प्रदास्यामि बहुरूपं न संशयः
त्रयाणामपि लोकानां येन ख्यातिं गमिष्यति

śreyaś cāsmai pradāsyāmi bahurūpaṃ na saṃśayaḥ
trayāṇām api lokānāṃ yena khyātiṃ gamiṣyati

न च तौ राममासाद्य शक्तौ स्थातुं कथंचन
न च तौ राघवादन्यो हन्तुमुत्सहते पुमान्

na ca tau rāmam āsādya śaktau sthātuṃ kathaṃ cana
na ca tau rāghavād anyo hantum utsahate pumān

वीर्योत्सिक्तौ हि तौ पापौ कालपाशवशं गतौ
रामस्य राजशार्दूल न पर्याप्तौ महात्मनः

vīryotsiktau hi tau pāpau kālapāśavaśaṃ gatau
rāmasya rājaśārdūla na paryāptau mahātmanaḥ

न च पुत्रकृतं स्नेहं कर्तुमर्हसि पार्थिव
अहं ते प्रतिजानामि हतौ तौ विद्धि राक्षसौ

na ca putrakṛtaṃ snehaṃ kartum arhasi pārthiva
ahaṃ te pratijānāmi hatau tau viddhi rākṣasau

अहं वेद्मि महात्मानं रामं सत्यपराक्रमम्
वसिष्ठोऽपि महातेजा ये चेमे तपसि स्थिताः

ahaṃ vedmi mahātmānaṃ rāmaṃ satyaparākramam
vasiṣṭho 'pi mahātejā ye ceme tapasi sthitāḥ

यदि ते धर्मलाभं च यशश्च परमं भुवि
स्थिरमिच्छसि राजेन्द्र रामं मे दातुमर्हसि

yadi te dharmalābhaṃ ca yaśaś ca paramaṃ bhuvi
sthiram icchasi rājendra rāmaṃ me dātum arhasi

यद्यभ्यनुज्ञां काकुत्स्थ ददते तव मन्त्रिणः
वसिष्ठप्रमुखाः सर्वे ततो रामं विसर्जय

yady abhyanujñāṃ kākutstha dadate tava mantriṇaḥ
vasiṣṭhapramukhāḥ sarve tato rāmaṃ visarjaya

अभिप्रेतमसंसक्तमात्मजं दातुमर्हसि
दशरात्रं हि यज्ञस्य रामं राजीवलोचनम्

abhipretam asaṃsaktam ātmajaṃ dātum arhasi
daśarātraṃ hi yajñasya rāmaṃ rājīvalocanam

नात्येति कालो यज्ञस्य यथायं मम राघव
तथा कुरुष्व भद्रं ते मा च शोके मनः कृथाः

nātyeti kālo yajñasya yathāyaṃ mama rāghava
tathā kuruṣva bhadraṃ te mā ca śoke manaḥ kṛthāḥ

इत्येवमुक्त्वा धर्मात्मा धर्मार्थसहितं वचः
विरराम महातेजा विश्वामित्रो महामुनिः

ity evam uktvā dharmātmā dharmārthasahitaṃ vacaḥ
virarāma mahātejā viśvāmitro mahāmuniḥ

VR-S.1.18.19+11.18.19+1Southern-onlyIIT Kanpur Heritage

स तन्निशम्य राजेन्द्रो विश्वामित्रवचश्शुभम्।।।।

शोकमभ्यगमत्तीव्रं व्यषीदत भयान्वित:

sa tanniśamya rājendro viśvāmitravacaśśubham||||

śokamabhyagamattīvraṃ vyaṣīdata bhayānvitaḥ

इति हृदयमनोविदारणं; मुनिवचनं तदतीव शुश्रुवान्
नरपतिरगमद्भयं मह;द्व्यथितमनाः प्रचचाल चासनात्

iti hṛdayamanovidāraṇaṃ; munivacanaṃ tad atīva śuśruvān
narapatir agamad bhayaṃ mahad; vyathitamanāḥ pracacāla cāsanāt