Bala Kanda, sarga 19

तच्छ्रुत्वा राजशार्दूल विश्वामित्रस्य भाषितम्
मुहूर्तमिव निःसंज्ञः संज्ञावानिदमब्रवीत्

tac chrutvā rājaśārdūla viśvāmitrasya bhāṣitam
muhūrtam iva niḥsaṃjñaḥ saṃjñāvān idam abravīt

ऊनषोडशवर्षो मे रामो राजीवलोचनः
न युद्धयोग्यतामस्य पश्यामि सह राक्षसैः

ūnaṣoḍaśavarṣo me rāmo rājīvalocanaḥ
na yuddhayogyatām asya paśyāmi saha rākṣasaiḥ

इयमक्षौहिणी पूर्णा यस्याहं पतिरीश्वरः
अनया संवृतो गत्वा योधाहं तैर्निशाचरैः

iyam akṣauhiṇī pūrṇā yasyāhaṃ patir īśvaraḥ
anayā saṃvṛto gatvā yodhāhaṃ tair niśācaraiḥ

इमे शूराश्च विक्रान्ता भृत्या मेऽस्त्रविशारदाः
योग्या रक्षोगणैर्योद्धुं न रामं नेतुमर्हसि

ime śūrāś ca vikrāntā bhṛtyā me 'straviśāradāḥ
yogyā rakṣogaṇair yoddhuṃ na rāmaṃ netum arhasi

अहमेव धनुष्पाणिर्गोप्ता समरमूर्धनि
यावत्प्राणान्धरिष्यामि तावद्योत्स्ये निशाचरैः

aham eva dhanuṣpāṇir goptā samaramūrdhani
yāvat prāṇān dhariṣyāmi tāvad yotsye niśācaraiḥ

निर्विघ्ना व्रतचर्या सा भविष्यति सुरक्षिता
अहं तत्र गमिष्यामि न राम नेतुमर्हसि

nirvighnā vratacaryā sā bhaviṣyati surakṣitā
ahaṃ tatra gamiṣyāmi na rāma netum arhasi

बालो ह्यकृतविद्यश्च न च वेत्ति बलाबलम्
न चास्त्रबलसंयुक्तो न च युद्धविशारदः
न चासौ रक्षसां योग्यः कूटयुद्धा हि ते ध्रुवम्

bālo hy akṛtavidyaś ca na ca vetti balābalam
na cāstrabalasaṃyukto na ca yuddhaviśāradaḥ
na cāsau rakṣasāṃ yogyaḥ kūṭayuddhā hi te dhruvam

विप्रयुक्तो हि रामेण मुहूर्तमपि नोत्सहे
जीवितुं मुनिशार्दूल न रामं नेतुमर्हसि

viprayukto hi rāmeṇa muhūrtam api notsahe
jīvituṃ muniśārdūla na rāmaṃ netum arhasi

यदि वा राघवं ब्रह्मन्नेतुमिच्छसि सुव्रत
चतुरङ्गसमायुक्तं मया सह च तं नय

yadi vā rāghavaṃ brahman netum icchasi suvrata
caturaṅgasamāyuktaṃ mayā saha ca taṃ naya

षष्टिर्वर्षसहस्राणि जातस्य मम कौशिक
दुःखेनोत्पादितश्चायं न रामं नेतुमर्हसि

ṣaṣṭir varṣasahasrāṇi jātasya mama kauśika
duḥkhenotpāditaś cāyaṃ na rāmaṃ netum arhasi

चतुर्णामात्मजानां हि प्रीतिः परमिका मम
ज्येष्ठं धर्मप्रधानं च न रामं नेतुमर्हसि

caturṇām ātmajānāṃ hi prītiḥ paramikā mama
jyeṣṭhaṃ dharmapradhānaṃ ca na rāmaṃ netum arhasi

किं वीर्या राक्षसास्ते च कस्य पुत्राश्च के च ते
कथं प्रमाणाः के चैतान्रक्षन्ति मुनिपुंगव

kiṃ vīryā rākṣasās te ca kasya putrāś ca ke ca te
kathaṃ pramāṇāḥ ke caitān rakṣanti munipuṃgava

कथं च प्रतिकर्तव्यं तेषां रामेण रक्षसाम्
मामकैर्वा बलैर्ब्रह्मन्मया वा कूटयोधिनाम्

kathaṃ ca pratikartavyaṃ teṣāṃ rāmeṇa rakṣasām
māmakair vā balair brahman mayā vā kūṭayodhinām

सर्वं मे शंस भगवन्कथं तेषां मया रणे
स्थातव्यं दुष्टभावानां वीर्योत्सिक्ता हि राक्षसाः

sarvaṃ me śaṃsa bhagavan kathaṃ teṣāṃ mayā raṇe
sthātavyaṃ duṣṭabhāvānāṃ vīryotsiktā hi rākṣasāḥ

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत
पौलस्त्यवंशप्रभवो रावणो नाम राक्षसः

tasya tad vacanaṃ śrutvā viśvāmitro 'bhyabhāṣata
paulastyavaṃśaprabhavo rāvaṇo nāma rākṣasaḥ

स ब्रह्मणा दत्तवरस्त्रैलोक्यं बाधते भृशम्
महाबलो महावीर्यो राक्षसैर्बहुभिर्वृतः

sa brahmaṇā dattavaras trailokyaṃ bādhate bhṛśam
mahābalo mahāvīryo rākṣasair bahubhir vṛtaḥ

श्रूयते हि महावीर्यो रावणो राक्षसाधिपः
साक्षाद्वैश्रवणभ्राता पुत्रो विश्रवसो मुनेः

śrūyate hi mahāvīryo rāvaṇo rākṣasādhipaḥ
sākṣād vaiśravaṇabhrātā putro viśravaso muneḥ

यदा स्वयं न यज्ञस्य विघ्नकर्ता महाबलः
तेन संचोदितौ तौ तु राक्षसौ सुमहाबलौ
मारीचश्च सुबाहुश्च यज्ञविघ्नं करिष्यतः

yadā svayaṃ na yajñasya vighnakartā mahābalaḥ
tena saṃcoditau tau tu rākṣasau sumahābalau
mārīcaś ca subāhuś ca yajñavighnaṃ kariṣyataḥ

इत्युक्तो मुनिना तेन राजोवाच मुनिं तदा
न हि शक्तोऽस्मि संग्रामे स्थातुं तस्य दुरात्मनः

ity ukto muninā tena rājovāca muniṃ tadā
na hi śakto 'smi saṃgrāme sthātuṃ tasya durātmanaḥ

स त्वं प्रसादं धर्मज्ञ कुरुष्व मम पुत्रके
देवदानवगन्धर्वा यक्षाः पतगपन्नगाः

sa tvaṃ prasādaṃ dharmajña kuruṣva mama putrake
devadānavagandharvā yakṣāḥ patagapannagāḥ

न शक्ता रावणं सोढुं किं पुनर्मानवा युधि
स हि वीर्यवतां वीर्यमादत्ते युधि राक्षसः

na śaktā rāvaṇaṃ soḍhuṃ kiṃ punar mānavā yudhi
sa hi vīryavatāṃ vīryam ādatte yudhi rākṣasaḥ

तेन चाहं न शक्तोऽस्मि संयोद्धुं तस्य वा बलैः
सबलो वा मुनिश्रेष्ठ सहितो वा ममात्मजैः

tena cāhaṃ na śakto 'smi saṃyoddhuṃ tasya vā balaiḥ
sabalo vā muniśreṣṭha sahito vā mamātmajaiḥ

कथमप्यमरप्रख्यं संग्रामाणामकोविदम्
बालं मे तनयं ब्रह्मन्नैव दास्यामि पुत्रकम्

katham apy amaraprakhyaṃ saṃgrāmāṇām akovidam
bālaṃ me tanayaṃ brahman naiva dāsyāmi putrakam

अथ कालोपमौ युद्धे सुतौ सुन्दोपसुन्दयोः
यज्ञविघ्नकरौ तौ ते नैव दास्यामि पुत्रकम्

atha kālopamau yuddhe sutau sundopasundayoḥ
yajñavighnakarau tau te naiva dāsyāmi putrakam

मारीचश्च सुबाहुश्च वीर्यवन्तौ सुशिक्षितौ
तयोरन्यतरेणाहं योद्धा स्यां ससुहृद्गणः

mārīcaś ca subāhuś ca vīryavantau suśikṣitau
tayor anyatareṇāhaṃ yoddhā syāṃ sasuhṛdgaṇaḥ