Bala Kanda, sarga 23

ततः प्रभाते विमले कृताह्निकमरिंदमौ
विश्वामित्रं पुरस्कृत्य नद्यास्तीरमुपागतौ

tataḥ prabhāte vimale kṛtāhnikam ariṃdamau
viśvāmitraṃ puraskṛtya nadyās tīram upāgatau

ते च सर्वे महात्मानो मुनयः संशितव्रताः
उपस्थाप्य शुभां नावं विश्वामित्रमथाब्रुवन्

te ca sarve mahātmāno munayaḥ saṃśitavratāḥ
upasthāpya śubhāṃ nāvaṃ viśvāmitram athābruvan

आरोहतु भवान्नावं राजपुत्रपुरस्कृतः
अरिष्टं गच्छ पन्थानं मा भूत्कालस्य पर्ययः

ārohatu bhavān nāvaṃ rājaputrapuraskṛtaḥ
ariṣṭaṃ gaccha panthānaṃ mā bhūt kālasya paryayaḥ

विश्वामित्रस्तथेत्युक्त्वा तानृषीनभिपूज्य च
ततार सहितस्ताभ्यां सरितं सागरं गमाम्

viśvāmitras tathety uktvā tān ṛṣīn abhipūjya ca
tatāra sahitas tābhyāṃ saritaṃ sāgaraṃ gamām

अथ रामः सरिन्मध्ये पप्रच्छ मुनिपुङ्गवम्
वारिणो भिद्यमानस्य किमयं तुमुलो ध्वनिः

atha rāmaḥ sarinmadhye papraccha munipuṅgavam
vāriṇo bhidyamānasya kim ayaṃ tumulo dhvaniḥ

राघवस्य वचः श्रुत्वा कौतूहल समन्वितम्
कथयामास धर्मात्मा तस्य शब्दस्य निश्चयम्

rāghavasya vacaḥ śrutvā kautūhala samanvitam
kathayām āsa dharmātmā tasya śabdasya niścayam

कैलासपर्वते राम मनसा निर्मितं सरः
ब्रह्मणा नरशार्दूल तेनेदं मानसं सरः

kailāsaparvate rāma manasā nirmitaṃ saraḥ
brahmaṇā naraśārdūla tenedaṃ mānasaṃ saraḥ

तस्मात्सुस्राव सरसः सायोध्यामुपगूहते
सरःप्रवृत्ता सरयूः पुण्या ब्रह्मसरश्च्युता

tasmāt susrāva sarasaḥ sāyodhyām upagūhate
saraḥpravṛttā sarayūḥ puṇyā brahmasaraścyutā

तस्यायमतुलः शब्दो जाह्नवीमभिवर्तते
वारिसंक्षोभजो राम प्रणामं नियतः कुरु

tasyāyam atulaḥ śabdo jāhnavīm abhivartate
vārisaṃkṣobhajo rāma praṇāmaṃ niyataḥ kuru

ताभ्यां तु तावुभौ कृत्वा प्रणाममतिधार्मिकौ
तीरं दक्षिणमासाद्य जग्मतुर्लघुविक्रमौ

tābhyāṃ tu tāv ubhau kṛtvā praṇāmam atidhārmikau
tīraṃ dakṣiṇam āsādya jagmatur laghuvikramau

स वनं घोरसंकाशं दृष्ट्वा नृपवरात्मजः
अविप्रहतमैक्ष्वाकः पप्रच्छ मुनिपुंगवम्

sa vanaṃ ghorasaṃkāśaṃ dṛṣṭvā nṛpavarātmajaḥ
aviprahatam aikṣvākaḥ papraccha munipuṃgavam

अहो वनमिदं दुर्गं झिल्लिकागणनादितम्
भैरवैः श्वापदैः कीर्णं शकुन्तैर्दारुणारुतैः

aho vanam idaṃ durgaṃ jhillikāgaṇanāditam
bhairavaiḥ śvāpadaiḥ kīrṇaṃ śakuntair dāruṇārutaiḥ

नानाप्रकारैः शकुनैर्वाश्यद्भिर्भैरवस्वनैः
सिंहव्याघ्रवराहैश्च वारणैश्चापि शोभितम्

nānāprakāraiḥ śakunair vāśyadbhir bhairavasvanaiḥ
siṃhavyāghravarāhaiś ca vāraṇaiś cāpi śobhitam

धवाश्वकर्णककुभैर्बिल्वतिन्दुकपाटलैः
संकीर्णं बदरीभिश्च किं न्विदं दारुणं वनम्

dhavāśvakarṇakakubhair bilvatindukapāṭalaiḥ
saṃkīrṇaṃ badarībhiś ca kiṃ nv idaṃ dāruṇaṃ vanam

तमुवाच महातेजा विश्वामित्रो महामुनिः
श्रूयतां वत्स काकुत्स्थ यस्यैतद्दारुणं वनम्

tam uvāca mahātejā viśvāmitro mahāmuniḥ
śrūyatāṃ vatsa kākutstha yasyaitad dāruṇaṃ vanam

एतौ जनपदौ स्फीतौ पूर्वमास्तां नरोत्तम
मलदाश्च करूषाश्च देवनिर्माणनिर्मितौ

etau janapadau sphītau pūrvam āstāṃ narottama
maladāś ca karūṣāś ca devanirmāṇanirmitau

पुरा वृत्रवधे राम मलेन समभिप्लुतम्
क्षुधा चैव सहस्राक्षं ब्रह्महत्या यदाविशत्

purā vṛtravadhe rāma malena samabhiplutam
kṣudhā caiva sahasrākṣaṃ brahmahatyā yadāviśat

तमिन्द्रं स्नापयन्देवा ऋषयश्च तपोधनाः
कलशैः स्नापयामासुर्मलं चास्य प्रमोचयन्

tam indraṃ snāpayan devā ṛṣayaś ca tapodhanāḥ
kalaśaiḥ snāpayām āsur malaṃ cāsya pramocayan

इह भूम्यां मलं दत्त्वा दत्त्वा कारूषमेव च
शरीरजं महेन्द्रस्य ततो हर्षं प्रपेदिरे

iha bhūmyāṃ malaṃ dattvā dattvā kārūṣam eva ca
śarīrajaṃ mahendrasya tato harṣaṃ prapedire

निर्मलो निष्करूषश्च शुचिरिन्द्रो यदाभवत्
ददौ देशस्य सुप्रीतो वरं प्रभुरनुत्तमम्

nirmalo niṣkarūṣaś ca śucir indro yadābhavat
dadau deśasya suprīto varaṃ prabhur anuttamam

इमौ जनपदौ स्थीतौ ख्यातिं लोके गमिष्यतः
मलदाश्च करूषाश्च ममाङ्गमलधारिणौ

imau janapadau sthītau khyātiṃ loke gamiṣyataḥ
maladāś ca karūṣāś ca mamāṅgamaladhāriṇau

साधु साध्विति तं देवाः पाकशासनमब्रुवन्
देशस्य पूजां तां दृष्ट्वा कृतां शक्रेण धीमता

sādhu sādhv iti taṃ devāḥ pākaśāsanam abruvan
deśasya pūjāṃ tāṃ dṛṣṭvā kṛtāṃ śakreṇa dhīmatā

एतौ जनपदौ स्थीतौ दीर्घकालमरिंदम
मलदाश्च करूषाश्च मुदितौ धनधान्यतः

etau janapadau sthītau dīrghakālam ariṃdama
maladāś ca karūṣāś ca muditau dhanadhānyataḥ

कस्यचित्त्वथ कालस्य यक्षी वै कामरूपिणी
बलं नागसहस्रस्य धारयन्ती तदा ह्यभूत्

kasya cit tv atha kālasya yakṣī vai kāmarūpiṇī
balaṃ nāgasahasrasya dhārayantī tadā hy abhūt

ताटका नाम भद्रं ते भार्या सुन्दस्य धीमतः
मारीचो राक्षसः पुत्रो यस्याः शक्रपराक्रमः

tāṭakā nāma bhadraṃ te bhāryā sundasya dhīmataḥ
mārīco rākṣasaḥ putro yasyāḥ śakraparākramaḥ

इमौ जनपदौ नित्यं विनाशयति राघव
मलदांश्च करूषांश्च ताटका दुष्टचारिणी

imau janapadau nityaṃ vināśayati rāghava
maladāṃś ca karūṣāṃś ca tāṭakā duṣṭacāriṇī

सेयं पन्थानमावार्य वसत्यत्यर्धयोजने
अत एव च गन्तव्यं ताटकाया वनं यतः

seyaṃ panthānam āvārya vasaty atyardhayojane
ata eva ca gantavyaṃ tāṭakāyā vanaṃ yataḥ

स्वबाहुबलमाश्रित्य जहीमां दुष्टचारिणीम्
मन्नियोगादिमं देशं कुरु निष्कण्टकं पुनः

svabāhubalam āśritya jahīmāṃ duṣṭacāriṇīm
manniyogād imaṃ deśaṃ kuru niṣkaṇṭakaṃ punaḥ

न हि कश्चिदिमं देशं शक्रोत्यागन्तुमीदृशम्
यक्षिण्या घोरया राम उत्सादितमसह्यया

na hi kaś cid imaṃ deśaṃ śakroty āgantum īdṛśam
yakṣiṇyā ghorayā rāma utsāditam asahyayā

एतत्ते सर्वमाख्यातं यथैतद्दरुणं वनम्
यक्ष्या चोत्सादितं सर्वमद्यापि न निवर्तते

etat te sarvam ākhyātaṃ yathaitad daruṇaṃ vanam
yakṣyā cotsāditaṃ sarvam adyāpi na nivartate