Bala Kanda, sarga 3

श्रुत्वा वस्तु समग्रं तद्धर्मात्मा धर्मसंहितम्
व्यक्तमन्वेषते भूयो यद्वृत्तं तस्य धीमतः

śrutvā vas tu samagraṃ tad dharmātmā dharmasaṃhitam
vyaktam anveṣate bhūyo yad vṛttaṃ tasya dhīmataḥ

उपस्पृश्योदकं संयन्मुनिः स्थित्वा कृताञ्जलिः
प्राचीनाग्रेषु दर्भेषु धर्मेणान्वेषते गतिम्

upaspṛśyodakaṃ saṃyan muniḥ sthitvā kṛtāñjaliḥ
prācīnāgreṣu darbheṣu dharmeṇānveṣate gatim

जन्म रामस्य सुमहद्वीर्यं सर्वानुकूलताम्
लोकस्य प्रियतां क्षान्तिं सौम्यतां सत्यशीलताम्

janma rāmasya sumahad vīryaṃ sarvānukūlatām
lokasya priyatāṃ kṣāntiṃ saumyatāṃ satyaśīlatām

नानाचित्राः कथाश्चान्या विश्वामित्रसहायने
जानक्याश्च विवाहं च धनुषश्च विभेदनम्

nānācitrāḥ kathāś cānyā viśvāmitrasahāyane
jānakyāś ca vivāhaṃ ca dhanuṣaś ca vibhedanam

रामरामविवादं च गुणान्दाशरथेस्तथा
तथाभिषेकं रामस्य कैकेय्या दुष्टभावताम्

rāmarāmavivādaṃ ca guṇān dāśarathes tathā
tathābhiṣekaṃ rāmasya kaikeyyā duṣṭabhāvatām

व्याघातं चाभिषेकस्य रामस्य च विवासनम्
राज्ञः शोकविलापं च परलोकस्य चाश्रयम्

vyāghātaṃ cābhiṣekasya rāmasya ca vivāsanam
rājñaḥ śokavilāpaṃ ca paralokasya cāśrayam

प्रकृतीनां विषादं च प्रकृतीनां विसर्जनम्
निषादाधिपसंवादं सूतोपावर्तनं तथा

prakṛtīnāṃ viṣādaṃ ca prakṛtīnāṃ visarjanam
niṣādādhipasaṃvādaṃ sūtopāvartanaṃ tathā

गङ्गायाश्चापि संतारं भरद्वाजस्य दर्शनम्
भरद्वाजाभ्यनुज्ञानाच्चित्रकूटस्य दर्शनम्

gaṅgāyāś cāpi saṃtāraṃ bharadvājasya darśanam
bharadvājābhyanujñānāc citrakūṭasya darśanam

वास्तुकर्मनिवेशं च भरतागमनं तथा
प्रसादनं च रामस्य पितुश्च सलिलक्रियाम्

vāstukarmaniveśaṃ ca bharatāgamanaṃ tathā
prasādanaṃ ca rāmasya pituś ca salilakriyām

पादुकाग्र्याभिषेकं च नन्दिग्राम निवासनम्
दण्डकारण्यगमनं सुतीक्ष्णेन समागमम्

pādukāgryābhiṣekaṃ ca nandigrāma nivāsanam
daṇḍakāraṇyagamanaṃ sutīkṣṇena samāgamam

अनसूयासमस्यां च अङ्गरागस्य चार्पणम्
शूर्पणख्याश्च संवादं विरूपकरणं तथा

anasūyāsamasyāṃ ca aṅgarāgasya cārpaṇam
śūrpaṇakhyāś ca saṃvādaṃ virūpakaraṇaṃ tathā

वधं खरत्रिशिरसोरुत्थानं रावणस्य च
मारीचस्य वधं चैव वैदेह्या हरणं तथा

vadhaṃ kharatriśirasor utthānaṃ rāvaṇasya ca
mārīcasya vadhaṃ caiva vaidehyā haraṇaṃ tathā

राघवस्य विलापं च गृध्रराजनिबर्हणम्
कबन्धदर्शनं चैव पम्पायाश्चापि दर्शनम्

rāghavasya vilāpaṃ ca gṛdhrarājanibarhaṇam
kabandhadarśanaṃ caiva pampāyāś cāpi darśanam

शर्बर्या दर्शनं चैव हनूमद्दर्शनं तथा
विलापं चैव पम्पायां राघवस्य महात्मनः

śarbaryā darśanaṃ caiva hanūmaddarśanaṃ tathā
vilāpaṃ caiva pampāyāṃ rāghavasya mahātmanaḥ

ऋष्यमूकस्य गमनं सुग्रीवेण समागमम्
प्रत्ययोत्पादनं सख्यं वालिसुग्रीवविग्रहम्

ṛṣyamūkasya gamanaṃ sugrīveṇa samāgamam
pratyayotpādanaṃ sakhyaṃ vālisugrīvavigraham

वालिप्रमथनं चैव सुग्रीवप्रतिपादनम्
ताराविलापसमयं वर्षरात्रिनिवासनम्

vālipramathanaṃ caiva sugrīvapratipādanam
tārāvilāpasamayaṃ varṣarātrinivāsanam

कोपं राघवसिंहस्य बलानामुपसंग्रहम्
दिशः प्रस्थापनं चैव पृथिव्याश्च निवेदनम्

kopaṃ rāghavasiṃhasya balānām upasaṃgraham
diśaḥ prasthāpanaṃ caiva pṛthivyāś ca nivedanam

अङ्गुलीयकदानं च ऋक्षस्य बिलदर्शनम्
प्रायोपवेशनं चैव संपातेश्चापि दर्शनम्

aṅgulīyakadānaṃ ca ṛkṣasya biladarśanam
prāyopaveśanaṃ caiva saṃpāteś cāpi darśanam

पर्वतारोहणं चैव सागरस्य च लङ्घनम्
रात्रौ लङ्काप्रवेशं च एकस्यापि विचिन्तनम्

parvatārohaṇaṃ caiva sāgarasya ca laṅghanam
rātrau laṅkāpraveśaṃ ca ekasyāpi vicintanam

आपानभूमिगमनमवरोधस्य दर्शनम्
अशोकवनिकायानं सीतायाश्चापि दर्शनम्

āpānabhūmigamanam avarodhasya darśanam
aśokavanikāyānaṃ sītāyāś cāpi darśanam

अभिज्ञानप्रदानं च सीतायाश्चापि भाषणम्
राक्षसीतर्जनं चैव त्रिजटास्वप्नदर्शनम्

abhijñānapradānaṃ ca sītāyāś cāpi bhāṣaṇam
rākṣasītarjanaṃ caiva trijaṭāsvapnadarśanam

मणिप्रदानं सीताया वृक्षभङ्गं तथैव च
राक्षसीविद्रवं चैव किंकराणां निबर्हणम्

maṇipradānaṃ sītāyā vṛkṣabhaṅgaṃ tathaiva ca
rākṣasīvidravaṃ caiva kiṃkarāṇāṃ nibarhaṇam

ग्रहणं वायुसूनोश्च लङ्कादाहाभिगर्जनम्
प्रतिप्लवनमेवाथ मधूनां हरणं तथा

grahaṇaṃ vāyusūnoś ca laṅkādāhābhigarjanam
pratiplavanam evātha madhūnāṃ haraṇaṃ tathā

राघवाश्वासनं चैव मणिनिर्यातनं तथा
संगमं च समुद्रस्य नलसेतोश्च बन्धनम्

rāghavāśvāsanaṃ caiva maṇiniryātanaṃ tathā
saṃgamaṃ ca samudrasya nalasetoś ca bandhanam

प्रतारं च समुद्रस्य रात्रौ लङ्कावरोधनम्
विभीषणेन संसर्गं वधोपायनिवेदनम्

pratāraṃ ca samudrasya rātrau laṅkāvarodhanam
vibhīṣaṇena saṃsargaṃ vadhopāyanivedanam

कुम्भकर्णस्य निधनं मेघनादनिबर्हणम्
रावणस्य विनाशं च सीतावाप्तिमरेः पुरे

kumbhakarṇasya nidhanaṃ meghanādanibarhaṇam
rāvaṇasya vināśaṃ ca sītāvāptim areḥ pure

बिभीषणाभिषेकं च पुष्पकस्य च दर्शनम्
अयोध्यायाश्च गमनं भरतेन समागमम्

bibhīṣaṇābhiṣekaṃ ca puṣpakasya ca darśanam
ayodhyāyāś ca gamanaṃ bharatena samāgamam

रामाभिषेकाभ्युदयं सर्वसैन्यविसर्जनम्
स्वराष्ट्ररञ्जनं चैव वैदेह्याश्च विसर्जनम्

rāmābhiṣekābhyudayaṃ sarvasainyavisarjanam
svarāṣṭrarañjanaṃ caiva vaidehyāś ca visarjanam

अनागतं च यत्किंचिद्रामस्य वसुधातले
तच्चकारोत्तरे काव्ये वाल्मीकिर्भगवानृषिः

anāgataṃ ca yat kiṃ cid rāmasya vasudhātale
tac cakārottare kāvye vālmīkir bhagavān ṛṣiḥ