Bala Kanda, sarga 41

कालधर्मं गते राम सगरे प्रकृतीजनाः
राजानं रोचयामासुरंशुमन्तं सुधार्मिकम्

kāladharmaṃ gate rāma sagare prakṛtījanāḥ
rājānaṃ rocayām āsur aṃśumantaṃ sudhārmikam

स राजा सुमहानासीदंशुमान्रघुनन्दन
तस्य पुत्रो महानासीद्दिलीप इति विश्रुतः

sa rājā sumahān āsīd aṃśumān raghunandana
tasya putro mahān āsīd dilīpa iti viśrutaḥ

तस्मिन्राज्यं समावेश्य दिलीपे रघुनन्दन
हिमवच्छिखरे रम्ये तपस्तेपे सुदारुणम्

tasmin rājyaṃ samāveśya dilīpe raghunandana
himavacchikhare ramye tapas tepe sudāruṇam

द्वात्रिंशच्च सहस्राणि वर्षाणि सुमहायशाः
तपोवनगतो राजा स्वर्गं लेभे तपोधनः

dvātriṃśac ca sahasrāṇi varṣāṇi sumahāyaśāḥ
tapovanagato rājā svargaṃ lebhe tapodhanaḥ

दिलीपस्तु महातेजाः श्रुत्वा पैतामहं वधम्
दुःखोपहतया बुद्ध्या निश्चयं नाध्यगच्छत

dilīpas tu mahātejāḥ śrutvā paitāmahaṃ vadham
duḥkhopahatayā buddhyā niścayaṃ nādhyagacchata

कथं गङ्गावतरणं कथं तेषां जलक्रिया
तारयेयं कथं चैतानिति चिन्ता परोऽभवत्

kathaṃ gaṅgāvataraṇaṃ kathaṃ teṣāṃ jalakriyā
tārayeyaṃ kathaṃ caitān iti cintā paro 'bhavat

तस्य चिन्तयतो नित्यं धर्मेण विदितात्मनः
पुत्रो भगीरथो नाम जज्ञे परमधार्मिकः

tasya cintayato nityaṃ dharmeṇa viditātmanaḥ
putro bhagīratho nāma jajñe paramadhārmikaḥ

दिलीपस्तु महातेजा यज्ञैर्बहुभिरिष्टवान्
त्रिंशद्वर्षसहस्राणि राजा राज्यमकारयत्

dilīpas tu mahātejā yajñair bahubhir iṣṭavān
triṃśadvarṣasahasrāṇi rājā rājyam akārayat

अगत्वा निश्चयं राजा तेषामुद्धरणं प्रति
व्याधिना नरशार्दूल कालधर्ममुपेयिवान्

agatvā niścayaṃ rājā teṣām uddharaṇaṃ prati
vyādhinā naraśārdūla kāladharmam upeyivān

इन्द्रलोकं गतो राजा स्वार्जितेनैव कर्मणा
राज्ये भगीरथं पुत्रमभिषिच्य नरर्षभः

indralokaṃ gato rājā svārjitenaiva karmaṇā
rājye bhagīrathaṃ putram abhiṣicya nararṣabhaḥ

भगीरथस्तु राजर्षिर्धार्मिको रघुनन्दन
अनपत्यो महातेजाः प्रजाकामः स चाप्रजः

bhagīrathas tu rājarṣir dhārmiko raghunandana
anapatyo mahātejāḥ prajākāmaḥ sa cāprajaḥ

स तपो दीर्घमातिष्ठद्गोकर्णे रघुनन्दन
ऊर्ध्वबाहुः पञ्चतपा मासाहारो जितेन्द्रियः

sa tapo dīrgham ātiṣṭhad gokarṇe raghunandana
ūrdhvabāhuḥ pañcatapā māsāhāro jitendriyaḥ

तस्य वर्षसहस्राणि घोरे तपसि तिष्ठतः
सुप्रीतो भगवान्ब्रह्मा प्रजानां पतिरीश्वरः

tasya varṣasahasrāṇi ghore tapasi tiṣṭhataḥ
suprīto bhagavān brahmā prajānāṃ patir īśvaraḥ

ततः सुरगणैः सार्धमुपागम्य पितामहः
भगीरथं महात्मानं तप्यमानमथाब्रवीत्

tataḥ suragaṇaiḥ sārdham upāgamya pitāmahaḥ
bhagīrathaṃ mahātmānaṃ tapyamānam athābravīt

भगीरथ महाभाग प्रीतस्तेऽहं जनेश्वर
तपसा च सुतप्तेन वरं वरय सुव्रत

bhagīratha mahābhāga prītas te 'haṃ janeśvara
tapasā ca sutaptena varaṃ varaya suvrata

तमुवाच महातेजाः सर्वलोकपितामहम्
भगीरथो महाभागः कृताञ्जलिरवस्थितः

tam uvāca mahātejāḥ sarvalokapitāmaham
bhagīratho mahābhāgaḥ kṛtāñjalir avasthitaḥ

यदि मे भगवान्प्रीतो यद्यस्ति तपसः फलम्
सगरस्यात्मजाः सर्वे मत्तः सलिलमाप्नुयुः

yadi me bhagavān prīto yady asti tapasaḥ phalam
sagarasyātmajāḥ sarve mattaḥ salilam āpnuyuḥ

गङ्गायाः सलिलक्लिन्ने भस्मन्येषां महात्मनाम्
स्वर्गं गच्छेयुरत्यन्तं सर्वे मे प्रपितामहाः

gaṅgāyāḥ salilaklinne bhasmany eṣāṃ mahātmanām
svargaṃ gaccheyur atyantaṃ sarve me prapitāmahāḥ

देया च संततिर्देव नावसीदेत्कुलं च नः
इक्ष्वाकूणां कुले देव एष मेऽस्तु वरः परः

deyā ca saṃtatir deva nāvasīdet kulaṃ ca naḥ
ikṣvākūṇāṃ kule deva eṣa me 'stu varaḥ paraḥ

उक्तवाक्यं तु राजानं सर्वलोकपितामहः
प्रत्युवाच शुभां वाणीं मधुरां मधुराक्षराम्

uktavākyaṃ tu rājānaṃ sarvalokapitāmahaḥ
pratyuvāca śubhāṃ vāṇīṃ madhurāṃ madhurākṣarām

मनोरथो महानेष भगीरथ महारथ
एवं भवतु भद्रं ते इक्ष्वाकुकुलवर्धन

manoratho mahān eṣa bhagīratha mahāratha
evaṃ bhavatu bhadraṃ te ikṣvākukulavardhana

इयं हैमवती गङ्गा ज्येष्ठा हिमवतः सुता
तां वै धारयितुं राजन्हरस्तत्र नियुज्यताम्

iyaṃ haimavatī gaṅgā jyeṣṭhā himavataḥ sutā
tāṃ vai dhārayituṃ rājan haras tatra niyujyatām

गङ्गायाः पतनं राजन्पृथिवी न सहिष्यते
तां वै धारयितुं वीर नान्यं पश्यामि शूलिनः

gaṅgāyāḥ patanaṃ rājan pṛthivī na sahiṣyate
tāṃ vai dhārayituṃ vīra nānyaṃ paśyāmi śūlinaḥ

तमेवमुक्त्वा राजानं गङ्गां चाभाष्य लोककृत्
जगाम त्रिदिवं देवः सह सर्वैर्मरुद्गणैः

tam evam uktvā rājānaṃ gaṅgāṃ cābhāṣya lokakṛt
jagāma tridivaṃ devaḥ saha sarvair marudgaṇaiḥ