Bala Kanda, sarga 49

ततः प्रागुत्तरां गत्वा रामः सौमित्रिणा सह
विश्वामित्रं पुरस्कृत्य यज्ञवाटमुपागमत्

tataḥ prāguttarāṃ gatvā rāmaḥ saumitriṇā saha
viśvāmitraṃ puraskṛtya yajñavāṭam upāgamat

रामस्तु मुनिशार्दूलमुवाच सहलक्ष्मणः
साध्वी यज्ञसमृद्धिर्हि जनकस्य महात्मनः

rāmas tu muniśārdūlam uvāca sahalakṣmaṇaḥ
sādhvī yajñasamṛddhir hi janakasya mahātmanaḥ

बहूनीह सहस्राणि नानादेशनिवासिनाम्
ब्राह्मणानां महाभाग वेदाध्ययनशालिनाम्

bahūnīha sahasrāṇi nānādeśanivāsinām
brāhmaṇānāṃ mahābhāga vedādhyayanaśālinām

ऋषिवाटाश्च दृश्यन्ते शकटीशतसंकुलाः
देशो विधीयतां ब्रह्मन्यत्र वत्स्यामहे वयम्

ṛṣivāṭāś ca dṛśyante śakaṭīśatasaṃkulāḥ
deśo vidhīyatāṃ brahman yatra vatsyāmahe vayam

रामस्य वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रो महामुनिः
निवेशमकरोद्देशे विविक्ते सलिलायुते

rāmasya vacanaṃ śrutvā viśvāmitro mahāmuniḥ
niveśam akarod deśe vivikte salilāyute

विश्वामित्रं मुनिश्रेष्ठं श्रुत्वा स नृपतिस्तदा
शतानन्दं पुरस्कृत्य पुरोहितमनिन्दितम्

viśvāmitraṃ muniśreṣṭhaṃ śrutvā sa nṛpatis tadā
śatānandaṃ puraskṛtya purohitam aninditam

ऋत्विजोऽपि महात्मानस्त्वर्घ्यमादाय सत्वरम्
विश्वामित्राय धर्मेण ददुर्मन्त्रपुरस्कृतम्

ṛtvijo 'pi mahātmānas tv arghyam ādāya satvaram
viśvāmitrāya dharmeṇa dadur mantrapuraskṛtam

प्रतिगृह्य तु तां पूजां जनकस्य महात्मनः
पप्रच्छ कुशलं राज्ञो यज्ञस्य च निरामयम्

pratigṛhya tu tāṃ pūjāṃ janakasya mahātmanaḥ
papraccha kuśalaṃ rājño yajñasya ca nirāmayam

स तांश्चापि मुनीन्पृष्ट्वा सोपाध्याय पुरोधसः
यथान्यायं ततः सर्वैः समागच्छत्प्रहृष्टवान्

sa tāṃś cāpi munīn pṛṣṭvā sopādhyāya purodhasaḥ
yathānyāyaṃ tataḥ sarvaiḥ samāgacchat prahṛṣṭavān

अथ राजा मुनिश्रेष्ठं कृताञ्जलिरभाषत
आसने भगवानास्तां सहैभिर्मुनिसत्तमैः

atha rājā muniśreṣṭhaṃ kṛtāñjalir abhāṣata
āsane bhagavān āstāṃ sahaibhir munisattamaiḥ

जनकस्य वचः श्रुत्वा निषसाद महामुनिः
पुरोधा ऋत्विजश्चैव राजा च सह मन्त्रिभिः

janakasya vacaḥ śrutvā niṣasāda mahāmuniḥ
purodhā ṛtvijaś caiva rājā ca saha mantribhiḥ

आसनेषु यथान्यायमुपविष्टान्समन्ततः
दृष्ट्वा स नृपतिस्तत्र विश्वामित्रमथाब्रवीत्

āsaneṣu yathānyāyam upaviṣṭān samantataḥ
dṛṣṭvā sa nṛpatis tatra viśvāmitram athābravīt

अद्य यज्ञसमृद्धिर्मे सफला दैवतैः कृता
अद्य यज्ञफलं प्राप्तं भगवद्दर्शनान्मया

adya yajñasamṛddhir me saphalā daivataiḥ kṛtā
adya yajñaphalaṃ prāptaṃ bhagavaddarśanān mayā

धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यस्य मे मुनिपुंगव
यज्ञोपसदनं ब्रह्मन्प्राप्तोऽसि मुनिभिः सह

dhanyo 'smy anugṛhīto 'smi yasya me munipuṃgava
yajñopasadanaṃ brahman prāpto 'si munibhiḥ saha

द्वादशाहं तु ब्रह्मर्षे शेषमाहुर्मनीषिणः
ततो भागार्थिनो देवान्द्रष्टुमर्हसि कौशिक

dvādaśāhaṃ tu brahmarṣe śeṣam āhur manīṣiṇaḥ
tato bhāgārthino devān draṣṭum arhasi kauśika

इत्युक्त्वा मुनिशार्दूलं प्रहृष्टवदनस्तदा
पुनस्तं परिपप्रच्छ प्राञ्जलिः प्रयतो नृपः

ity uktvā muniśārdūlaṃ prahṛṣṭavadanas tadā
punas taṃ paripapraccha prāñjaliḥ prayato nṛpaḥ

इमौ कुमारौ भद्रं ते देवतुल्यपराक्रमौ
गजसिंहगती वीरौ शार्दूलवृषभोपमौ

imau kumārau bhadraṃ te devatulyaparākramau
gajasiṃhagatī vīrau śārdūlavṛṣabhopamau

पद्मपत्रविशालाक्षौ खड्गतूणीधनुर्धरौ
अश्विनाविव रूपेण समुपस्थितयौवनौ

padmapatraviśālākṣau khaḍgatūṇīdhanurdharau
aśvināv iva rūpeṇa samupasthitayauvanau

यदृच्छयैव गां प्राप्तौ देवलोकादिवामरौ
कथं पद्भ्यामिह प्राप्तौ किमर्थं कस्य वा मुने

yadṛcchayaiva gāṃ prāptau devalokād ivāmarau
kathaṃ padbhyām iha prāptau kimarthaṃ kasya vā mune

वरायुधधरौ वीरौ कस्य पुत्रौ महामुने
भूषयन्ताविमं देशं चन्द्रसूर्याविवाम्बरम्

varāyudhadharau vīrau kasya putrau mahāmune
bhūṣayantāv imaṃ deśaṃ candrasūryāv ivāmbaram

परस्परस्य सदृशौ प्रमाणेङ्गितचेष्टितैः
काकपक्षधरौ वीरौ श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः

parasparasya sadṛśau pramāṇeṅgitaceṣṭitaiḥ
kākapakṣadharau vīrau śrotum icchāmi tattvataḥ

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा जनकस्य महात्मनः
न्यवेदयन्महात्मानौ पुत्रौ दशरथस्य तौ

tasya tad vacanaṃ śrutvā janakasya mahātmanaḥ
nyavedayan mahātmānau putrau daśarathasya tau

सिद्धाश्रमनिवासं च राक्षसानां वधं तथा
तच्चागमनमव्यग्रं विशालायाश्च दर्शनम्

siddhāśramanivāsaṃ ca rākṣasānāṃ vadhaṃ tathā
tac cāgamanam avyagraṃ viśālāyāś ca darśanam

अहल्यादर्शनं चैव गौतमेन समागमम्
महाधनुषि जिज्ञासां कर्तुमागमनं तथा

ahalyādarśanaṃ caiva gautamena samāgamam
mahādhanuṣi jijñāsāṃ kartum āgamanaṃ tathā

एतत्सर्वं महातेजा जनकाय महात्मने
निवेद्य विररामाथ विश्वामित्रो महामुनिः

etat sarvaṃ mahātejā janakāya mahātmane
nivedya virarāmātha viśvāmitro mahāmuniḥ