Bala Kanda, sarga 51

Bālakāṇḍa · 23 Critical Edition verses

स दृष्ट्वा परमप्रीतो विश्वामित्रो महाबलः
प्रणतो विनयाद्वीरो वसिष्ठं जपतां वरम्

sa dṛṣṭvā paramaprīto viśvāmitro mahābalaḥ
praṇato vinayād vīro vasiṣṭhaṃ japatāṃ varam

स्वागतं तव चेत्युक्तो वसिष्ठेन महात्मना
आसनं चास्य भगवान्वसिष्ठो व्यादिदेश ह

svāgataṃ tava cety ukto vasiṣṭhena mahātmanā
āsanaṃ cāsya bhagavān vasiṣṭho vyādideśa ha

उपविष्टाय च तदा विश्वामित्राय धीमते
यथान्यायं मुनिवरः फलमूलमुपाहरत्

upaviṣṭāya ca tadā viśvāmitrāya dhīmate
yathānyāyaṃ munivaraḥ phalamūlam upāharat

प्रतिगृह्य च तां पूजां वसिष्ठाद्राजसत्तमः
तपोऽग्निहोत्रशिष्येषु कुशलं पर्यपृच्छत

pratigṛhya ca tāṃ pūjāṃ vasiṣṭhād rājasattamaḥ
tapo'gnihotraśiṣyeṣu kuśalaṃ paryapṛcchata

विश्वामित्रो महातेजा वनस्पतिगणे तथा
सर्वत्र कुशलं चाह वसिष्ठो राजसत्तमम्

viśvāmitro mahātejā vanaspatigaṇe tathā
sarvatra kuśalaṃ cāha vasiṣṭho rājasattamam

सुखोपविष्टं राजानं विश्वामित्रं महातपाः
पप्रच्छ जपतां श्रेष्ठो वसिष्ठो ब्रह्मणः सुतः

sukhopaviṣṭaṃ rājānaṃ viśvāmitraṃ mahātapāḥ
papraccha japatāṃ śreṣṭho vasiṣṭho brahmaṇaḥ sutaḥ

कच्चित्ते कुशलं राजन्कच्चिद्धर्मेण रञ्जयन्
प्रजाः पालयसे राजन्राजवृत्तेन धार्मिक

kaccit te kuśalaṃ rājan kaccid dharmeṇa rañjayan
prajāḥ pālayase rājan rājavṛttena dhārmika

कच्चित्ते सुभृता भृत्याः कच्चित्तिष्ठन्ति शासने
कच्चित्ते विजिताः सर्वे रिपवो रिपुसूदन

kaccit te subhṛtā bhṛtyāḥ kaccit tiṣṭhanti śāsane
kaccit te vijitāḥ sarve ripavo ripusūdana

कच्चिद्बले च कोशे च मित्रेषु च परंतप
कुशलं ते नरव्याघ्र पुत्रपौत्रे तथानघ

kaccid bale ca kośe ca mitreṣu ca paraṃtapa
kuśalaṃ te naravyāghra putrapautre tathānagha

सर्वत्र कुशलं राजा वसिष्ठं प्रत्युदाहरत्
विश्वामित्रो महातेजा वसिष्ठं विनयान्वितः

sarvatra kuśalaṃ rājā vasiṣṭhaṃ pratyudāharat
viśvāmitro mahātejā vasiṣṭhaṃ vinayānvitaḥ

कृत्वोभौ सुचिरं कालं धर्मिष्ठौ ताः कथाः शुभाः
मुदा परमया युक्तौ प्रीयेतां तौ परस्परम्

kṛtvobhau suciraṃ kālaṃ dharmiṣṭhau tāḥ kathāḥ śubhāḥ
mudā paramayā yuktau prīyetāṃ tau parasparam

ततो वसिष्ठो भगवान्कथान्ते रघुनन्दन
विश्वामित्रमिदं वाक्यमुवाच प्रहसन्निव

tato vasiṣṭho bhagavān kathānte raghunandana
viśvāmitram idaṃ vākyam uvāca prahasann iva

आतिथ्यं कर्तुमिच्छामि बलस्यास्य महाबल
तव चैवाप्रमेयस्य यथार्हं संप्रतीच्छ मे

ātithyaṃ kartum icchāmi balasyāsya mahābala
tava caivāprameyasya yathārhaṃ saṃpratīccha me

सत्क्रियां तु भवानेतां प्रतीच्छतु मयोद्यताम्
राजंस्त्वमतिथिश्रेष्ठः पूजनीयः प्रयत्नतः

satkriyāṃ tu bhavān etāṃ pratīcchatu mayodyatām
rājaṃs tvam atithiśreṣṭhaḥ pūjanīyaḥ prayatnataḥ

एवमुक्तो वसिष्ठेन विश्वामित्रो महामतिः
कृतमित्यब्रवीद्राजा पूजावाक्येन मे त्वया

evam ukto vasiṣṭhena viśvāmitro mahāmatiḥ
kṛtam ity abravīd rājā pūjāvākyena me tvayā

फलमूलेन भगवन्विद्यते यत्तवाश्रमे
पाद्येनाचमनीयेन भगवद्दर्शनेन च

phalamūlena bhagavan vidyate yat tavāśrame
pādyenācamanīyena bhagavaddarśanena ca

सर्वथा च महाप्राज्ञ पूजार्हेण सुपूजितः
गमिष्यामि नमस्तेऽस्तु मैत्रेणेक्षस्व चक्षुषा

sarvathā ca mahāprājña pūjārheṇa supūjitaḥ
gamiṣyāmi namas te 'stu maitreṇekṣasva cakṣuṣā

एवं ब्रुवन्तं राजानं वसिष्ठः पुनरेव हि
न्यमन्त्रयत धर्मात्मा पुनः पुनरुदारधीः

evaṃ bruvantaṃ rājānaṃ vasiṣṭhaḥ punar eva hi
nyamantrayata dharmātmā punaḥ punar udāradhīḥ

बाढमित्येव गाधेयो वसिष्ठं प्रत्युवाच ह
यथा प्रियं भगवतस्तथास्तु मुनिसत्तम

bāḍham ity eva gādheyo vasiṣṭhaṃ pratyuvāca ha
yathā priyaṃ bhagavatas tathāstu munisattama

एवमुक्तो महातेजा वसिष्ठो जपतां वरः
आजुहाव ततः प्रीतः कल्माषीं धूतकल्मषः

evam ukto mahātejā vasiṣṭho japatāṃ varaḥ
ājuhāva tataḥ prītaḥ kalmāṣīṃ dhūtakalmaṣaḥ

एह्येहि शबले क्षिप्रं शृणु चापि वचो मम
सबलस्यास्य राजर्षेः कर्तुं व्यवसितोऽस्म्यहम्
भोजनेन महार्हेण सत्कारं संविधत्स्व मे

ehy ehi śabale kṣipraṃ śṛṇu cāpi vaco mama
sabalasyāsya rājarṣeḥ kartuṃ vyavasito 'smy aham
bhojanena mahārheṇa satkāraṃ saṃvidhatsva me

यस्य यस्य यथाकामं षड्रसेष्वभिपूजितम्
तत्सर्वं कामधुग्दिव्ये अभिवर्षकृते मम

yasya yasya yathākāmaṃ ṣaḍraseṣv abhipūjitam
tat sarvaṃ kāmadhug divye abhivarṣakṛte mama

रसेनान्नेन पानेन लेह्यचोष्येण संयुतम्
अन्नानां निचयं सर्वं सृजस्व शबले त्वर

rasenānnena pānena lehyacoṣyeṇa saṃyutam
annānāṃ nicayaṃ sarvaṃ sṛjasva śabale tvara