Bala Kanda, sarga 54

ततस्तानाकुलान्दृष्ट्वा विश्वामित्रास्त्रमोहितान्
वसिष्ठश्चोदयामास कामधुक्सृज योगतः

tatas tān ākulān dṛṣṭvā viśvāmitrāstramohitān
vasiṣṭhaś codayām āsa kāmadhuk sṛja yogataḥ

तस्या हुम्भारवाज्जाताः काम्बोजा रविसंनिभाः
ऊधसस्त्वथ संजाताः पह्लवाः शस्त्रपाणयः

tasyā humbhāravāj jātāḥ kāmbojā ravisaṃnibhāḥ
ūdhasas tv atha saṃjātāḥ pahlavāḥ śastrapāṇayaḥ

योनिदेशाच्च यवनः शकृद्देशाच्छकास्तथा
रोमकूपेषु मेच्छाश्च हरीताः सकिरातकाः

yonideśāc ca yavanaḥ śakṛddeśāc chakās tathā
romakūpeṣu mecchāś ca harītāḥ sakirātakāḥ

तैस्तन्निषूदितं सैन्यं विश्वमित्रस्य तत्क्षणात्
सपदातिगजं साश्वं सरथं रघुनन्दन

tais tan niṣūditaṃ sainyaṃ viśvamitrasya tatkṣaṇāt
sapadātigajaṃ sāśvaṃ sarathaṃ raghunandana

दृष्ट्वा निषूदितं सैन्यं वसिष्ठेन महात्मना
विश्वामित्रसुतानां तु शतं नानाविधायुधम्

dṛṣṭvā niṣūditaṃ sainyaṃ vasiṣṭhena mahātmanā
viśvāmitrasutānāṃ tu śataṃ nānāvidhāyudham

अभ्यधावत्सुसंक्रुद्धं वसिष्ठं जपतां वरम्
हुंकारेणैव तान्सर्वान्निर्ददाह महानृषिः

abhyadhāvat susaṃkruddhaṃ vasiṣṭhaṃ japatāṃ varam
huṃkāreṇaiva tān sarvān nirdadāha mahān ṛṣiḥ

ते साश्वरथपादाता वसिष्ठेन महात्मना
भस्मीकृता मुहूर्तेन विश्वामित्रसुतास्तदा

te sāśvarathapādātā vasiṣṭhena mahātmanā
bhasmīkṛtā muhūrtena viśvāmitrasutās tadā

दृष्ट्वा विनाशितान्पुत्रान्बलं च सुमहायशाः
सव्रीडश्चिन्तयाविष्टो विश्वामित्रोऽभवत्तदा

dṛṣṭvā vināśitān putrān balaṃ ca sumahāyaśāḥ
savrīḍaś cintayāviṣṭo viśvāmitro 'bhavat tadā

संदुर इव निर्वेगो भग्नदंष्ट्र इवोरगः
उपरक्त इवादित्यः सद्यो निष्प्रभतां गतः

saṃdura iva nirvego bhagnadaṃṣṭra ivoragaḥ
uparakta ivādityaḥ sadyo niṣprabhatāṃ gataḥ

हतपुत्रबलो दीनो लूनपक्ष इव द्विजः
हतदर्पो हतोत्साहो निर्वेदं समपद्यत

hataputrabalo dīno lūnapakṣa iva dvijaḥ
hatadarpo hatotsāho nirvedaṃ samapadyata

स पुत्रमेकं राज्याय पालयेति नियुज्य च
पृथिवीं क्षत्रधर्मेण वनमेवान्वपद्यत

sa putram ekaṃ rājyāya pālayeti niyujya ca
pṛthivīṃ kṣatradharmeṇa vanam evānvapadyata

स गत्वा हिमवत्पार्श्वं किंनरोरगसेवितम्
महादेवप्रसादार्थं तपस्तेपे महातपाः

sa gatvā himavatpārśvaṃ kiṃnaroragasevitam
mahādevaprasādārthaṃ tapas tepe mahātapāḥ

केनचित्त्वथ कालेन देवेशो वृषभध्वजः
दर्शयामास वरदो विश्वामित्रं महामुनिम्

kena cit tv atha kālena deveśo vṛṣabhadhvajaḥ
darśayām āsa varado viśvāmitraṃ mahāmunim

किमर्थं तप्यसे राजन्ब्रूहि यत्ते विवक्षितम्
वरदोऽस्मि वरो यस्ते काङ्क्षितः सोऽभिधीयताम्

kimarthaṃ tapyase rājan brūhi yat te vivakṣitam
varado 'smi varo yas te kāṅkṣitaḥ so 'bhidhīyatām

एवमुक्तस्तु देवेन विश्वामित्रो महातपाः
प्रणिपत्य महादेवमिदं वचनमब्रवीत्

evam uktas tu devena viśvāmitro mahātapāḥ
praṇipatya mahādevam idaṃ vacanam abravīt

यदि तुष्टो महादेव धनुर्वेदो ममानघ
साङ्गोपाङ्गोपनिषदः सरहस्यः प्रदीयताम्

yadi tuṣṭo mahādeva dhanurvedo mamānagha
sāṅgopāṅgopaniṣadaḥ sarahasyaḥ pradīyatām

यानि देवेषु चास्त्राणि दानवेषु महर्षिषु
गन्धर्वयक्षरक्षःसु प्रतिभान्तु ममानघ

yāni deveṣu cāstrāṇi dānaveṣu maharṣiṣu
gandharvayakṣarakṣaḥsu pratibhāntu mamānagha

तव प्रसादाद्भवतु देवदेव ममेप्सितम्
एवमस्त्विति देवेशो वाक्यमुक्त्वा दिवं गतः

tava prasādād bhavatu devadeva mamepsitam
evam astv iti deveśo vākyam uktvā divaṃ gataḥ

प्राप्य चास्त्राणि राजर्षिर्विश्वामित्रो महाबलः
दर्पेण महता युक्तो दर्पपूर्णोऽभवत्तदा

prāpya cāstrāṇi rājarṣir viśvāmitro mahābalaḥ
darpeṇa mahatā yukto darpapūrṇo 'bhavat tadā

विवर्धमानो वीर्येण समुद्र इव पर्वणि
हतमेव तदा मेने वसिष्ठमृषिसत्तमम्

vivardhamāno vīryeṇa samudra iva parvaṇi
hatam eva tadā mene vasiṣṭham ṛṣisattamam

ततो गत्वाश्रमपदं मुमोचास्त्राणि पार्थिवः
यैस्तत्तपोवनं सर्वं निर्दग्धं चास्त्रतेजसा

tato gatvāśramapadaṃ mumocāstrāṇi pārthivaḥ
yais tat tapovanaṃ sarvaṃ nirdagdhaṃ cāstratejasā

उदीर्यमाणमस्त्रं तद्विश्वामित्रस्य धीमतः
दृष्ट्वा विप्रद्रुता भीता मुनयः शतशो दिशः

udīryamāṇam astraṃ tad viśvāmitrasya dhīmataḥ
dṛṣṭvā vipradrutā bhītā munayaḥ śataśo diśaḥ

वसिष्ठस्य च ये शिष्यास्तथैव मृगपक्षिणः
विद्रवन्ति भयाद्भीता नानादिग्भ्यः सहस्रशः

vasiṣṭhasya ca ye śiṣyās tathaiva mṛgapakṣiṇaḥ
vidravanti bhayād bhītā nānādigbhyaḥ sahasraśaḥ

वसिष्ठस्याश्रमपदं शून्यमासीन्महात्मनः
मुहूर्तमिव निःशब्दमासीदीरिणसंनिभम्

vasiṣṭhasyāśramapadaṃ śūnyam āsīn mahātmanaḥ
muhūrtam iva niḥśabdam āsīd īriṇasaṃnibham

वदतो वै वसिष्ठस्य मा भैष्टेति मुहुर्मुहुः
नाशयाम्यद्य गाधेयं नीहारमिव भास्करः

vadato vai vasiṣṭhasya mā bhaiṣṭeti muhur muhuḥ
nāśayāmy adya gādheyaṃ nīhāram iva bhāskaraḥ

एवमुक्त्वा महातेजा वसिष्ठो जपतां वरः
विश्वामित्रं तदा वाक्यं सरोषमिदमब्रवीत्

evam uktvā mahātejā vasiṣṭho japatāṃ varaḥ
viśvāmitraṃ tadā vākyaṃ saroṣam idam abravīt

आश्रमं चिरसंवृद्धं यद्विनाशितवानसि
दुराचारोऽसि यन्मूढ तस्मात्त्वं न भविष्यसि

āśramaṃ cirasaṃvṛddhaṃ yad vināśitavān asi
durācāro 'si yan mūḍha tasmāt tvaṃ na bhaviṣyasi

इत्युक्त्वा परमक्रुद्धो दण्डमुद्यम्य सत्वरः
विधूम इव कालाग्निर्यमदण्डमिवापरम्

ity uktvā paramakruddho daṇḍam udyamya satvaraḥ
vidhūma iva kālāgnir yamadaṇḍam ivāparam