Bala Kanda, sarga 55

Bālakāṇḍa · 24 Critical Edition verses

एवमुक्तो वसिष्ठेन विश्वामित्रो महाबलः
आग्नेयमस्त्रमुत्क्षिप्य तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत्

evam ukto vasiṣṭhena viśvāmitro mahābalaḥ
āgneyam astram utkṣipya tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt

वसिष्ठो भगवान्क्रोधादिदं वचनमब्रवीत्

vasiṣṭho bhagavān krodhād idaṃ vacanam abravīt

क्षत्रबन्धो स्थितोऽस्म्येष यद्बलं तद्विदर्शय
नाशयाम्येष ते दर्पं शस्त्रस्य तव गाधिज

kṣatrabandho sthito 'smy eṣa yad balaṃ tad vidarśaya
nāśayāmy eṣa te darpaṃ śastrasya tava gādhija

क्व च ते क्षत्रियबलं क्व च ब्रह्मबलं महत्
पश्य ब्रह्मबलं दिव्यं मम क्षत्रियपांसन

kva ca te kṣatriyabalaṃ kva ca brahmabalaṃ mahat
paśya brahmabalaṃ divyaṃ mama kṣatriyapāṃsana

तस्यास्त्रं गाधिपुत्रस्य घोरमाग्नेयमुत्तमम्
ब्रह्मदण्डेन तच्छान्तमग्नेर्वेग इवाम्भसा

tasyāstraṃ gādhiputrasya ghoram āgneyam uttamam
brahmadaṇḍena tac chāntam agner vega ivāmbhasā

वारुणं चैव रौद्रं च ऐन्द्रं पाशुपतं तथा
ऐषीकं चापि चिक्षेप रुषितो गाधिनन्दनः

vāruṇaṃ caiva raudraṃ ca aindraṃ pāśupataṃ tathā
aiṣīkaṃ cāpi cikṣepa ruṣito gādhinandanaḥ

मानवं मोहनं चैव गान्धर्वं स्वापनं तथा
जृम्भणं मोहनं चैव संतापनविलापने

mānavaṃ mohanaṃ caiva gāndharvaṃ svāpanaṃ tathā
jṛmbhaṇaṃ mohanaṃ caiva saṃtāpanavilāpane

शोषणं दारणं चैव वज्रमस्त्रं सुदुर्जयम्
ब्रह्मपाशं कालपाशं वारुणं पाशमेव च

śoṣaṇaṃ dāraṇaṃ caiva vajram astraṃ sudurjayam
brahmapāśaṃ kālapāśaṃ vāruṇaṃ pāśam eva ca

पिनाकास्त्रं च दयितं शुष्कार्द्रे अशनी तथा
दण्डास्त्रमथ पैशाचं क्रौञ्चमस्त्रं तथैव च

pinākāstraṃ ca dayitaṃ śuṣkārdre aśanī tathā
daṇḍāstram atha paiśācaṃ krauñcam astraṃ tathaiva ca

धर्मचक्रं कालचक्रं विष्णुचक्रं तथैव च
वायव्यं मथनं चैव अस्त्रं हयशिरस्तथा

dharmacakraṃ kālacakraṃ viṣṇucakraṃ tathaiva ca
vāyavyaṃ mathanaṃ caiva astraṃ hayaśiras tathā

शक्तिद्वयं च चिक्षेप कङ्कालं मुसलं तथा
वैद्याधरं महास्त्रं च कालास्त्रमथ दारुणम्

śaktidvayaṃ ca cikṣepa kaṅkālaṃ musalaṃ tathā
vaidyādharaṃ mahāstraṃ ca kālāstram atha dāruṇam

त्रिशूलमस्त्रं घोरं च कापालमथ कङ्कणम्
एतान्यस्त्राणि चिक्षेप सर्वाणि रघुनन्दन

triśūlam astraṃ ghoraṃ ca kāpālam atha kaṅkaṇam
etāny astrāṇi cikṣepa sarvāṇi raghunandana

वसिष्ठे जपतां श्रेष्ठे तदद्भुतमिवाभवत्
तानि सर्वाणि दण्डेन ग्रसते ब्रह्मणः सुतः

vasiṣṭhe japatāṃ śreṣṭhe tad adbhutam ivābhavat
tāni sarvāṇi daṇḍena grasate brahmaṇaḥ sutaḥ

तेषु शान्तेषु ब्रह्मास्त्रं क्षिप्तवान्गाधिनन्दनः
तदस्त्रमुद्यतं दृष्ट्वा देवाः साग्निपुरोगमाः

teṣu śānteṣu brahmāstraṃ kṣiptavān gādhinandanaḥ
tad astram udyataṃ dṛṣṭvā devāḥ sāgnipurogamāḥ

देवर्षयश्च संभ्रान्ता गन्धर्वाः समहोरगाः
त्रैलोक्यमासीत्संत्रस्तं ब्रह्मास्त्रे समुदीरिते

devarṣayaś ca saṃbhrāntā gandharvāḥ samahoragāḥ
trailokyam āsīt saṃtrastaṃ brahmāstre samudīrite

तदप्यस्त्रं महाघोरं ब्राह्मं ब्राह्मेण तेजसा
वसिष्ठो ग्रसते सर्वं ब्रह्मदण्डेन राघव

tad apy astraṃ mahāghoraṃ brāhmaṃ brāhmeṇa tejasā
vasiṣṭho grasate sarvaṃ brahmadaṇḍena rāghava

ब्रह्मास्त्रं ग्रसमानस्य वसिष्ठस्य महात्मनः
त्रैलोक्यमोहनं रौद्रं रूपमासीत्सुदारुणम्

brahmāstraṃ grasamānasya vasiṣṭhasya mahātmanaḥ
trailokyamohanaṃ raudraṃ rūpam āsīt sudāruṇam

रोमकूपेषु सर्वेषु वसिष्ठस्य महात्मनः
मरीच्य इव निष्पेतुरग्नेर्धूमाकुलार्चिषः

romakūpeṣu sarveṣu vasiṣṭhasya mahātmanaḥ
marīcya iva niṣpetur agner dhūmākulārciṣaḥ

प्राज्वलद्ब्रह्मदण्डश्च वसिष्ठस्य करोद्यतः
विधूम इव कालाग्निर्यमदण्ड इवापरः

prājvalad brahmadaṇḍaś ca vasiṣṭhasya karodyataḥ
vidhūma iva kālāgnir yamadaṇḍa ivāparaḥ

ततोऽस्तुवन्मुनिगणा वसिष्ठं जपतां वरम्
अमोघं ते बलं ब्रह्मंस्तेजो धारय तेजसा

tato 'stuvan munigaṇā vasiṣṭhaṃ japatāṃ varam
amoghaṃ te balaṃ brahmaṃs tejo dhāraya tejasā

निगृहीतस्त्वया ब्रह्मन्विश्वामित्रो महातपाः
प्रसीद जपतां श्रेष्ठ लोकाः सन्तु गतव्यथाः

nigṛhītas tvayā brahman viśvāmitro mahātapāḥ
prasīda japatāṃ śreṣṭha lokāḥ santu gatavyathāḥ

एवमुक्तो महातेजाः शमं चक्रे महातपाः
विश्वामित्रोऽपि निकृतो विनिःश्वस्येदमब्रवीत्

evam ukto mahātejāḥ śamaṃ cakre mahātapāḥ
viśvāmitro 'pi nikṛto viniḥśvasyedam abravīt

धिग्बलं क्षत्रियबलं ब्रह्मतेजोबलं बलम्
एकेन ब्रह्मदण्डेन सर्वास्त्राणि हतानि मे

dhig balaṃ kṣatriyabalaṃ brahmatejobalaṃ balam
ekena brahmadaṇḍena sarvāstrāṇi hatāni me

तदेतत्समवेक्ष्याहं प्रसन्नेन्द्रियमानसः
तपो महत्समास्थास्ये यद्वै ब्रह्मत्वकारकम्

tad etat samavekṣyāhaṃ prasannendriyamānasaḥ
tapo mahat samāsthāsye yad vai brahmatvakārakam