Bala Kanda, sarga 59

तपोबलहतान्कृत्वा वासिष्ठान्समहोदयान्
ऋषिमध्ये महातेजा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत

tapobalahatān kṛtvā vāsiṣṭhān samahodayān
ṛṣimadhye mahātejā viśvāmitro 'bhyabhāṣata

अयमिक्ष्वाकुदायादस्त्रिशङ्कुरिति विश्रुतः
धर्मिष्ठश्च वदान्यश्च मां चैव शरणं गतः
स्वेनानेन शरीरेण देवलोकजिगीषया

ayam ikṣvākudāyādas triśaṅkur iti viśrutaḥ
dharmiṣṭhaś ca vadānyaś ca māṃ caiva śaraṇaṃ gataḥ
svenānena śarīreṇa devalokajigīṣayā

यथायं स्वशरीरेण देवलोकं गमिष्यति
तथा प्रवर्त्यतां यज्ञो भवद्भिश्च मया सह

yathāyaṃ svaśarīreṇa devalokaṃ gamiṣyati
tathā pravartyatāṃ yajño bhavadbhiś ca mayā saha

विश्वामित्रवचः श्रुत्वा सर्व एव महर्षयः
ऊचुः समेत्य सहिता धर्मज्ञा धर्मसंहितम्

viśvāmitravacaḥ śrutvā sarva eva maharṣayaḥ
ūcuḥ sametya sahitā dharmajñā dharmasaṃhitam

अयं कुशिकदायादो मुनिः परमकोपनः
यदाह वचनं सम्यगेतत्कार्यं न संशयः

ayaṃ kuśikadāyādo muniḥ paramakopanaḥ
yad āha vacanaṃ samyag etat kāryaṃ na saṃśayaḥ

अग्निकल्पो हि भगवाञ्शापं दास्यति रोषितः
तस्मात्प्रवर्त्यतां यज्ञः सशरीरो यथा दिवम्
गच्छेदिक्ष्वाकुदायादो विश्वामित्रस्य तेजसा

agnikalpo hi bhagavāñ śāpaṃ dāsyati roṣitaḥ
tasmāt pravartyatāṃ yajñaḥ saśarīro yathā divam
gacched ikṣvākudāyādo viśvāmitrasya tejasā

ततः प्रवर्त्यतां यज्ञः सर्वे समधितिष्ठते

tataḥ pravartyatāṃ yajñaḥ sarve samadhitiṣṭhate

एवमुक्त्वा महर्षयः संजह्रुस्ताः क्रियास्तदा
याजकाश्च महातेजा विश्वामित्रोऽभवत्क्रतौ

evam uktvā maharṣayaḥ saṃjahrus tāḥ kriyās tadā
yājakāś ca mahātejā viśvāmitro 'bhavat kratau

ऋत्विजश्चानुपूर्व्येण मन्त्रवन्मन्त्रकोविदाः
चक्रुः सर्वाणि कर्माणि यथाकल्पं यथाविधि

ṛtvijaś cānupūrvyeṇa mantravan mantrakovidāḥ
cakruḥ sarvāṇi karmāṇi yathākalpaṃ yathāvidhi

ततः कालेन महता विश्वामित्रो महातपाः
चकारावाहनं तत्र भागार्थं सर्वदेवताः

tataḥ kālena mahatā viśvāmitro mahātapāḥ
cakārāvāhanaṃ tatra bhāgārthaṃ sarvadevatāḥ

नाह्यागमंस्तदाहूता भागार्थं सर्वदेवताः
ततः क्रोधसमाविष्टो विश्वमित्रो महामुनिः

nāhyāgamaṃs tadāhūtā bhāgārthaṃ sarvadevatāḥ
tataḥ krodhasamāviṣṭo viśvamitro mahāmuniḥ

स्रुवमुद्यम्य सक्रोधस्त्रिशङ्कुमिदमब्रवीत्
पश्य मे तपसो वीर्यं स्वार्जितस्य नरेश्वर

sruvam udyamya sakrodhas triśaṅkum idam abravīt
paśya me tapaso vīryaṃ svārjitasya nareśvara

एष त्वां स्वशरीरेण नयामि स्वर्गमोजसा
दुष्प्रापं स्वशरीरेण दिवं गच्छ नराधिप

eṣa tvāṃ svaśarīreṇa nayāmi svargam ojasā
duṣprāpaṃ svaśarīreṇa divaṃ gaccha narādhipa

स्वार्जितं किंचिदप्यस्ति मया हि तपसः फलम्
राजंस्त्वं तेजसा तस्य सशरीरो दिवं व्रज

svārjitaṃ kiṃ cid apy asti mayā hi tapasaḥ phalam
rājaṃs tvaṃ tejasā tasya saśarīro divaṃ vraja

उक्तवाक्ये मुनौ तस्मिन्सशरीरो नरेश्वरः
दिवं जगाम काकुत्स्थ मुनीनां पश्यतां तदा

uktavākye munau tasmin saśarīro nareśvaraḥ
divaṃ jagāma kākutstha munīnāṃ paśyatāṃ tadā

देवलोकगतं दृष्ट्वा त्रिशङ्कुं पाकशासनः
सह सर्वैः सुरगणैरिदं वचनमब्रवीत्

devalokagataṃ dṛṣṭvā triśaṅkuṃ pākaśāsanaḥ
saha sarvaiḥ suragaṇair idaṃ vacanam abravīt

त्रिशङ्को गच्छ भूयस्त्वं नासि स्वर्गकृतालयः
गुरुशापहतो मूढ पत भूमिमवाक्शिराः

triśaṅko gaccha bhūyas tvaṃ nāsi svargakṛtālayaḥ
guruśāpahato mūḍha pata bhūmim avākśirāḥ

एवमुक्तो महेन्द्रेण त्रिशङ्कुरपतत्पुनः
विक्रोशमानस्त्राहीति विश्वामित्रं तपोधनम्

evam ukto mahendreṇa triśaṅkur apatat punaḥ
vikrośamānas trāhīti viśvāmitraṃ tapodhanam

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य क्रोशमानस्य कौशिकः
रोषमाहारयत्तीव्रं तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत्

tac chrutvā vacanaṃ tasya krośamānasya kauśikaḥ
roṣam āhārayat tīvraṃ tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt

ऋषिमध्ये स तेजस्वी प्रजापतिरिवापरः
सृजन्दक्षिणमार्गस्थान्सप्तर्षीनपरान्पुनः

ṛṣimadhye sa tejasvī prajāpatir ivāparaḥ
sṛjan dakṣiṇamārgasthān saptarṣīn aparān punaḥ

नक्षत्रमालामपरामसृजत्क्रोधमूर्छितः
दक्षिणां दिशमास्थाय मुनिमध्ये महायशाः

nakṣatramālām aparām asṛjat krodhamūrchitaḥ
dakṣiṇāṃ diśam āsthāya munimadhye mahāyaśāḥ

सृष्ट्वा नक्षत्रवंशं च क्रोधेन कलुषीकृतः
अन्यमिन्द्रं करिष्यामि लोको वा स्यादनिन्द्रकः
दैवतान्यपि स क्रोधात्स्रष्टुं समुपचक्रमे

sṛṣṭvā nakṣatravaṃśaṃ ca krodhena kaluṣīkṛtaḥ
anyam indraṃ kariṣyāmi loko vā syād anindrakaḥ
daivatāny api sa krodhāt sraṣṭuṃ samupacakrame

ततः परमसंभ्रान्ताः सर्षिसंघाः सुरर्षभाः
विश्वामित्रं महात्मानमूचुः सानुनयं वचः

tataḥ paramasaṃbhrāntāḥ sarṣisaṃghāḥ surarṣabhāḥ
viśvāmitraṃ mahātmānam ūcuḥ sānunayaṃ vacaḥ

अयं राजा महाभाग गुरुशापपरिक्षतः
सशरीरो दिवं यातुं नार्हत्येव तपोधन

ayaṃ rājā mahābhāga guruśāpaparikṣataḥ
saśarīro divaṃ yātuṃ nārhaty eva tapodhana

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा देवानां मुनिपुंगवः
अब्रवीत्सुमहद्वाक्यं कौशिकः सर्वदेवताः

teṣāṃ tad vacanaṃ śrutvā devānāṃ munipuṃgavaḥ
abravīt sumahad vākyaṃ kauśikaḥ sarvadevatāḥ

सशरीरस्य भद्रं वस्त्रिशङ्कोरस्य भूपतेः
आरोहणं प्रतिज्ञाय नानृतं कर्तुमुत्सहे

saśarīrasya bhadraṃ vas triśaṅkor asya bhūpateḥ
ārohaṇaṃ pratijñāya nānṛtaṃ kartum utsahe

सर्गोऽस्तु सशरीरस्य त्रिशङ्कोरस्य शाश्वतः
नक्षत्राणि च सर्वाणि मामकानि ध्रुवाण्यथ

sargo 'stu saśarīrasya triśaṅkor asya śāśvataḥ
nakṣatrāṇi ca sarvāṇi māmakāni dhruvāṇy atha

यावल्लोका धरिष्यन्ति तिष्ठन्त्वेतानि सर्वशः
मत्कृतानि सुराः सर्वे तदनुज्ञातुमर्हथ

yāval lokā dhariṣyanti tiṣṭhantv etāni sarvaśaḥ
matkṛtāni surāḥ sarve tad anujñātum arhatha

एवमुक्ताः सुराः सर्वे प्रत्यूचुर्मुनिपुंगवम्

evam uktāḥ surāḥ sarve pratyūcur munipuṃgavam

एवं भवतु भद्रं ते तिष्ठन्त्वेतानि सर्वशः
गगने तान्यनेकानि वैश्वानरपथाद्बहिः

evaṃ bhavatu bhadraṃ te tiṣṭhantv etāni sarvaśaḥ
gagane tāny anekāni vaiśvānarapathād bahiḥ

नक्षत्राणि मुनिश्रेष्ठ तेषु ज्योतिःषु जाज्वलन्
अवाक्शिरास्त्रिशङ्कुश्च तिष्ठत्वमरसंनिभः

nakṣatrāṇi muniśreṣṭha teṣu jyotiḥṣu jājvalan
avākśirās triśaṅkuś ca tiṣṭhatv amarasaṃnibhaḥ

विश्वामित्रस्तु धर्मात्मा सर्वदेवैरभिष्टुतः
ऋषिभिश्च महातेजा बाढमित्याह देवताः

viśvāmitras tu dharmātmā sarvadevair abhiṣṭutaḥ
ṛṣibhiś ca mahātejā bāḍham ity āha devatāḥ

ततो देवा महात्मानो मुनयश्च तपोधनाः
जग्मुर्यथागतं सर्वे यज्ञस्यान्ते नरोत्तम

tato devā mahātmāno munayaś ca tapodhanāḥ
jagmur yathāgataṃ sarve yajñasyānte narottama