Bala Kanda, sarga 62

पूर्णे वर्षसहस्रे तु व्रतस्नातं महामुनिम्
अभ्यागच्छन्सुराः सर्वे तपःफलचिकीर्षवः

pūrṇe varṣasahasre tu vratasnātaṃ mahāmunim
abhyāgacchan surāḥ sarve tapaḥphalacikīrṣavaḥ

अब्रवीत्सुमहातेजा ब्रह्मा सुरुचिरं वचः
ऋषिस्त्वमसि भद्रं ते स्वार्जितैः कर्मभिः शुभैः

abravīt sumahātejā brahmā suruciraṃ vacaḥ
ṛṣis tvam asi bhadraṃ te svārjitaiḥ karmabhiḥ śubhaiḥ

तमेवमुक्त्वा देवेशस्त्रिदिवं पुनरभ्यगात्
विश्वामित्रो महातेजा भूयस्तेपे महत्तपः

tam evam uktvā deveśas tridivaṃ punar abhyagāt
viśvāmitro mahātejā bhūyas tepe mahat tapaḥ

ततः कालेन महता मेनका परमाप्सराः
पुष्करेषु नरश्रेष्ठ स्नातुं समुपचक्रमे

tataḥ kālena mahatā menakā paramāpsarāḥ
puṣkareṣu naraśreṣṭha snātuṃ samupacakrame

तां ददर्श महातेजा मेनकां कुशिकात्मजः
रूपेणाप्रतिमां तत्र विद्युतं जलदे यथा

tāṃ dadarśa mahātejā menakāṃ kuśikātmajaḥ
rūpeṇāpratimāṃ tatra vidyutaṃ jalade yathā

दृष्ट्वा कन्दर्पवशगो मुनिस्तामिदमब्रवीत्
अप्सरः स्वागतं तेऽस्तु वस चेह ममाश्रमे
अनुगृह्णीष्व भद्रं ते मदनेन सुमोहितम्

dṛṣṭvā kandarpavaśago munis tām idam abravīt
apsaraḥ svāgataṃ te 'stu vasa ceha mamāśrame
anugṛhṇīṣva bhadraṃ te madanena sumohitam

इत्युक्ता सा वरारोहा तत्रावासमथाकरोत्
तपसो हि महाविघ्नो विश्वामित्रमुपागतः

ity uktā sā varārohā tatrāvāsam athākarot
tapaso hi mahāvighno viśvāmitram upāgataḥ

तस्यां वसन्त्यां वर्षाणि पञ्च पञ्च च राघव
विश्वामित्राश्रमे सौम्य सुखेन व्यतिचक्रमुः

tasyāṃ vasantyāṃ varṣāṇi pañca pañca ca rāghava
viśvāmitrāśrame saumya sukhena vyaticakramuḥ

अथ काले गते तस्मिन्विश्वामित्रो महामुनिः
सव्रीड इव संवृत्तश्चिन्ताशोकपरायणः

atha kāle gate tasmin viśvāmitro mahāmuniḥ
savrīḍa iva saṃvṛttaś cintāśokaparāyaṇaḥ

बुद्धिर्मुनेः समुत्पन्ना सामर्षा रघुनन्दन
सर्वं सुराणां कर्मैतत्तपोऽपहरणं महत्

buddhir muneḥ samutpannā sāmarṣā raghunandana
sarvaṃ surāṇāṃ karmaitat tapo'paharaṇaṃ mahat

अहोरात्रापदेशेन गताः संवत्सरा दश
काममोहाभिभूतस्य विघ्नोऽयं प्रत्युपस्थितः

ahorātrāpadeśena gatāḥ saṃvatsarā daśa
kāmamohābhibhūtasya vighno 'yaṃ pratyupasthitaḥ

विनिःश्वसन्मुनिवरः पश्चात्तापेन दुःखितः

viniḥśvasan munivaraḥ paścāttāpena duḥkhitaḥ

भीतामप्सरसं दृष्ट्वा वेपन्तीं प्राञ्जलिं स्थिताम्
मेनकां मधुरैर्वाक्यैर्विसृज्य कुशिकात्मजः
उत्तरं पर्वतं राम विश्वामित्रो जगाम ह

bhītām apsarasaṃ dṛṣṭvā vepantīṃ prāñjaliṃ sthitām
menakāṃ madhurair vākyair visṛjya kuśikātmajaḥ
uttaraṃ parvataṃ rāma viśvāmitro jagāma ha

स कृत्वा नैष्ठिकीं बुद्धिं जेतुकामो महायशाः
कौशिकीतीरमासाद्य तपस्तेपे सुदारुणम्

sa kṛtvā naiṣṭhikīṃ buddhiṃ jetukāmo mahāyaśāḥ
kauśikītīram āsādya tapas tepe sudāruṇam

तस्य वर्षसहस्रं तु घोरं तप उपासतः
उत्तरे पर्वते राम देवतानामभूद्भयम्

tasya varṣasahasraṃ tu ghoraṃ tapa upāsataḥ
uttare parvate rāma devatānām abhūd bhayam

अमन्त्रयन्समागम्य सर्वे सर्षिगणाः सुराः
महर्षिशब्दं लभतां साध्वयं कुशिकात्मजः

amantrayan samāgamya sarve sarṣigaṇāḥ surāḥ
maharṣiśabdaṃ labhatāṃ sādhv ayaṃ kuśikātmajaḥ

देवतानां वचः श्रुत्वा सर्वलोकपितामहः
अब्रवीन्मधुरं वाक्यं विश्वामित्रं तपोधनम्

devatānāṃ vacaḥ śrutvā sarvalokapitāmahaḥ
abravīn madhuraṃ vākyaṃ viśvāmitraṃ tapodhanam

महर्षे स्वागतं वत्स तपसोग्रेण तोषितः
महत्त्वमृषिमुख्यत्वं ददामि तव कौशिक

maharṣe svāgataṃ vatsa tapasogreṇa toṣitaḥ
mahattvam ṛṣimukhyatvaṃ dadāmi tava kauśika

ब्रह्मणः स वचः श्रुत्वा विश्वामित्रस्तपोधनः
प्राञ्जलिः प्रणतो भूत्वा प्रत्युवाच पितामहम्

brahmaṇaḥ sa vacaḥ śrutvā viśvāmitras tapodhanaḥ
prāñjaliḥ praṇato bhūtvā pratyuvāca pitāmaham

ब्रह्मर्षि शब्दमतुलं स्वार्जितैः कर्मभिः शुभैः
यदि मे भगवानाह ततोऽहं विजितेन्द्रियः

brahmarṣi śabdam atulaṃ svārjitaiḥ karmabhiḥ śubhaiḥ
yadi me bhagavān āha tato 'haṃ vijitendriyaḥ

तमुवाच ततो ब्रह्मा न तावत्त्वं जितेन्द्रियः
यतस्व मुनिशार्दूल इत्युक्त्वा त्रिदिवं गतः

tam uvāca tato brahmā na tāvat tvaṃ jitendriyaḥ
yatasva muniśārdūla ity uktvā tridivaṃ gataḥ

विप्रस्थितेषु देवेषु विश्वामित्रो महामुनिः
ऊर्ध्वबाहुर्निरालम्बो वायुभक्षस्तपश्चरन्

viprasthiteṣu deveṣu viśvāmitro mahāmuniḥ
ūrdhvabāhur nirālambo vāyubhakṣas tapaś caran

धर्मे पञ्चतपा भूत्वा वर्षास्वाकाशसंश्रयः
शिशिरे सलिलस्थायी रात्र्यहानि तपोधनः

dharme pañcatapā bhūtvā varṣāsv ākāśasaṃśrayaḥ
śiśire salilasthāyī rātryahāni tapodhanaḥ

एवं वर्षसहस्रं हि तपो घोरमुपागमत्

evaṃ varṣasahasraṃ hi tapo ghoram upāgamat

तस्मिन्संतप्यमाने तु विश्वामित्रे महामुनौ
संभ्रमः सुमहानासीत्सुराणां वासवस्य च

tasmin saṃtapyamāne tu viśvāmitre mahāmunau
saṃbhramaḥ sumahān āsīt surāṇāṃ vāsavasya ca

रम्भामप्सरसं शक्रः सह सर्वैर्मरुद्गणैः
उवाचात्महितं वाक्यमहितं कौशिकस्य च

rambhām apsarasaṃ śakraḥ saha sarvair marudgaṇaiḥ
uvācātmahitaṃ vākyam ahitaṃ kauśikasya ca