Bala Kanda, sarga 65

ततः प्रभाते विमले कृतकर्मा नराधिपः
विश्वामित्रं महात्मानमाजुहाव सराघवम्

tataḥ prabhāte vimale kṛtakarmā narādhipaḥ
viśvāmitraṃ mahātmānam ājuhāva sarāghavam

तमर्चयित्वा धर्मात्मा शास्त्रदृष्टेन कर्मणा
राघवौ च महात्मानौ तदा वाक्यमुवाच ह

tam arcayitvā dharmātmā śāstradṛṣṭena karmaṇā
rāghavau ca mahātmānau tadā vākyam uvāca ha

भगवन्स्वागतं तेऽस्तु किं करोमि तवानघ
भवानाज्ञापयतु मामाज्ञाप्यो भवता ह्यहम्

bhagavan svāgataṃ te 'stu kiṃ karomi tavānagha
bhavān ājñāpayatu mām ājñāpyo bhavatā hy aham

एवमुक्तः स धर्मात्मा जनकेन महात्मना
प्रत्युवाच मुनिर्वीरं वाक्यं वाक्यविशारदः

evam uktaḥ sa dharmātmā janakena mahātmanā
pratyuvāca munir vīraṃ vākyaṃ vākyaviśāradaḥ

पुत्रौ दशरथस्येमौ क्षत्रियौ लोकविश्रुतौ
द्रष्टुकामौ धनुः श्रेष्ठं यदेतत्त्वयि तिष्ठति

putrau daśarathasyemau kṣatriyau lokaviśrutau
draṣṭukāmau dhanuḥ śreṣṭhaṃ yad etat tvayi tiṣṭhati

एतद्दर्शय भद्रं ते कृतकामौ नृपात्मजौ
दर्शनादस्य धनुषो यथेष्टं प्रतियास्यतः

etad darśaya bhadraṃ te kṛtakāmau nṛpātmajau
darśanād asya dhanuṣo yatheṣṭaṃ pratiyāsyataḥ

एवमुक्तस्तु जनकः प्रत्युवाच महामुनिम्
श्रूयतामस्य धनुषो यदर्थमिह तिष्ठति

evam uktas tu janakaḥ pratyuvāca mahāmunim
śrūyatām asya dhanuṣo yad artham iha tiṣṭhati

देवरात इति ख्यातो निमेः षष्ठो महीपतिः
न्यासोऽयं तस्य भगवन्हस्ते दत्तो महात्मना

devarāta iti khyāto nimeḥ ṣaṣṭho mahīpatiḥ
nyāso 'yaṃ tasya bhagavan haste datto mahātmanā

दक्षयज्ञवधे पूर्वं धनुरायम्य वीर्यवान्
रुद्रस्तु त्रिदशान्रोषात्सलीलमिदमब्रवीत्

dakṣayajñavadhe pūrvaṃ dhanur āyamya vīryavān
rudras tu tridaśān roṣāt salīlam idam abravīt

यस्माद्भागार्थिनो भागान्नाकल्पयत मे सुराः
वराङ्गानि महार्हाणि धनुषा शातयामि वः

yasmād bhāgārthino bhāgān nākalpayata me surāḥ
varāṅgāni mahārhāṇi dhanuṣā śātayāmi vaḥ

ततो विमनसः सर्वे देवा वै मुनिपुंगव
प्रसादयन्ति देवेशं तेषां प्रीतोऽभवद्भवः

tato vimanasaḥ sarve devā vai munipuṃgava
prasādayanti deveśaṃ teṣāṃ prīto 'bhavad bhavaḥ

प्रीतियुक्तः स सर्वेषां ददौ तेषां महात्मनाम्

prītiyuktaḥ sa sarveṣāṃ dadau teṣāṃ mahātmanām

तदेतद्देवदेवस्य धनूरत्नं महात्मनः
न्यासभूतं तदा न्यस्तमस्माकं पूर्वके विभो

tad etad devadevasya dhanūratnaṃ mahātmanaḥ
nyāsabhūtaṃ tadā nyastam asmākaṃ pūrvake vibho

अथ मे कृषतः क्षेत्रं लाङ्गलादुत्थिता मम
क्षेत्रं शोधयता लब्ध्वा नाम्ना सीतेति विश्रुता

atha me kṛṣataḥ kṣetraṃ lāṅgalād utthitā mama
kṣetraṃ śodhayatā labdhvā nāmnā sīteti viśrutā

भूतलादुत्थिता सा तु व्यवर्धत ममात्मजा
वीर्यशुल्केति मे कन्या स्थापितेयमयोनिजा

bhūtalād utthitā sā tu vyavardhata mamātmajā
vīryaśulketi me kanyā sthāpiteyam ayonijā

भूतलादुत्थितां तां तु वर्धमानां ममात्मजाम्
वरयामासुरागम्य राजानो मुनिपुंगव

bhūtalād utthitāṃ tāṃ tu vardhamānāṃ mamātmajām
varayām āsur āgamya rājāno munipuṃgava

तेषां वरयतां कन्यां सर्वेषां पृथिवीक्षिताम्
वीर्यशुल्केति भगवन्न ददामि सुतामहम्

teṣāṃ varayatāṃ kanyāṃ sarveṣāṃ pṛthivīkṣitām
vīryaśulketi bhagavan na dadāmi sutām aham

ततः सर्वे नृपतयः समेत्य मुनिपुंगव
मिथिलामभ्युपागम्य वीर्यं जिज्ञासवस्तदा

tataḥ sarve nṛpatayaḥ sametya munipuṃgava
mithilām abhyupāgamya vīryaṃ jijñāsavas tadā

तेषां जिज्ञासमानानां वीर्यं धनुरुपाहृतम्
न शेकुर्ग्रहणे तस्य धनुषस्तोलनेऽपि वा

teṣāṃ jijñāsamānānāṃ vīryaṃ dhanur upāhṛtam
na śekur grahaṇe tasya dhanuṣas tolane 'pi vā

तेषां वीर्यवतां वीर्यमल्पं ज्ञात्वा महामुने
प्रत्याख्याता नृपतयस्तन्निबोध तपोधन

teṣāṃ vīryavatāṃ vīryam alpaṃ jñātvā mahāmune
pratyākhyātā nṛpatayas tan nibodha tapodhana

ततः परमकोपेन राजानो मुनिपुंगव
अरुन्धन्मिथिलां सर्वे वीर्यसंदेहमागताः

tataḥ paramakopena rājāno munipuṃgava
arundhan mithilāṃ sarve vīryasaṃdeham āgatāḥ

आत्मानमवधूतं ते विज्ञाय मुनिपुंगव
रोषेण महताविष्टाः पीडयन्मिथिलां पुरीम्

ātmānam avadhūtaṃ te vijñāya munipuṃgava
roṣeṇa mahatāviṣṭāḥ pīḍayan mithilāṃ purīm

ततः संवत्सरे पूर्णे क्षयं यातानि सर्वशः
साधनानि मुनिरेष्ठ ततोऽहं भृशदुःखितः

tataḥ saṃvatsare pūrṇe kṣayaṃ yātāni sarvaśaḥ
sādhanāni munireṣṭha tato 'haṃ bhṛśaduḥkhitaḥ

ततो देवगणान्सर्वांस्तपसाहं प्रसादयम्
ददुश्च परमप्रीताश्चतुरङ्गबलं सुराः

tato devagaṇān sarvāṃs tapasāhaṃ prasādayam
daduś ca paramaprītāś caturaṅgabalaṃ surāḥ

ततो भग्ना नृपतयो हन्यमाना दिशो ययुः
अवीर्या वीर्यसंदिग्धा सामात्याः पापकारिणः

tato bhagnā nṛpatayo hanyamānā diśo yayuḥ
avīryā vīryasaṃdigdhā sāmātyāḥ pāpakāriṇaḥ

तदेतन्मुनिशार्दूल धनुः परमभास्वरम्
रामलक्ष्मणयोश्चापि दर्शयिष्यामि सुव्रत

tad etan muniśārdūla dhanuḥ paramabhāsvaram
rāmalakṣmaṇayoś cāpi darśayiṣyāmi suvrata

यद्यस्य धनुषो रामः कुर्यादारोपणं मुने
सुतामयोनिजां सीतां दद्यां दाशरथेरहम्

yady asya dhanuṣo rāmaḥ kuryād āropaṇaṃ mune
sutām ayonijāṃ sītāṃ dadyāṃ dāśarather aham