Ayodhya Kanda, sarga 109

राघवस्त्वपयातेषु तपस्विषु विचिन्तयन्
न तत्रारोचयद्वासं कारणैर्बहुभिस्तदा

rāghavas tv apayāteṣu tapasviṣu vicintayan
na tatrārocayad vāsaṃ kāraṇair bahubhis tadā

इह मे भरतो दृष्टो मातरश्च सनागराः
सा च मे स्मृतिरन्वेति तान्नित्यमनुशोचतः

iha me bharato dṛṣṭo mātaraś ca sanāgarāḥ
sā ca me smṛtir anveti tān nityam anuśocataḥ

स्कन्धावारनिवेशेन तेन तस्य महात्मनः
हयहस्तिकरीषैश्च उपमर्दः कृतो भृशम्

skandhāvāraniveśena tena tasya mahātmanaḥ
hayahastikarīṣaiś ca upamardaḥ kṛto bhṛśam

तस्मादन्यत्र गच्छाम इति संचिन्त्य राघवः
प्रातिष्ठत स वैदेह्या लक्ष्मणेन च संगतः

tasmād anyatra gacchāma iti saṃcintya rāghavaḥ
prātiṣṭhata sa vaidehyā lakṣmaṇena ca saṃgataḥ

सोऽत्रेराश्रममासाद्य तं ववन्दे महायशाः
तं चापि भगवानत्रिः पुत्रवत्प्रत्यपद्यत

so 'trer āśramam āsādya taṃ vavande mahāyaśāḥ
taṃ cāpi bhagavān atriḥ putravat pratyapadyata

स्वयमातिथ्यमादिश्य सर्वमस्य सुसत्कृतम्
सौमित्रिं च महाभागां सीतां च समसान्त्वयत्

svayam ātithyam ādiśya sarvam asya susatkṛtam
saumitriṃ ca mahābhāgāṃ sītāṃ ca samasāntvayat

पत्नीं च तमनुप्राप्तां वृद्धामामन्त्र्य सत्कृताम्
सान्त्वयामास धर्मज्ञः सर्वभूतहिते रतः

patnīṃ ca tam anuprāptāṃ vṛddhām āmantrya satkṛtām
sāntvayām āsa dharmajñaḥ sarvabhūtahite rataḥ

अनसूयां महाभागां तापसीं धर्मचारिणीम्
प्रतिगृह्णीष्व वैदेहीमब्रवीदृषिसत्तमः

anasūyāṃ mahābhāgāṃ tāpasīṃ dharmacāriṇīm
pratigṛhṇīṣva vaidehīm abravīd ṛṣisattamaḥ

रामाय चाचचक्षे तां तापसीं धर्मचारिणीम्
दश वर्षाण्यनावृष्ट्या दग्धे लोके निरन्तरम्

rāmāya cācacakṣe tāṃ tāpasīṃ dharmacāriṇīm
daśa varṣāṇy anāvṛṣṭyā dagdhe loke nirantaram

यया मूलफले सृष्टे जाह्नवी च प्रवर्तिता
उग्रेण तपसा युक्ता नियमैश्चाप्यलंकृता

yayā mūlaphale sṛṣṭe jāhnavī ca pravartitā
ugreṇa tapasā yuktā niyamaiś cāpy alaṃkṛtā

दशवर्षसहस्राणि यया तप्तं महत्तपः
अनसूयाव्रतैस्तात प्रत्यूहाश्च निबर्हिताः

daśavarṣasahasrāṇi yayā taptaṃ mahat tapaḥ
anasūyāvratais tāta pratyūhāś ca nibarhitāḥ

देवकार्यनिमित्तं च यया संत्वरमाणया
दशरात्रं कृत्वा रात्रिः सेयं मातेव तेऽनघ

devakāryanimittaṃ ca yayā saṃtvaramāṇayā
daśarātraṃ kṛtvā rātriḥ seyaṃ māteva te 'nagha

तामिमां सर्वभूतानां नमस्कार्यां यशस्विनीम्
अभिगच्छतु वैदेही वृद्धामक्रोधनां सदा

tām imāṃ sarvabhūtānāṃ namaskāryāṃ yaśasvinīm
abhigacchatu vaidehī vṛddhām akrodhanāṃ sadā

एवं ब्रुवाणं तमृषिं तथेत्युक्त्वा स राघवः
सीतामुवाच धर्मज्ञामिदं वचनमुत्तमम्

evaṃ bruvāṇaṃ tam ṛṣiṃ tathety uktvā sa rāghavaḥ
sītām uvāca dharmajñām idaṃ vacanam uttamam

राजपुत्रि श्रुतं त्वेतन्मुनेरस्य समीरितम्
श्रेयोऽर्थमात्मनः शीघ्रमभिगच्छ तपस्विनीम्

rājaputri śrutaṃ tv etan muner asya samīritam
śreyo 'rtham ātmanaḥ śīghram abhigaccha tapasvinīm

अनसूयेति या लोके कर्मभिः क्यातिमागता
तां शीघ्रमभिगच्छ त्वमभिगम्यां तपस्विनीम्

anasūyeti yā loke karmabhiḥ kyātim āgatā
tāṃ śīghram abhigaccha tvam abhigamyāṃ tapasvinīm

सीता त्वेतद्वचः श्रुत्वा राघवस्य हितैषिणी
तामत्रिपत्नीं धर्मज्ञामभिचक्राम मैथिली

sītā tv etad vacaḥ śrutvā rāghavasya hitaiṣiṇī
tām atripatnīṃ dharmajñām abhicakrāma maithilī

शिथिलां वलितां वृद्धां जरापाण्डुरमूर्धजाम्
सततं वेपमानाङ्गीं प्रवाते कदली यथा

śithilāṃ valitāṃ vṛddhāṃ jarāpāṇḍuramūrdhajām
satataṃ vepamānāṅgīṃ pravāte kadalī yathā

तां तु सीता महाभागामनसूयां पतिव्रताम्
अभ्यवादयदव्यग्रा स्वं नाम समुदाहरत्

tāṃ tu sītā mahābhāgām anasūyāṃ pativratām
abhyavādayad avyagrā svaṃ nāma samudāharat

अभिवाद्य च वैदेही तापसीं तामनिन्दिताम्
बद्धाञ्जलिपुटा हृष्टा पर्यपृच्छदनामयम्

abhivādya ca vaidehī tāpasīṃ tām aninditām
baddhāñjalipuṭā hṛṣṭā paryapṛcchad anāmayam

ततः सीतां महाभागां दृष्ट्वा तां धर्मचारिणीम्
सान्त्वयन्त्यब्रवीद्धृष्टा दिष्ट्या धर्ममवेक्षसे

tataḥ sītāṃ mahābhāgāṃ dṛṣṭvā tāṃ dharmacāriṇīm
sāntvayanty abravīd dhṛṣṭā diṣṭyā dharmam avekṣase

त्यक्त्वा ज्ञातिजनं सीते मानमृद्धिं च मानिनि
अवरुद्धं वने रामं दिष्ट्या त्वमनुगच्छसि

tyaktvā jñātijanaṃ sīte mānam ṛddhiṃ ca mānini
avaruddhaṃ vane rāmaṃ diṣṭyā tvam anugacchasi

नगरस्थो वनस्थो वा पापो वा यदि वाशुभः
यासां स्त्रीणां प्रियो भर्ता तासां लोका महोदयाः

nagarastho vanastho vā pāpo vā yadi vāśubhaḥ
yāsāṃ strīṇāṃ priyo bhartā tāsāṃ lokā mahodayāḥ

दुःशीलः कामवृत्तो वा धनैर्वा परिवर्जितः
स्त्रीणामार्य स्वभावानां परमं दैवतं पतिः

duḥśīlaḥ kāmavṛtto vā dhanair vā parivarjitaḥ
strīṇām ārya svabhāvānāṃ paramaṃ daivataṃ patiḥ

नातो विशिष्टं पश्यामि बान्धवं विमृशन्त्यहम्
सर्वत्र योग्यं वैदेहि तपः कृतमिवाव्ययम्

nāto viśiṣṭaṃ paśyāmi bāndhavaṃ vimṛśanty aham
sarvatra yogyaṃ vaidehi tapaḥ kṛtam ivāvyayam

न त्वेवमवगच्छन्ति गुण दोषमसत्स्त्रियः
कामवक्तव्यहृदया भर्तृनाथाश्चरन्ति याः

na tv evam avagacchanti guṇa doṣam asat striyaḥ
kāmavaktavyahṛdayā bhartṛnāthāś caranti yāḥ

प्राप्नुवन्त्ययशश्चैव धर्मभ्रंशं च मैथिलि
अकार्य वशमापन्नाः स्त्रियो याः खलु तद्विधाः

prāpnuvanty ayaśaś caiva dharmabhraṃśaṃ ca maithili
akārya vaśam āpannāḥ striyo yāḥ khalu tad vidhāḥ

त्वद्विधास्तु गुणैर्युक्ता दृष्टलोकपरावराः
स्त्रियः स्वर्गे चरिष्यन्ति यथा पुण्यकृतस्तथा

tvadvidhās tu guṇair yuktā dṛṣṭalokaparāvarāḥ
striyaḥ svarge cariṣyanti yathā puṇyakṛtas tathā