Ayodhya Kanda, sarga 12

पुत्रशोकार्दितं पापा विसंज्ञं पतितं भुवि
विवेष्टमानमुदीक्ष्य सैक्ष्वाकमिदमब्रवीत्

putraśokārditaṃ pāpā visaṃjñaṃ patitaṃ bhuvi
viveṣṭamānam udīkṣya saikṣvākam idam abravīt

पापं कृत्वेव किमिदं मम संश्रुत्य संश्रवम्
शेषे क्षितितले सन्नः स्थित्यां स्थातुं त्वमर्हसि

pāpaṃ kṛtveva kim idaṃ mama saṃśrutya saṃśravam
śeṣe kṣititale sannaḥ sthityāṃ sthātuṃ tvam arhasi

आहुः सत्यं हि परमं धर्मं धर्मविदो जनाः
सत्यमाश्रित्य हि मया त्वं च धर्मं प्रचोदितः

āhuḥ satyaṃ hi paramaṃ dharmaṃ dharmavido janāḥ
satyam āśritya hi mayā tvaṃ ca dharmaṃ pracoditaḥ

संश्रुत्य शैब्यः श्येनाय स्वां तनुं जगतीपतिः
प्रदाय पक्षिणो राजञ्जगाम गतिमुत्तमाम्

saṃśrutya śaibyaḥ śyenāya svāṃ tanuṃ jagatīpatiḥ
pradāya pakṣiṇo rājañ jagāma gatim uttamām

तथ ह्यलर्कस्तेजस्वी ब्राह्मणे वेदपारगे
याचमाने स्वके नेत्रे उद्धृत्याविमना ददौ

tatha hy alarkas tejasvī brāhmaṇe vedapārage
yācamāne svake netre uddhṛtyāvimanā dadau

सरितां तु पतिः स्वल्पां मर्यादां सत्यमन्वितः
सत्यानुरोधात्समये वेलां खां नातिवर्तते

saritāṃ tu patiḥ svalpāṃ maryādāṃ satyam anvitaḥ
satyānurodhāt samaye velāṃ khāṃ nātivartate

समयं च ममार्येमं यदि त्वं न करिष्यसि
अग्रतस्ते परित्यक्ता परित्यक्ष्यामि जीवितम्

samayaṃ ca mamāryemaṃ yadi tvaṃ na kariṣyasi
agratas te parityaktā parityakṣyāmi jīvitam

एवं प्रचोदितो राजा कैकेय्या निर्विशङ्कया
नाशकत्पाशमुन्मोक्तुं बलिरिन्द्रकृतं यथा

evaṃ pracodito rājā kaikeyyā nirviśaṅkayā
nāśakat pāśam unmoktuṃ balir indrakṛtaṃ yathā

उद्भ्रान्तहृदयश्चापि विवर्णवनदोऽभवत्
स धुर्यो वै परिस्पन्दन्युगचक्रान्तरं यथा

udbhrāntahṛdayaś cāpi vivarṇavanado 'bhavat
sa dhuryo vai parispandan yugacakrāntaraṃ yathā

विह्वलाभ्यां च नेत्राभ्यामपश्यन्निव भूमिपः
कृच्छ्राद्धैर्येण संस्तभ्य कैकेयीमिदमब्रवीत्

vihvalābhyāṃ ca netrābhyām apaśyann iva bhūmipaḥ
kṛcchrād dhairyeṇa saṃstabhya kaikeyīm idam abravīt

यस्ते मन्त्रकृतः पाणिरग्नौ पापे मया धृतः
तं त्यजामि स्वजं चैव तव पुत्रं सह त्वया

yas te mantrakṛtaḥ pāṇir agnau pāpe mayā dhṛtaḥ
taṃ tyajāmi svajaṃ caiva tava putraṃ saha tvayā

ततः पापसमाचारा कैकेयी पार्थिवं पुनः
उवाच परुषं वाक्यं वाक्यज्ञा रोषमूर्छिता

tataḥ pāpasamācārā kaikeyī pārthivaṃ punaḥ
uvāca paruṣaṃ vākyaṃ vākyajñā roṣamūrchitā

किमिदं भाषसे राजन्वाक्यं गररुजोपमम्
आनाययितुमक्लिष्टं पुत्रं राममिहार्हसि

kim idaṃ bhāṣase rājan vākyaṃ gararujopamam
ānāyayitum akliṣṭaṃ putraṃ rāmam ihārhasi

स्थाप्य राज्ये मम सुतं कृत्वा रामं वनेचरम्
निःसपत्नां च मां कृत्वा कृतकृत्यो भविष्यसि

sthāpya rājye mama sutaṃ kṛtvā rāmaṃ vanecaram
niḥsapatnāṃ ca māṃ kṛtvā kṛtakṛtyo bhaviṣyasi

स नुन्न इव तीक्षेण प्रतोदेन हयोत्तमः
राजा प्रदोचितोऽभीक्ष्णं कैकेयीमिदमब्रवीत्

sa nunna iva tīkṣeṇa pratodena hayottamaḥ
rājā pradocito 'bhīkṣṇaṃ kaikeyīm idam abravīt

धर्मबन्धेन बद्धोऽस्मि नष्टा च मम चेतना
ज्येष्ठं पुत्रं प्रियं रामं द्रष्टुमिच्छामि धार्मिकम्

dharmabandhena baddho 'smi naṣṭā ca mama cetanā
jyeṣṭhaṃ putraṃ priyaṃ rāmaṃ draṣṭum icchāmi dhārmikam

इति राज्ञो वचः श्रुत्वा कैकेयी तदनन्तरम्
स्वयमेवाब्रवीत्सूतं गच्छ त्वं राममानय

iti rājño vacaḥ śrutvā kaikeyī tadanantaram
svayam evābravīt sūtaṃ gaccha tvaṃ rāmam ānaya

ततः स राजा तं सूतं सन्नहर्षः सुतं प्रति
शोकारक्तेक्षणः श्रीमानुद्वीक्ष्योवाच धार्मिकः

tataḥ sa rājā taṃ sūtaṃ sannaharṣaḥ sutaṃ prati
śokāraktekṣaṇaḥ śrīmān udvīkṣyovāca dhārmikaḥ

सुमन्त्रः करुणं श्रुत्वा दृष्ट्वा दीनं च पार्थिवम्
प्रगृहीताञ्जलिः किंचित्तस्माद्देशादपाक्रमन्

sumantraḥ karuṇaṃ śrutvā dṛṣṭvā dīnaṃ ca pārthivam
pragṛhītāñjaliḥ kiṃ cit tasmād deśād apākraman

यदा वक्तुं स्वयं दैन्यान्न शशाक महीपतिः
तदा सुमन्त्रं मन्त्रज्ञा कैकेयी प्रत्युवाच ह

yadā vaktuṃ svayaṃ dainyān na śaśāka mahīpatiḥ
tadā sumantraṃ mantrajñā kaikeyī pratyuvāca ha

सुमन्त्र रामं द्रक्ष्यामि शीघ्रमानय सुन्दरम्
स मन्यमानः कल्याणं हृदयेन ननन्द च

sumantra rāmaṃ drakṣyāmi śīghram ānaya sundaram
sa manyamānaḥ kalyāṇaṃ hṛdayena nananda ca

सुमन्त्रश्चिन्तयामास त्वरितं चोदितस्तया
व्यक्तं रामोऽभिषेकार्थमिहायास्यति धर्मवित्

sumantraś cintayām āsa tvaritaṃ coditas tayā
vyaktaṃ rāmo 'bhiṣekārtham ihāyāsyati dharmavit

इति सूतो मतिं कृत्वा हर्षेण महता पुनः
निर्जगाम महातेजा राघवस्य दिदृक्षया

iti sūto matiṃ kṛtvā harṣeṇa mahatā punaḥ
nirjagāma mahātejā rāghavasya didṛkṣayā

ततः पुरस्तात्सहसा विनिर्गतो; महीपतीन्द्वारगतान्विलोकयन्
ददर्श पौरान्विविधान्महाधना;नुपस्थितान्द्वारमुपेत्य विष्ठितान्

tataḥ purastāt sahasā vinirgato; mahīpatīn dvāragatān vilokayan
dadarśa paurān vividhān mahādhanān; upasthitān dvāram upetya viṣṭhitān