Ayodhya Kanda, sarga 14
स तदन्तःपुरद्वारं समतीत्य जनाकुलम्
प्रविविक्तां ततः कक्ष्यामाससाद पुराणवित्
sa tad antaḥpuradvāraṃ samatītya janākulam
praviviktāṃ tataḥ kakṣyām āsasāda purāṇavit
प्रासकार्मुकबिभ्रद्भिर्युवभिर्मृष्टकुण्डलैः
अप्रमादिभिरेकाग्रैः स्वनुरक्तैरधिष्ठिताम्
prāsakārmukabibhradbhir yuvabhir mṛṣṭakuṇḍalaiḥ
apramādibhir ekāgraiḥ svanuraktair adhiṣṭhitām
तत्र काषायिणो वृद्धान्वेत्रपाणीन्स्वलंकृतान्
ददर्श विष्ठितान्द्वारि स्त्र्यध्यक्षान्सुसमाहितान्
tatra kāṣāyiṇo vṛddhān vetrapāṇīn svalaṃkṛtān
dadarśa viṣṭhitān dvāri stryadhyakṣān susamāhitān
ते समीक्ष्य समायान्तं रामप्रियचिकीर्षवः
सहभार्याय रामाय क्षिप्रमेवाचचक्षिरे
te samīkṣya samāyāntaṃ rāmapriyacikīrṣavaḥ
sahabhāryāya rāmāya kṣipram evācacakṣire
तानुवाच विनीतात्मा सूतपुत्रः प्रदक्षिणः।
क्षिप्रमाख्यात रामाय सुमंन्त्रो द्वारि तिष्ठति
tānuvāca vinītātmā sūtaputraḥ pradakṣiṇaḥ|
kṣipramākhyāta rāmāya sumaṃntro dvāri tiṣṭhati
प्रतिवेदितमाज्ञाय सूतमभ्यन्तरं पितुः
तत्रैवानाययामास राघवः प्रियकाम्यया
prativeditam ājñāya sūtam abhyantaraṃ pituḥ
tatraivānāyayām āsa rāghavaḥ priyakāmyayā
तं वैश्रवणसंकाशमुपविष्टं स्वलंकृतम्
दादर्श सूतः पर्यङ्के सौवणो सोत्तरच्छदे
taṃ vaiśravaṇasaṃkāśam upaviṣṭaṃ svalaṃkṛtam
dādarśa sūtaḥ paryaṅke sauvaṇo sottaracchade
वराहरुधिराभेण शुचिना च सुगन्धिना
अनुलिप्तं परार्ध्येन चन्दनेन परंतपम्
varāharudhirābheṇa śucinā ca sugandhinā
anuliptaṃ parārdhyena candanena paraṃtapam
स्थितया पार्श्वतश्चापि वालव्यजनहस्तया
उपेतं सीतया भूयश्चित्रया शशिनं यथा
sthitayā pārśvataś cāpi vālavyajanahastayā
upetaṃ sītayā bhūyaś citrayā śaśinaṃ yathā
तं तपन्तमिवादित्यमुपपन्नं स्वतेजसा
ववन्दे वरदं बन्दी नियमज्ञो विनीतवत्
taṃ tapantam ivādityam upapannaṃ svatejasā
vavande varadaṃ bandī niyamajño vinītavat
प्राञ्जलिस्तु सुखं पृष्ट्वा विहारशयनासने
राजपुत्रमुवाचेदं सुमन्त्रो राजसत्कृतः
prāñjalis tu sukhaṃ pṛṣṭvā vihāraśayanāsane
rājaputram uvācedaṃ sumantro rājasatkṛtaḥ
कौसल्या सुप्रभा देव पिता त्वं द्रष्टुमिच्छति
महिष्या सह कैकेय्या गम्यतां तत्र माचिरम्
kausalyā suprabhā deva pitā tvaṃ draṣṭum icchati
mahiṣyā saha kaikeyyā gamyatāṃ tatra māciram
एवमुक्तस्तु संहृष्टो नरसिंहो महाद्युतिः
ततः संमानयामास सीतामिदमुवाच ह
evam uktas tu saṃhṛṣṭo narasiṃho mahādyutiḥ
tataḥ saṃmānayām āsa sītām idam uvāca ha
देवि देवश्च देवी च समागम्य मदन्तरे
मन्त्रेयेते ध्रुवं किंचिदभिषेचनसंहितम्
devi devaś ca devī ca samāgamya madantare
mantreyete dhruvaṃ kiṃ cid abhiṣecanasaṃhitam
लक्षयित्वा ह्यभिप्रायं प्रियकामा सुदक्षिणा
संचोदयति राजानं मदर्थं मदिरेक्षणा
lakṣayitvā hy abhiprāyaṃ priyakāmā sudakṣiṇā
saṃcodayati rājānaṃ madarthaṃ madirekṣaṇā
यादृशी परिषत्तत्र तादृशो दूत आगतः
ध्रुवमद्यैव मां राजा यौवराज्येऽभिषेक्ष्यति
yādṛśī pariṣat tatra tādṛśo dūta āgataḥ
dhruvam adyaiva māṃ rājā yauvarājye 'bhiṣekṣyati
हन्त शीघ्रमितो गत्वा द्रक्ष्यामि च महीपतिः
सह त्वं परिवारेण सुखमास्स्व रमस्य च
hanta śīghram ito gatvā drakṣyāmi ca mahīpatiḥ
saha tvaṃ parivāreṇa sukham āssva ramasya ca
पतिसंमानिता सीता भर्तारमसितेक्षणा
आद्वारमनुवव्राज मङ्गलान्यभिदध्युषी
patisaṃmānitā sītā bhartāram asitekṣaṇā
ādvāram anuvavrāja maṅgalāny abhidadhyuṣī
राज्यं द्विजातिभिर्जुष्टं राजसूयाभिषेचनम्।
कर्तुमर्हति ते राजा वासवस्येव लोककृत्
rājyaṃ dvijātibhirjuṣṭaṃ rājasūyābhiṣecanam|
kartumarhati te rājā vāsavasyeva lokakṛt
दीक्षितं व्रतसम्पन्नं वराजिनधरं शुचिम्।
कुरङ्गशृङ्गपाणिं च पश्यन्ती त्वां भजाम्यहम्
dīkṣitaṃ vratasampannaṃ varājinadharaṃ śucim|
kuraṅgaśṛṅgapāṇiṃ ca paśyantī tvāṃ bhajāmyaham
पूर्वां दिशं वज्रधरो दक्षिणां पातु ते यमः।
वरुणः पश्चिमामाशां धनेशस्तूत्तरां दिशम्
pūrvāṃ diśaṃ vajradharo dakṣiṇāṃ pātu te yamaḥ|
varuṇaḥ paścimāmāśāṃ dhaneśastūttarāṃ diśam
अथ सीतामनुज्ञाप्य कृतकौतुकमङ्गलः।
निश्चक्राम सुमन्त्रेण सह रामो निवेशनात्
atha sītāmanujñāpya kṛtakautukamaṅgalaḥ|
niścakrāma sumantreṇa saha rāmo niveśanāt
पर्वतादिव निष्क्रम्य सिंहो गिरिगुहाशयः।
लक्ष्मणं द्वारिसोऽपश्यत्प्रह्वाञ्जलिपुटं स्थितम्
parvatādiva niṣkramya siṃho giriguhāśayaḥ|
lakṣmaṇaṃ dvāriso'paśyatprahvāñjalipuṭaṃ sthitam
स सर्वानर्थिनो दृष्ट्वा समेत्य प्रतिनन्द्य च
ततः पावकसंकाशमारुरोह रथोत्तमम्
sa sarvān arthino dṛṣṭvā sametya pratinandya ca
tataḥ pāvakasaṃkāśam āruroha rathottamam
मुष्णन्तमिव चक्षूंषि प्रभया हेमवर्चसम्
करेणुशिशुकल्पैश्च युक्तं परमवाजिभिः
muṣṇantam iva cakṣūṃṣi prabhayā hemavarcasam
kareṇuśiśukalpaiś ca yuktaṃ paramavājibhiḥ
हरियुक्तं सहस्राक्षो रथमिन्द्र इवाशुगम्
प्रययौ तूर्णमास्थाय राघवो ज्वलितः श्रिया
hariyuktaṃ sahasrākṣo ratham indra ivāśugam
prayayau tūrṇam āsthāya rāghavo jvalitaḥ śriyā
स पर्जन्य इवाकाशे स्वनवानभिनादयन्
निकेतान्निर्ययौ श्रीमान्महाभ्रादिव चन्द्रमाः
sa parjanya ivākāśe svanavān abhinādayan
niketān niryayau śrīmān mahābhrād iva candramāḥ
छत्रचामरपाणिस्तु लक्ष्मणो राघवानुजः
जुगोप भ्रातरं भ्राता रथमास्थाय पृष्ठतः
chatracāmarapāṇis tu lakṣmaṇo rāghavānujaḥ
jugopa bhrātaraṃ bhrātā ratham āsthāya pṛṣṭhataḥ
ततो हलहलाशब्दस्तुमुलः समजायत
तस्य निष्क्रममाणस्य जनौघस्य समन्ततः
tato halahalāśabdas tumulaḥ samajāyata
tasya niṣkramamāṇasya janaughasya samantataḥ
स राघवस्तत्र कथाप्रलापं; शुश्राव लोकस्य समागतस्य
आत्माधिकारा विविधाश्च वाचः; प्रहृष्टरूपस्य पुरे जनस्य
sa rāghavas tatra kathāpralāpaṃ; śuśrāva lokasya samāgatasya
ātmādhikārā vividhāś ca vācaḥ; prahṛṣṭarūpasya pure janasya
एष श्रियं गच्छति राघवोऽद्य; राजप्रसादाद्विपुलां गमिष्यन्
एते वयं सर्वसमृद्धकामा; येषामयं नो भविता प्रशास्ता
लाभो जनस्यास्य यदेष सर्वं; प्रपत्स्यते राष्ट्रमिदं चिराय
eṣa śriyaṃ gacchati rāghavo 'dya; rājaprasādād vipulāṃ gamiṣyan
ete vayaṃ sarvasamṛddhakāmā; yeṣām ayaṃ no bhavitā praśāstā
lābho janasyāsya yad eṣa sarvaṃ; prapatsyate rāṣṭram idaṃ cirāya
स घोषवद्भिश्च हयैः सनागैः; पुरःसरैः स्वस्तिकसूतमागधैः
महीयमानः प्रवरैश्च वादकै;रभिष्टुतो वैश्रवणो यथा ययौ
sa ghoṣavadbhiś ca hayaiḥ sanāgaiḥ; puraḥsaraiḥ svastikasūtamāgadhaiḥ
mahīyamānaḥ pravaraiś ca vādakair; abhiṣṭuto vaiśravaṇo yathā yayau
करेणुमातङ्गरथाश्वसंकुलं; महाजनौघैः परिपूर्णचत्वरम्
प्रभूतरत्नं बहुपण्यसंचयं; ददर्श रामो रुचिरं महापथम्
kareṇumātaṅgarathāśvasaṃkulaṃ; mahājanaughaiḥ paripūrṇacatvaram
prabhūtaratnaṃ bahupaṇyasaṃcayaṃ; dadarśa rāmo ruciraṃ mahāpatham