Ayodhya Kanda, sarga 25

स एवं ब्रुवतीं सीतां धर्मज्ञो धर्मवत्सलः
निवर्तनार्थे धर्मात्मा वाक्यमेतदुवाच ह

sa evaṃ bruvatīṃ sītāṃ dharmajño dharmavatsalaḥ
nivartanārthe dharmātmā vākyam etad uvāca ha

सीते महाकुलीनासि धर्मे च निरता सदा
इहाचर स्वधर्मं त्वं मा यथा मनसः सुखम्

sīte mahākulīnāsi dharme ca niratā sadā
ihācara svadharmaṃ tvaṃ mā yathā manasaḥ sukham

सीते यथा त्वां वक्ष्यामि तथा कार्यं त्वयाबले
वने दोषा हि बहवो वदतस्तान्निबोध मे

sīte yathā tvāṃ vakṣyāmi tathā kāryaṃ tvayābale
vane doṣā hi bahavo vadatas tān nibodha me

सीते विमुच्यतामेषा वनवासकृता मतिः
बहुदोषं हि कान्तारं वनमित्यभिधीयते

sīte vimucyatām eṣā vanavāsakṛtā matiḥ
bahudoṣaṃ hi kāntāraṃ vanam ity abhidhīyate

हितबुद्ध्या खलु वचो मयैतदभिधीयते
सदा सुखं न जानामि दुःखमेव सदा वनम्

hitabuddhyā khalu vaco mayaitad abhidhīyate
sadā sukhaṃ na jānāmi duḥkham eva sadā vanam

गिरिनिर्झरसंभूता गिरिकन्दरवासिनाम्
सिंहानां निनदा दुःखाः श्रोतुं दुःखमतो वनम्

girinirjharasaṃbhūtā girikandaravāsinām
siṃhānāṃ ninadā duḥkhāḥ śrotuṃ duḥkham ato vanam

सुप्यते पर्णशय्यासु स्वयं भग्नासु भूतले
रात्रिषु श्रमखिन्नेन तस्माद्दुःखतरं वनम्

supyate parṇaśayyāsu svayaṃ bhagnāsu bhūtale
rātriṣu śramakhinnena tasmād duḥkhataraṃ vanam

उपवासश्च कर्तव्या यथाप्राणेन मैथिलि
जटाभारश्च कर्तव्यो वल्कलाम्बरधारिणा

upavāsaś ca kartavyā yathāprāṇena maithili
jaṭābhāraś ca kartavyo valkalāmbaradhāriṇā

अतीव वातस्तिमिरं बुभुक्षा चात्र नित्यशः
भयानि च महान्त्यत्र ततो दुःखतरं वनम्

atīva vātas timiraṃ bubhukṣā cātra nityaśaḥ
bhayāni ca mahānty atra tato duḥkhataraṃ vanam

सरीसृपाश्च बहवो बहुरूपाश्च भामिनि
चरन्ति पृथिवीं दर्पादतो दुखतरं वनम्

sarīsṛpāś ca bahavo bahurūpāś ca bhāmini
caranti pṛthivīṃ darpād ato dukhataraṃ vanam

नदीनिलयनाः सर्पा नदीकुटिलगामिनः
तिष्ठन्त्यावृत्य पन्थानमतो दुःखतरं वनम्

nadīnilayanāḥ sarpā nadīkuṭilagāminaḥ
tiṣṭhanty āvṛtya panthānam ato duḥkhataraṃ vanam

पतंगा वृश्चिकाः कीटा दंशाश्च मशकैः सह
बाधन्ते नित्यमबले सर्वं दुःखमतो वनम्

pataṃgā vṛścikāḥ kīṭā daṃśāś ca maśakaiḥ saha
bādhante nityam abale sarvaṃ duḥkham ato vanam

द्रुमाः कण्टकिनश्चैव कुशकाशाश्च भामिनि
वने व्याकुलशाखाग्रास्तेन दुःखतरं वनम्

drumāḥ kaṇṭakinaś caiva kuśakāśāś ca bhāmini
vane vyākulaśākhāgrās tena duḥkhataraṃ vanam

तदलं ते वनं गत्वा क्षमं न हि वनं तव
विमृशन्निह पश्यामि बहुदोषतरं वनम्

tad alaṃ te vanaṃ gatvā kṣamaṃ na hi vanaṃ tava
vimṛśann iha paśyāmi bahudoṣataraṃ vanam

वनं तु नेतुं न कृता मतिस्तदा; बभूव रामेण यदा महात्मना
न तस्य सीता वचनं चकार त;त्ततोऽब्रवीद्राममिदं सुदुःखिता

vanaṃ tu netuṃ na kṛtā matis tadā; babhūva rāmeṇa yadā mahātmanā
na tasya sītā vacanaṃ cakāra tat; tato 'bravīd rāmam idaṃ suduḥkhitā