Ayodhya Kanda, sarga 64

भरते ब्रुवति स्वप्नं दूतास्ते क्लान्तवाहनाः
प्रविश्यासह्यपरिखं रम्यं राजगृहं पुरम्

bharate bruvati svapnaṃ dūtās te klāntavāhanāḥ
praviśyāsahyaparikhaṃ ramyaṃ rājagṛhaṃ puram

समागम्य तु राज्ञा च राजपुत्रेण चार्चिताः
राज्ञः पादौ गृहीत्वा तु तमूचुर्भरतं वचः

samāgamya tu rājñā ca rājaputreṇa cārcitāḥ
rājñaḥ pādau gṛhītvā tu tam ūcur bharataṃ vacaḥ

पुरोहितस्त्वा कुशलं प्राह सर्वे च मन्त्रिणः
त्वरमाणश्च निर्याहि कृत्यमात्ययिकं त्वया

purohitas tvā kuśalaṃ prāha sarve ca mantriṇaḥ
tvaramāṇaś ca niryāhi kṛtyam ātyayikaṃ tvayā

अत्र विंशतिकोट्यस्तु नृपतेर्मातुलस्य ते
दशकोट्यस्तु संपूर्णास्तथैव च नृपात्मज

atra viṃśatikoṭyas tu nṛpater mātulasya te
daśakoṭyas tu saṃpūrṇās tathaiva ca nṛpātmaja

प्रतिगृह्य च तत्सर्वं स्वनुरक्तः सुहृज्जने
दूतानुवाच भरतः कामैः संप्रतिपूज्य तान्

pratigṛhya ca tat sarvaṃ svanuraktaḥ suhṛjjane
dūtān uvāca bharataḥ kāmaiḥ saṃpratipūjya tān

कच्चित्सुकुशली राजा पिता दशरथो मम
कच्चिच्चारागता रामे लक्ष्मणे वा महात्मनि

kaccit sukuśalī rājā pitā daśaratho mama
kaccic cārāgatā rāme lakṣmaṇe vā mahātmani

आर्या च धर्मनिरता धर्मज्ञा धर्मदर्शिनी
अरोगा चापि कौसल्या माता रामस्य धीमतः

āryā ca dharmaniratā dharmajñā dharmadarśinī
arogā cāpi kausalyā mātā rāmasya dhīmataḥ

कच्चित्सुमित्रा धर्मज्ञा जननी लक्ष्मणस्य या
शत्रुघ्नस्य च वीरस्य सारोगा चापि मध्यमा

kaccit sumitrā dharmajñā jananī lakṣmaṇasya yā
śatrughnasya ca vīrasya sārogā cāpi madhyamā

आत्मकामा सदा चण्डी क्रोधना प्राज्ञमानिनी
अरोगा चापि कैकेयी माता मे किमुवाच ह

ātmakāmā sadā caṇḍī krodhanā prājñamāninī
arogā cāpi kaikeyī mātā me kim uvāca ha

एवमुक्तास्तु ते दूता भरतेन महात्मना
ऊचुः संप्रश्रितं वाक्यमिदं तं भरतं तदा
कुशलास्ते नरव्याघ्र येषां कुशलमिच्छसि

evam uktās tu te dūtā bharatena mahātmanā
ūcuḥ saṃpraśritaṃ vākyam idaṃ taṃ bharataṃ tadā
kuśalās te naravyāghra yeṣāṃ kuśalam icchasi

भरतश्चापि तान्दूतानेवमुक्तोऽभ्यभाषत
आपृच्छेऽहं महाराजं दूताः संत्वरयन्ति माम्

bharataś cāpi tān dūtān evam ukto 'bhyabhāṣata
āpṛcche 'haṃ mahārājaṃ dūtāḥ saṃtvarayanti mām

एवमुक्त्वा तु तान्दूतान्भरतः पार्थिवात्मजः
दूतैः संचोदितो वाक्यं मातामहमुवाच ह

evam uktvā tu tān dūtān bharataḥ pārthivātmajaḥ
dūtaiḥ saṃcodito vākyaṃ mātāmaham uvāca ha

राजन्पितुर्गमिष्यामि सकाशं दूतचोदितः
पुनरप्यहमेष्यामि यदा मे त्वं स्मरिष्यसि

rājan pitur gamiṣyāmi sakāśaṃ dūtacoditaḥ
punar apy aham eṣyāmi yadā me tvaṃ smariṣyasi

भरतेनैवमुक्तस्तु नृपो मातामहस्तदा
तमुवाच शुभं वाक्यं शिरस्याघ्राय राघवम्

bharatenaivam uktas tu nṛpo mātāmahas tadā
tam uvāca śubhaṃ vākyaṃ śirasy āghrāya rāghavam

गच्छ तातानुजाने त्वां कैकेयी सुप्रजास्त्वया
मातरं कुशलं ब्रूयाः पितरं च परंतप

gaccha tātānujāne tvāṃ kaikeyī suprajās tvayā
mātaraṃ kuśalaṃ brūyāḥ pitaraṃ ca paraṃtapa

पुरोहितं च कुशलं ये चान्ये द्विजसत्तमाः
तौ च तात महेष्वासौ भ्रातरु रामलक्ष्मणौ

purohitaṃ ca kuśalaṃ ye cānye dvijasattamāḥ
tau ca tāta maheṣvāsau bhrātaru rāmalakṣmaṇau

तस्मै हस्त्युत्तमांश्चित्रान्कम्बलानजिनानि च
अभिसत्कृत्य कैकेयो भरताय धनं ददौ

tasmai hastyuttamāṃś citrān kambalān ajināni ca
abhisatkṛtya kaikeyo bharatāya dhanaṃ dadau

रुक्म निष्कसहस्रे द्वे षोडशाश्वशतानि च
सत्कृत्य कैकेयी पुत्रं केकयो धनमादिशत्

rukma niṣkasahasre dve ṣoḍaśāśvaśatāni ca
satkṛtya kaikeyī putraṃ kekayo dhanam ādiśat

तथामात्यानभिप्रेतान्विश्वास्यांश्च गुणान्वितान्
ददावश्वपतिः शीघ्रं भरतायानुयायिनः

tathāmātyān abhipretān viśvāsyāṃś ca guṇānvitān
dadāv aśvapatiḥ śīghraṃ bharatāyānuyāyinaḥ

ऐरावतानैन्द्रशिरान्नागान्वै प्रियदर्शनान्
खराञ्शीघ्रान्सुसंयुक्तान्मातुलोऽस्मै धनं ददौ

airāvatān aindraśirān nāgān vai priyadarśanān
kharāñ śīghrān susaṃyuktān mātulo 'smai dhanaṃ dadau

अन्तःपुरेऽतिसंवृद्धान्व्याघ्रवीर्यबलान्वितान्
दंष्ट्रायुधान्महाकायाञ्शुनश्चोपायनं ददौ

antaḥpure 'tisaṃvṛddhān vyāghravīryabalānvitān
daṃṣṭrāyudhān mahākāyāñ śunaś copāyanaṃ dadau

स मातामहमापृच्छ्य मातुलं च युधाजितम्
रथमारुह्य भरतः शत्रुघ्नसहितो ययौ

sa mātāmaham āpṛcchya mātulaṃ ca yudhājitam
ratham āruhya bharataḥ śatrughnasahito yayau

रथान्मण्डलचक्रांश्च योजयित्वा परःशतम्
उष्ट्रगोश्वखरैर्भृत्या भरतं यान्तमन्वयुः

rathān maṇḍalacakrāṃś ca yojayitvā paraḥśatam
uṣṭragośvakharair bhṛtyā bharataṃ yāntam anvayuḥ

बलेन गुप्तो भरतो महात्मा; सहार्यकस्यात्मसमैरमात्यैः
आदाय शत्रुघ्नमपेतशत्रु;र्गृहाद्ययौ सिद्ध इवेन्द्रलोकात्

balena gupto bharato mahātmā; sahāryakasyātmasamair amātyaiḥ
ādāya śatrughnam apetaśatrur; gṛhād yayau siddha ivendralokāt