Ayodhya Kanda, sarga 84
भरद्वाजाश्रमं दृष्ट्वा क्रोशादेव नरर्षभः
बलं सर्वमवस्थाप्य जगाम सह मन्त्रिभिः
bharadvājāśramaṃ dṛṣṭvā krośād eva nararṣabhaḥ
balaṃ sarvam avasthāpya jagāma saha mantribhiḥ
पद्भ्यामेव हि धर्मज्ञो न्यस्तशस्त्रपरिच्छदः
वसानो वाससी क्षौमे पुरोधाय पुरोहितम्
padbhyām eva hi dharmajño nyastaśastraparicchadaḥ
vasāno vāsasī kṣaume purodhāya purohitam
ततः संदर्शने तस्य भरद्वाजस्य राघवः
मन्त्रिणस्तानवस्थाप्य जगामानु पुरोहितम्
tataḥ saṃdarśane tasya bharadvājasya rāghavaḥ
mantriṇas tān avasthāpya jagāmānu purohitam
वसिष्ठमथ दृष्ट्वैव भरद्वाजो महातपाः
संचचालासनात्तूर्णं शिष्यानर्घ्यमिति ब्रुवन्
vasiṣṭham atha dṛṣṭvaiva bharadvājo mahātapāḥ
saṃcacālāsanāt tūrṇaṃ śiṣyān arghyam iti bruvan
समागम्य वसिष्ठेन भरतेनाभिवादितः
अबुध्यत महातेजाः सुतं दशरथस्य तम्
samāgamya vasiṣṭhena bharatenābhivāditaḥ
abudhyata mahātejāḥ sutaṃ daśarathasya tam
ताभ्यामर्घ्यं च पाद्यं च दत्त्वा पश्चात्फलानि च
आनुपूर्व्याच्च धर्मज्ञः पप्रच्छ कुशलं कुले
tābhyām arghyaṃ ca pādyaṃ ca dattvā paścāt phalāni ca
ānupūrvyāc ca dharmajñaḥ papraccha kuśalaṃ kule
अयोध्यायां बले कोशे मित्रेष्वपि च मन्त्रिषु
जानन्दशरथं वृत्तं न राजानमुदाहरत्
ayodhyāyāṃ bale kośe mitreṣv api ca mantriṣu
jānan daśarathaṃ vṛttaṃ na rājānam udāharat
वसिष्ठो भरतश्चैनं पप्रच्छतुरनामयम्
शरीरेऽग्निषु वृक्षेषु शिष्येषु मृगपक्षिषु
vasiṣṭho bharataś cainaṃ papracchatur anāmayam
śarīre 'gniṣu vṛkṣeṣu śiṣyeṣu mṛgapakṣiṣu
तथेति च प्रतिज्ञाय भरद्वाजो महातपाः
भरतं प्रत्युवाचेदं राघवस्नेहबन्धनात्
tatheti ca pratijñāya bharadvājo mahātapāḥ
bharataṃ pratyuvācedaṃ rāghavasnehabandhanāt
किमिहागमने कार्यं तव राज्यं प्रशासतः
एतदाचक्ष्व मे सर्वं न हि मे शुध्यते मनः
kim ihāgamane kāryaṃ tava rājyaṃ praśāsataḥ
etad ācakṣva me sarvaṃ na hi me śudhyate manaḥ
सुषुवे यम मित्रघ्नं कौसल्यानन्दवर्धनम्
भ्रात्रा सह सभार्यो यश्चिरं प्रव्राजितो वनम्
suṣuve yama mitraghnaṃ kausalyānandavardhanam
bhrātrā saha sabhāryo yaś ciraṃ pravrājito vanam
नियुक्तः स्त्रीनियुक्तेन पित्रा योऽसौ महायशाः
वनवासी भवेतीह समाः किल चतुर्दश
niyuktaḥ strīniyuktena pitrā yo 'sau mahāyaśāḥ
vanavāsī bhavetīha samāḥ kila caturdaśa
कच्चिन्न तस्यापापस्य पापं कर्तुमिहेच्छसि
अकण्टकं भोक्तुमना राज्यं तस्यानुजस्य च
kaccin na tasyāpāpasya pāpaṃ kartum ihecchasi
akaṇṭakaṃ bhoktumanā rājyaṃ tasyānujasya ca
एवमुक्तो भरद्वाजं भरतः प्रत्युवाच ह
पर्यश्रु नयनो दुःखाद्वाचा संसज्जमानया
evam ukto bharadvājaṃ bharataḥ pratyuvāca ha
paryaśru nayano duḥkhād vācā saṃsajjamānayā
हतोऽस्मि यदि मामेवं भगवानपि मन्यते
मत्तो न दोषमाशङ्केर्नैवं मामनुशाधि हि
hato 'smi yadi mām evaṃ bhagavān api manyate
matto na doṣam āśaṅker naivaṃ mām anuśādhi hi
न चैतदिष्टं माता मे यदवोचन्मदन्तरे
नाहमेतेन तुष्टश्च न तद्वचनमाददे
na caitad iṣṭaṃ mātā me yad avocan madantare
nāham etena tuṣṭaś ca na tad vacanam ādade
अहं तु तं नरव्याघ्रमुपयातः प्रसादकः
प्रतिनेतुमयोध्यां च पादौ तस्याभिवन्दितुम्
ahaṃ tu taṃ naravyāghram upayātaḥ prasādakaḥ
pratinetum ayodhyāṃ ca pādau tasyābhivanditum
त्वं मामेवंगतं मत्वा प्रसादं कर्तुमर्हसि
शंस मे भगवन्रामः क्व संप्रति महीपतिः
tvaṃ mām evaṃgataṃ matvā prasādaṃ kartum arhasi
śaṃsa me bhagavan rāmaḥ kva saṃprati mahīpatiḥ
उवाच तं भरद्वाजः प्रसादाद्भरतं वचः
त्वय्येतत्पुरुषव्याघ्र युक्तं राघववंशजे
गुरुवृत्तिर्दमश्चैव साधूनां चानुयायिता
uvāca taṃ bharadvājaḥ prasādād bharataṃ vacaḥ
tvayy etat puruṣavyāghra yuktaṃ rāghavavaṃśaje
guruvṛttir damaś caiva sādhūnāṃ cānuyāyitā
जाने चैतन्मनःस्थं ते दृढीकरणमस्त्विति
अपृच्छं त्वां तवात्यर्थं कीर्तिं समभिवर्धयन्
jāne caitan manaḥsthaṃ te dṛḍhīkaraṇam astv iti
apṛcchaṃ tvāṃ tavātyarthaṃ kīrtiṃ samabhivardhayan
असौ वसति ते भ्राता चित्रकूटे महागिरौ
श्वस्तु गन्तासि तं देशं वसाद्य सह मन्त्रिभिः
एतं मे कुरु सुप्राज्ञ कामं कामार्थकोविद
asau vasati te bhrātā citrakūṭe mahāgirau
śvas tu gantāsi taṃ deśaṃ vasādya saha mantribhiḥ
etaṃ me kuru suprājña kāmaṃ kāmārthakovida
ततस्तथेत्येवमुदारदर्शनः; प्रतीतरूपो भरतोऽब्रवीद्वचः
चकार बुद्धिं च तदा महाश्रमे; निशानिवासाय नराधिपात्मजः
tatas tathety evam udāradarśanaḥ; pratītarūpo bharato 'bravīd vacaḥ
cakāra buddhiṃ ca tadā mahāśrame; niśānivāsāya narādhipātmajaḥ