Aranya Kanda, sarga 1

प्रविश्य तु महारण्यं दण्डकारण्यमात्मवान्
ददर्श रामो दुर्धर्षस्तापसाश्रममण्डलम्

praviśya tu mahāraṇyaṃ daṇḍakāraṇyam ātmavān
dadarśa rāmo durdharṣas tāpasāśramamaṇḍalam

कुशचीरपरिक्षिप्तं ब्राह्म्या लक्ष्म्या समावृतम्
यथा प्रदीप्तं दुर्धर्शं गगने सूर्यमण्डलम्

kuśacīraparikṣiptaṃ brāhmyā lakṣmyā samāvṛtam
yathā pradīptaṃ durdharśaṃ gagane sūryamaṇḍalam

शरण्यं सर्वभूतानां सुसमृष्टाजिरं सदा
पूजितं चोपनृत्तं च नित्यमप्सरसां गणैः

śaraṇyaṃ sarvabhūtānāṃ susamṛṣṭājiraṃ sadā
pūjitaṃ copanṛttaṃ ca nityam apsarasāṃ gaṇaiḥ

विशालैरग्निशरणैः स्रुग्भाण्डैरजिनैः कुशैः
समिद्भिस्तोयकलशैः फलमूलैश्च शोभितम्

viśālair agniśaraṇaiḥ srugbhāṇḍair ajinaiḥ kuśaiḥ
samidbhis toyakalaśaiḥ phalamūlaiś ca śobhitam

आरण्यैश्च महावृक्षैः पुण्यैः स्वादुफलैर्वृतम्
बलिहोमार्चितं पुण्यं ब्रह्मघोषनिनादितम्

āraṇyaiś ca mahāvṛkṣaiḥ puṇyaiḥ svāduphalair vṛtam
balihomārcitaṃ puṇyaṃ brahmaghoṣanināditam

पुष्पैर्वन्यैः परिक्षिप्तं पद्मिन्या च सपद्मया
फलमूलाशनैर्दान्तैश्चीरकृष्णाजिनाम्बरैः

puṣpair vanyaiḥ parikṣiptaṃ padminyā ca sapadmayā
phalamūlāśanair dāntaiś cīrakṛṣṇājināmbaraiḥ

सूर्यवैश्वानराभैश्च पुराणैर्मुनिभिर्वृतम्
पुण्यैश नियताहारैः शोभितं परमर्षिभिः

sūryavaiśvānarābhaiś ca purāṇair munibhir vṛtam
puṇyaiś a niyatāhāraiḥ śobhitaṃ paramarṣibhiḥ

तद्ब्रह्मभवनप्रख्यं ब्रह्मघोषनिनादितम्
ब्रह्मविद्भिर्महाभागैर्ब्राह्मणैरुपशोभितम्

tad brahmabhavanaprakhyaṃ brahmaghoṣanināditam
brahmavidbhir mahābhāgair brāhmaṇair upaśobhitam

तद्दृष्ट्वा राघवः श्रीमांस्तापसाश्रममण्डलम्
अभ्यगच्छन्महातेजा विज्यं कृत्वा महद्धनुः

tad dṛṣṭvā rāghavaḥ śrīmāṃs tāpasāśramamaṇḍalam
abhyagacchan mahātejā vijyaṃ kṛtvā mahad dhanuḥ

दिव्यज्ञानोपपन्नास्ते रामं दृष्ट्वा महर्षयः
अभ्यगच्छंस्तदा प्रीता वैदेहीं च यशस्विनीम्

divyajñānopapannās te rāmaṃ dṛṣṭvā maharṣayaḥ
abhyagacchaṃs tadā prītā vaidehīṃ ca yaśasvinīm

ते तं सोममिवोद्यन्तं दृष्ट्वा वै धर्मचारिणः
मङ्गलानि प्रयुञ्जानाः प्रत्यगृह्णन्दृढव्रताः

te taṃ somam ivodyantaṃ dṛṣṭvā vai dharmacāriṇaḥ
maṅgalāni prayuñjānāḥ pratyagṛhṇan dṛḍhavratāḥ

रूपसंहननं लक्ष्मीं सौकुमार्यं सुवेषताम्
ददृशुर्विस्मिताकारा रामस्य वनवासिनः

rūpasaṃhananaṃ lakṣmīṃ saukumāryaṃ suveṣatām
dadṛśur vismitākārā rāmasya vanavāsinaḥ

वैदेहीं लक्ष्मणं रामं नेत्रैरनिमिषैरिव
आश्चर्यभूतान्ददृशुः सर्वे ते वनचारिणः

vaidehīṃ lakṣmaṇaṃ rāmaṃ netrair animiṣair iva
āścaryabhūtān dadṛśuḥ sarve te vanacāriṇaḥ

अत्रैनं हि महाभागाः सर्वभूतहिते रताः
अतिथिं पर्णशालायां राघवं संन्यवेशयन्

atrainaṃ hi mahābhāgāḥ sarvabhūtahite ratāḥ
atithiṃ parṇaśālāyāṃ rāghavaṃ saṃnyaveśayan

ततो रामस्य सत्कृत्य विधिना पावकोपमाः
आजह्रुस्ते महाभागाः सलिलं धर्मचारिणः

tato rāmasya satkṛtya vidhinā pāvakopamāḥ
ājahrus te mahābhāgāḥ salilaṃ dharmacāriṇaḥ

मूलं पुष्पं फलं वन्यमाश्रमं च महात्मनः
निवेदयीत्वा धर्मज्ञास्ततः प्राञ्जलयोऽब्रुवन्

mūlaṃ puṣpaṃ phalaṃ vanyam āśramaṃ ca mahātmanaḥ
nivedayītvā dharmajñās tataḥ prāñjalayo 'bruvan

धर्मपालो जनस्यास्य शरण्यश्च महायशाः
पूजनीयश्च मान्यश्च राजा दण्डधरो गुरुः

dharmapālo janasyāsya śaraṇyaś ca mahāyaśāḥ
pūjanīyaś ca mānyaś ca rājā daṇḍadharo guruḥ

इन्द्रस्यैव चतुर्भागः प्रजा रक्षति राघव
राजा तस्माद्वनान्भोगान्भुङ्क्ते लोकनमस्कृतः

indrasyaiva caturbhāgaḥ prajā rakṣati rāghava
rājā tasmād vanān bhogān bhuṅkte lokanamaskṛtaḥ

ते वयं भवता रक्ष्या भवद्विषयवासिनः
नगरस्थो वनस्थो वा त्वं नो राजा जनेश्वरः

te vayaṃ bhavatā rakṣyā bhavadviṣayavāsinaḥ
nagarastho vanastho vā tvaṃ no rājā janeśvaraḥ

न्यस्तदण्डा वयं राजञ्जितक्रोधा जितेन्द्रियाः
रक्षितव्यास्त्वया शश्वद्गर्भभूतास्तपोधनाः

nyastadaṇḍā vayaṃ rājañ jitakrodhā jitendriyāḥ
rakṣitavyās tvayā śaśvad garbhabhūtās tapodhanāḥ

एवमुक्त्वा फलैर्मूलैः पुष्पैर्वन्यैश्च राघवम्
अन्यैश्च विविधाहारैः सलक्ष्मणमपूजयन्

evam uktvā phalair mūlaiḥ puṣpair vanyaiś ca rāghavam
anyaiś ca vividhāhāraiḥ salakṣmaṇam apūjayan

तथान्ये तापसाः सिद्धा रामं वैश्वानरोपमाः
न्यायवृत्ता यथान्यायं तर्पयामासुरीश्वरम्

tathānye tāpasāḥ siddhā rāmaṃ vaiśvānaropamāḥ
nyāyavṛttā yathānyāyaṃ tarpayām āsur īśvaram