Aranya Kanda, sarga 10

अग्रतः प्रययौ रामः सीता मध्ये सुमध्यमा
पृष्ठतस्तु धनुष्पाणिर्लक्ष्मणोऽनुजगाम ह

agrataḥ prayayau rāmaḥ sītā madhye sumadhyamā
pṛṣṭhatas tu dhanuṣpāṇir lakṣmaṇo 'nujagāma ha

तौ पश्यमानौ विविधाञ्शैलप्रस्थान्वनानि च
नदीश्च विविधा रम्या जग्मतुः सह सीतया

tau paśyamānau vividhāñ śailaprasthān vanāni ca
nadīś ca vividhā ramyā jagmatuḥ saha sītayā

सारसांश्चक्रवाकांश्च नदीपुलिनचारिणः
सरांसि च सपद्मानि युतानि जलजैः खगैः

sārasāṃś cakravākāṃś ca nadīpulinacāriṇaḥ
sarāṃsi ca sapadmāni yutāni jalajaiḥ khagaiḥ

यूथबद्धांश्च पृषतान्मदोन्मत्तान्विषाणिनः
महिषांश्च वराहांश्च गजांश्च द्रुमवैरिणः

yūthabaddhāṃś ca pṛṣatān madonmattān viṣāṇinaḥ
mahiṣāṃś ca varāhāṃś ca gajāṃś ca drumavairiṇaḥ

ते गत्वा दूरमध्वानं लम्बमाने दिवाकरे
ददृशुः सहिता रम्यं तटाकं योजनायतम्

te gatvā dūram adhvānaṃ lambamāne divākare
dadṛśuḥ sahitā ramyaṃ taṭākaṃ yojanāyatam

पद्मपुष्करसंबाधं गजयूथैरलंकृतम्
सारसैर्हंसकादम्बैः संकुलं जलचारिभिः

padmapuṣkarasaṃbādhaṃ gajayūthair alaṃkṛtam
sārasair haṃsakādambaiḥ saṃkulaṃ jalacāribhiḥ

प्रसन्नसलिले रम्यतस्मिन्सरसि शुश्रुवे
गीतवादित्रनिर्घोषो न तु कश्चन दृश्यते

prasannasalile ramyatasmin sarasi śuśruve
gītavāditranirghoṣo na tu kaś cana dṛśyate

ततः कौतूहलाद्रामो लक्ष्मणश्च महारथः
मुनिं धर्मभृतं नाम प्रष्टुं समुपचक्रमे

tataḥ kautūhalād rāmo lakṣmaṇaś ca mahārathaḥ
muniṃ dharmabhṛtaṃ nāma praṣṭuṃ samupacakrame

इदमत्यद्भुतं श्रुत्वा सर्वेषां नो महामुने
कौतूहलं महज्जातं किमिदं साधु कथ्यताम्

idam atyadbhutaṃ śrutvā sarveṣāṃ no mahāmune
kautūhalaṃ mahaj jātaṃ kim idaṃ sādhu kathyatām

तेनैवमुक्तो धर्मात्मा राघवेण मुनिस्तदा
प्रभावं सरसः कृत्स्नमाख्यातुमुपचक्रमे

tenaivam ukto dharmātmā rāghaveṇa munis tadā
prabhāvaṃ sarasaḥ kṛtsnam ākhyātum upacakrame

इदं पञ्चाप्सरो नाम तटाकं सार्वकालिकम्
निर्मितं तपसा राम मुनिना माण्डकर्णिना

idaṃ pañcāpsaro nāma taṭākaṃ sārvakālikam
nirmitaṃ tapasā rāma muninā māṇḍakarṇinā

स हि तेपे तपस्तीव्रं माण्डकर्णिर्महामुनिः
दशवर्षसहस्राणि वायुभक्षो जलाश्रय

sa hi tepe tapas tīvraṃ māṇḍakarṇir mahāmuniḥ
daśavarṣasahasrāṇi vāyubhakṣo jalāśraya

ततः प्रव्यथिताः सर्वे देवाः साग्निपुरोगमाः
अब्रुवन्वचनं सर्वे परस्पर समागताः
अस्मकं कस्यचित्स्थानमेष प्रार्थयते मुनिः

tataḥ pravyathitāḥ sarve devāḥ sāgnipurogamāḥ
abruvan vacanaṃ sarve paraspara samāgatāḥ
asmakaṃ kasya cit sthānam eṣa prārthayate muniḥ

ततः कर्तुं तपोविघ्नं सर्वैर्देवैर्नियोजिताः
प्रधानाप्सरसः पञ्चविद्युच्चलितवर्चसः

tataḥ kartuṃ tapovighnaṃ sarvair devair niyojitāḥ
pradhānāpsarasaḥ pañcavidyuccalitavarcasaḥ

अप्सरोभिस्ततस्ताभिर्मुनिर्दृष्टपरावरः
नीतो मदनवश्यत्वं सुराणां कार्यसिद्धये

apsarobhis tatas tābhir munir dṛṣṭaparāvaraḥ
nīto madanavaśyatvaṃ surāṇāṃ kāryasiddhaye

ताश्चैवाप्सरसः पञ्चमुनेः पत्नीत्वमागताः
तटाके निर्मितं तासामस्मिन्नन्तर्हितं गृहम्

tāś caivāpsarasaḥ pañcamuneḥ patnītvam āgatāḥ
taṭāke nirmitaṃ tāsām asminn antarhitaṃ gṛham

तत्रैवाप्सरसः पञ्चनिवसन्त्यो यथासुखम्
रमयन्ति तपोयोगान्मुनिं यौवनमास्थितम्

tatraivāpsarasaḥ pañcanivasantyo yathāsukham
ramayanti tapoyogān muniṃ yauvanam āsthitam

तासां संक्रीडमानानामेष वादित्रनिःस्वनः
श्रूयते भूषणोन्मिश्रो गीतशब्दो मनोहरः

tāsāṃ saṃkrīḍamānānām eṣa vāditraniḥsvanaḥ
śrūyate bhūṣaṇonmiśro gītaśabdo manoharaḥ

आश्चर्यमिति तस्यैतद्वचनं भावितात्मनः
राघवः प्रतिजग्राह सह भ्रात्रा महायशाः

āścaryam iti tasyaitad vacanaṃ bhāvitātmanaḥ
rāghavaḥ pratijagrāha saha bhrātrā mahāyaśāḥ

एवं कथयमानस्य ददर्शाश्रममण्डलम्
कुशचीरपरिक्षिप्तं नानावृक्षसमावृतम्

evaṃ kathayamānasya dadarśāśramamaṇḍalam
kuśacīraparikṣiptaṃ nānāvṛkṣasamāvṛtam

प्रविश्य सह वैदेह्या लक्ष्मणेन च राघवः
तदा तस्मिन्स काकुत्स्थः श्रीमत्याश्रममण्डले

praviśya saha vaidehyā lakṣmaṇena ca rāghavaḥ
tadā tasmin sa kākutsthaḥ śrīmaty āśramamaṇḍale

उषित्वा सुसुखं तत्र पूर्ज्यमानो महर्षिभिः
जगाम चाश्रमांस्तेषां पर्यायेण तपस्विनाम्

uṣitvā susukhaṃ tatra pūrjyamāno maharṣibhiḥ
jagāma cāśramāṃs teṣāṃ paryāyeṇa tapasvinām

येषामुषितवान्पूर्वं सकाशे स महास्त्रवित्
क्वचित्परिदशान्मासानेकं संवत्सरं क्वचित्

yeṣām uṣitavān pūrvaṃ sakāśe sa mahāstravit
kva cit paridaśān māsān ekaṃ saṃvatsaraṃ kva cit

क्वचिच्च चतुरो मासान्पञ्चषट्चापरान्क्वचित्
अपरत्राधिकान्मासानध्यर्धमधिकं क्वचित्

kva cic ca caturo māsān pañcaṣaṭ cāparān kva cit
aparatrādhikān māsān adhyardham adhikaṃ kva cit

त्रीन्मासानष्टमासांश्च राघवो न्यवसत्सुखम्
तथा संवसतस्तस्य मुनीनामाश्रमेषु वै
रमतश्चानुकुल्येन ययुः संवत्सरा दश

trīn māsān aṣṭamāsāṃś ca rāghavo nyavasat sukham
tathā saṃvasatas tasya munīnām āśrameṣu vai
ramataś cānukulyena yayuḥ saṃvatsarā daśa

परिसृत्य च धर्मज्ञो राघवः सह सीतया
सुतीक्ष्णस्याश्रमं श्रीमान्पुनरेवाजगाम ह

parisṛtya ca dharmajño rāghavaḥ saha sītayā
sutīkṣṇasyāśramaṃ śrīmān punar evājagāma ha

स तमाश्रममागम्य मुनिभिः प्रतिपूजितः
तत्रापि न्यवसद्रामः कंचित्कालमरिंदमः

sa tam āśramam āgamya munibhiḥ pratipūjitaḥ
tatrāpi nyavasad rāmaḥ kaṃ cit kālam ariṃdamaḥ

अथाश्रमस्थो विनयात्कदाचित्तं महामुनिम्
उपासीनः स काकुत्स्थः सुतीक्ष्णमिदमब्रवीत्

athāśramastho vinayāt kadā cit taṃ mahāmunim
upāsīnaḥ sa kākutsthaḥ sutīkṣṇam idam abravīt

अस्मिन्नरण्ये भगवन्नगस्त्यो मुनिसत्तमः
वसतीति मया नित्यं कथाः कथयतां श्रुतम्

asminn araṇye bhagavann agastyo munisattamaḥ
vasatīti mayā nityaṃ kathāḥ kathayatāṃ śrutam

न तु जानामि तं देशं वनस्यास्य महत्तया
कुत्राश्रमपदं पुण्यं महर्षेस्तस्य धीमतः

na tu jānāmi taṃ deśaṃ vanasyāsya mahattayā
kutrāśramapadaṃ puṇyaṃ maharṣes tasya dhīmataḥ

प्रसादात्तत्र भवतः सानुजः सह सीतया
अगस्त्यमभिगच्छेयमभिवादयितुं मुनिम्

prasādāt tatra bhavataḥ sānujaḥ saha sītayā
agastyam abhigaccheyam abhivādayituṃ munim

मनोरथो महानेष हृदि संपरिवर्तते
यदहं तं मुनिवरं शुश्रूषेयमपि स्वयम्

manoratho mahān eṣa hṛdi saṃparivartate
yad ahaṃ taṃ munivaraṃ śuśrūṣeyam api svayam

इति रामस्य स मुनिः श्रुत्वा धर्मात्मनो वचः
सुतीक्ष्णः प्रत्युवाचेदं प्रीतो दशरथात्मजम्

iti rāmasya sa muniḥ śrutvā dharmātmano vacaḥ
sutīkṣṇaḥ pratyuvācedaṃ prīto daśarathātmajam

अहमप्येतदेव त्वां वक्तुकामः सलक्ष्मणम्
अगस्त्यमभिगच्छेति सीतया सह राघव

aham apy etad eva tvāṃ vaktukāmaḥ salakṣmaṇam
agastyam abhigaccheti sītayā saha rāghava

दिष्ट्या त्विदानीमर्थेऽस्मिन्स्वयमेव ब्रवीषि माम्
अहमाख्यामि ते वत्स यत्रागस्त्यो महामुनिः

diṣṭyā tv idānīm arthe 'smin svayam eva bravīṣi mām
aham ākhyāmi te vatsa yatrāgastyo mahāmuniḥ

योजनान्याश्रमात्तात याहि चत्वारि वै ततः
दक्षिणेन महाञ्श्रीमानगस्त्यभ्रातुराश्रमः

yojanāny āśramāt tāta yāhi catvāri vai tataḥ
dakṣiṇena mahāñ śrīmān agastyabhrātur āśramaḥ

स्थलप्राये वनोद्देशे पिप्पलीवनशोभिते
बहुपुष्पफले रम्ये नानाशकुनिनादिते

sthalaprāye vanoddeśe pippalīvanaśobhite
bahupuṣpaphale ramye nānāśakuninādite

पद्मिन्यो विविधास्तत्र प्रसन्नसलिलाः शिवाः
हंसकारण्डवाकीर्णाश्चक्रवाकोपशोभिताः

padminyo vividhās tatra prasannasalilāḥ śivāḥ
haṃsakāraṇḍavākīrṇāś cakravākopaśobhitāḥ

तत्रैकां रजनीमुष्य प्रभाते राम गम्यताम्
दक्षिणां दिशमास्थाय वनखण्डस्य पार्श्वतः

tatraikāṃ rajanīm uṣya prabhāte rāma gamyatām
dakṣiṇāṃ diśam āsthāya vanakhaṇḍasya pārśvataḥ

तत्रागस्त्याश्रमपदं गत्वा योजनमन्तरम्
रमणीये वनोद्देशे बहुपादप संवृते
रंस्यते तत्र वैदेही लक्ष्मणश्च त्वया सह

tatrāgastyāśramapadaṃ gatvā yojanam antaram
ramaṇīye vanoddeśe bahupādapa saṃvṛte
raṃsyate tatra vaidehī lakṣmaṇaś ca tvayā saha

स हि रम्यो वनोद्देशो बहुपादपसंकुलः
यदि बुद्धिः कृता द्रष्टुमगस्त्यं तं महामुनिम्
अद्यैव गमने बुद्धिं रोचयस्व महायशः

sa hi ramyo vanoddeśo bahupādapasaṃkulaḥ
yadi buddhiḥ kṛtā draṣṭum agastyaṃ taṃ mahāmunim
adyaiva gamane buddhiṃ rocayasva mahāyaśaḥ

इति रामो मुनेः श्रुत्वा सह भ्रात्राभिवाद्य च
प्रतस्थेऽगस्त्यमुद्दिश्य सानुजः सह सीतया

iti rāmo muneḥ śrutvā saha bhrātrābhivādya ca
pratasthe 'gastyam uddiśya sānujaḥ saha sītayā

पश्यन्वनानि चित्राणि पर्वपांश्चाभ्रसंनिभान्
सरांसि सरितश्चैव पथि मार्गवशानुगाः

paśyan vanāni citrāṇi parvapāṃś cābhrasaṃnibhān
sarāṃsi saritaś caiva pathi mārgavaśānugāḥ

सुतीक्ष्णेनोपदिष्टेन गत्वा तेन पथा सुखम्
इदं परमसंहृष्टो वाक्यं लक्ष्मणमब्रवीत्

sutīkṣṇenopadiṣṭena gatvā tena pathā sukham
idaṃ paramasaṃhṛṣṭo vākyaṃ lakṣmaṇam abravīt

एतदेवाश्रमपदं नूनं तस्य महात्मनः
अगस्त्यस्य मुनेर्भ्रातुर्दृश्यते पुण्यकर्मणः

etad evāśramapadaṃ nūnaṃ tasya mahātmanaḥ
agastyasya muner bhrātur dṛśyate puṇyakarmaṇaḥ

यथा हीमे वनस्यास्य ज्ञाताः पथि सहस्रशः
संनताः फलभरेण पुष्पभारेण च द्रुमाः

yathā hīme vanasyāsya jñātāḥ pathi sahasraśaḥ
saṃnatāḥ phalabhareṇa puṣpabhāreṇa ca drumāḥ

पिप्पलीनां च पक्वानां वनादस्मादुपागतः
गन्धोऽयं पवनोत्क्षिप्तः सहसा कटुकोदयः

pippalīnāṃ ca pakvānāṃ vanād asmād upāgataḥ
gandho 'yaṃ pavanotkṣiptaḥ sahasā kaṭukodayaḥ

तत्र तत्र च दृश्यन्ते संक्षिप्ताः काष्ठसंचयाः
लूनाश्च पथि दृश्यन्ते दर्भा वैदूर्यवर्चसः

tatra tatra ca dṛśyante saṃkṣiptāḥ kāṣṭhasaṃcayāḥ
lūnāś ca pathi dṛśyante darbhā vaidūryavarcasaḥ

एतच्च वनमध्यस्थं कृष्णाभ्रशिखरोपमम्
पावकस्याश्रमस्थस्य धूमाग्रं संप्रदृश्यते

etac ca vanamadhyasthaṃ kṛṣṇābhraśikharopamam
pāvakasyāśramasthasya dhūmāgraṃ saṃpradṛśyate

विविक्तेषु च तीर्थेषु कृतस्नाना द्विजातयः
पुष्पोपहारं कुर्वन्ति कुसुमैः स्वयमार्जितैः

vivikteṣu ca tīrtheṣu kṛtasnānā dvijātayaḥ
puṣpopahāraṃ kurvanti kusumaiḥ svayam ārjitaiḥ

तत्सुतीक्ष्णस्य वचनं यथा सौम्य मया श्रुतम्
अगस्त्यस्याश्रमो भ्रातुर्नूनमेष भविष्यति

tat sutīkṣṇasya vacanaṃ yathā saumya mayā śrutam
agastyasyāśramo bhrātur nūnam eṣa bhaviṣyati

निगृह्य तरसा मृत्युं लोकानां हितकाम्यया
यस्य भ्रात्रा कृतेयं दिक्शरण्या पुण्यकर्मणा

nigṛhya tarasā mṛtyuṃ lokānāṃ hitakāmyayā
yasya bhrātrā kṛteyaṃ dik śaraṇyā puṇyakarmaṇā

इहैकदा किल क्रूरो वातापिरपि चेल्वलः
भ्रातरौ सहितावास्तां ब्राह्मणघ्नौ महासुरौ

ihaikadā kila krūro vātāpir api celvalaḥ
bhrātarau sahitāv āstāṃ brāhmaṇaghnau mahāsurau

धारयन्ब्राह्मणं रूपमिल्वलः संस्कृतं वदन्
आमन्त्रयति विप्रान्स श्राद्धमुद्दिश्य निर्घृणः

dhārayan brāhmaṇaṃ rūpam ilvalaḥ saṃskṛtaṃ vadan
āmantrayati viprān sa śrāddham uddiśya nirghṛṇaḥ

भ्रातरं संस्कृतं भ्राता ततस्तं मेषरूपिणम्
तान्द्विजान्भोजयामास श्राद्धदृष्टेन कर्मणा

bhrātaraṃ saṃskṛtaṃ bhrātā tatas taṃ meṣarūpiṇam
tān dvijān bhojayām āsa śrāddhadṛṣṭena karmaṇā

ततो भुक्तवतां तेषां विप्राणामिल्वलोऽब्रवीत्
वातापे निष्क्रमस्वेति स्वरेण महता वदन्

tato bhuktavatāṃ teṣāṃ viprāṇām ilvalo 'bravīt
vātāpe niṣkramasveti svareṇa mahatā vadan

ततो भ्रातुर्वचः श्रुत्वा वातापिर्मेषवन्नदन्
भित्त्वा भित्वा शरीराणि ब्राह्मणानां विनिष्पतत्

tato bhrātur vacaḥ śrutvā vātāpir meṣavan nadan
bhittvā bhitvā śarīrāṇi brāhmaṇānāṃ viniṣpatat

ब्राह्मणानां सहस्राणि तैरेवं कामरूपिभिः
विनाशितानि संहत्य नित्यशः पिशिताशनैः

brāhmaṇānāṃ sahasrāṇi tair evaṃ kāmarūpibhiḥ
vināśitāni saṃhatya nityaśaḥ piśitāśanaiḥ

अगस्त्येन तदा देवैः प्रार्थितेन महर्षिणा
अनुभूय किल श्राद्धे भक्षितः स महासुरः

agastyena tadā devaiḥ prārthitena maharṣiṇā
anubhūya kila śrāddhe bhakṣitaḥ sa mahāsuraḥ

ततः संपन्नमित्युक्त्वा दत्त्वा हस्तावसेचनम्
भ्रातरं निष्क्रमस्वेति इल्वलः सोऽभ्यभाषत

tataḥ saṃpannam ity uktvā dattvā hastāvasecanam
bhrātaraṃ niṣkramasveti ilvalaḥ so 'bhyabhāṣata

तं तथा भाषमाणं तु भ्रातरं विप्रघातिनम्
अब्रवीत्प्रहसन्धीमानगस्त्यो मुनिसत्तमः

taṃ tathā bhāṣamāṇaṃ tu bhrātaraṃ vipraghātinam
abravīt prahasan dhīmān agastyo munisattamaḥ

कुतो निष्क्रमितुं शक्तिर्मया जीर्णस्य रक्षसः
भ्रातुस्ते मेष रूपस्य गतस्य यमसादनम्

kuto niṣkramituṃ śaktir mayā jīrṇasya rakṣasaḥ
bhrātus te meṣa rūpasya gatasya yamasādanam

अथ तस्य वचः श्रुत्वा भ्रातुर्निधनसंश्रितम्
प्रधर्षयितुमारेभे मुनिं क्रोधान्निशाचरः

atha tasya vacaḥ śrutvā bhrātur nidhanasaṃśritam
pradharṣayitum ārebhe muniṃ krodhān niśācaraḥ

सोऽभ्यद्रवद्द्विजेन्द्रं तं मुनिना दीप्ततेजसा
चक्षुषानलकल्पेन निर्दग्धो निधनं गतः

so 'bhyadravad dvijendraṃ taṃ muninā dīptatejasā
cakṣuṣānalakalpena nirdagdho nidhanaṃ gataḥ

तस्यायमाश्रमो भ्रातुस्तटाकवनशोभितः
विप्रानुकम्पया येन कर्मेदं दुष्करं कृतम्

tasyāyam āśramo bhrātus taṭākavanaśobhitaḥ
viprānukampayā yena karmedaṃ duṣkaraṃ kṛtam

एवं कथयमानस्य तस्य सौमित्रिणा सह
रामस्यास्तं गतः सूर्यः संध्याकालोऽभ्यवर्तत

evaṃ kathayamānasya tasya saumitriṇā saha
rāmasyāstaṃ gataḥ sūryaḥ saṃdhyākālo 'bhyavartata

उपास्य पश्चिमां संध्यां सह भ्रात्रा यथाविधि
प्रविवेशाश्रमपदं तमृषिं चाभ्यवादयन्

upāsya paścimāṃ saṃdhyāṃ saha bhrātrā yathāvidhi
praviveśāśramapadaṃ tam ṛṣiṃ cābhyavādayan

सम्यक्प्रतिगृहीतस्तु मुनिना तेन राघवः
न्यवसत्तां निशामेकां प्राश्य मूलफलानि च

samyak pratigṛhītas tu muninā tena rāghavaḥ
nyavasat tāṃ niśām ekāṃ prāśya mūlaphalāni ca

तस्यां रात्र्यां व्यतीतायां विमले सूर्यमण्डले
भ्रातरं तमगस्त्यस्य आमन्त्रयत राघवः

tasyāṃ rātryāṃ vyatītāyāṃ vimale sūryamaṇḍale
bhrātaraṃ tam agastyasya āmantrayata rāghavaḥ

अभिवादये त्वा भगवन्सुखमध्युषितो निशाम्
आमन्त्रये त्वां गच्छामि गुरुं ते द्रष्टुमग्रजम्

abhivādaye tvā bhagavan sukham adhyuṣito niśām
āmantraye tvāṃ gacchāmi guruṃ te draṣṭum agrajam

गम्यतामिति तेनोक्तो जगाम रघुनन्दनः
यथोद्दिष्टेन मार्गेण वनं तच्चावलोकयन्

gamyatām iti tenokto jagāma raghunandanaḥ
yathoddiṣṭena mārgeṇa vanaṃ tac cāvalokayan

नीवारान्पनसांस्तालांस्तिमिशान्वञ्जुलान्धवान्
चिरिबिल्वान्मधूकांश्च बिल्वानपि च तिन्दुकान्

nīvārān panasāṃs tālāṃs timiśān vañjulān dhavān
ciribilvān madhūkāṃś ca bilvān api ca tindukān

पुष्पितान्पुष्पिताग्राभिर्लताभिरनुवेष्टितान्
ददर्श रामः शतशस्तत्र कान्तारपादपान्

puṣpitān puṣpitāgrābhir latābhir anuveṣṭitān
dadarśa rāmaḥ śataśas tatra kāntārapādapān

हस्तिहस्तैर्विमृदितान्वानरैरुपशोभितान्
मत्तैः शकुनिसंघैश्च शतशः प्रतिनादितान्

hastihastair vimṛditān vānarair upaśobhitān
mattaiḥ śakunisaṃghaiś ca śataśaḥ pratināditān

ततोऽब्रवीत्समीपस्थं रामो राजीवलोचनः
पृष्ठतोऽनुगतं वीरं लक्ष्मणं लक्ष्मिवर्धनम्

tato 'bravīt samīpasthaṃ rāmo rājīvalocanaḥ
pṛṣṭhato 'nugataṃ vīraṃ lakṣmaṇaṃ lakṣmivardhanam

स्निग्धपत्रा यथा वृक्षा यथा क्षान्ता मृगद्विजाः
आश्रमो नातिदूरस्थो महर्षेर्भावितात्मनः

snigdhapatrā yathā vṛkṣā yathā kṣāntā mṛgadvijāḥ
āśramo nātidūrastho maharṣer bhāvitātmanaḥ

अगस्त्य इति विख्यातो लोके स्वेनैव कर्मणा
आश्रमो दृश्यते तस्य परिश्रान्त श्रमापहः

agastya iti vikhyāto loke svenaiva karmaṇā
āśramo dṛśyate tasya pariśrānta śramāpahaḥ

प्राज्यधूमाकुलवनश्चीरमालापरिष्कृतः
प्रशान्तमृगयूथश्च नानाशकुनिनादितः

prājyadhūmākulavanaś cīramālāpariṣkṛtaḥ
praśāntamṛgayūthaś ca nānāśakunināditaḥ

निगृह्य तरसा मृत्युं लोकानां हितकाम्यया
दक्षिणा दिक्कृता येन शरण्या पुण्यकर्मणा

nigṛhya tarasā mṛtyuṃ lokānāṃ hitakāmyayā
dakṣiṇā dik kṛtā yena śaraṇyā puṇyakarmaṇā

तस्येदमाश्रमपदं प्रभावाद्यस्य राक्षसैः
दिगियं दक्षिणा त्रासाद्दृश्यते नोपभुज्यते

tasyedam āśramapadaṃ prabhāvād yasya rākṣasaiḥ
dig iyaṃ dakṣiṇā trāsād dṛśyate nopabhujyate

यदा प्रभृति चाक्रान्ता दिगियं पुण्यकर्मणा
तदा प्रभृति निर्वैराः प्रशान्ता रजनीचराः

yadā prabhṛti cākrāntā dig iyaṃ puṇyakarmaṇā
tadā prabhṛti nirvairāḥ praśāntā rajanīcarāḥ

नाम्ना चेयं भगवतो दक्षिणा दिक्प्रदक्षिणा
प्रथिता त्रिषु लोकेषु दुर्धर्षा क्रूरकर्मभिः

nāmnā ceyaṃ bhagavato dakṣiṇā dik pradakṣiṇā
prathitā triṣu lokeṣu durdharṣā krūrakarmabhiḥ

मार्गं निरोद्धुं सततं भास्करस्याचलोत्तमः
संदेशं पालयंस्तस्य विन्ध्यशौलो न वर्धते

mārgaṃ niroddhuṃ satataṃ bhāskarasyācalottamaḥ
saṃdeśaṃ pālayaṃs tasya vindhyaśaulo na vardhate

अयं दीर्घायुषस्तस्य लोके विश्रुतकर्मणः
अगस्त्यस्याश्रमः श्रीमान्विनीतमृगसेवितः

ayaṃ dīrghāyuṣas tasya loke viśrutakarmaṇaḥ
agastyasyāśramaḥ śrīmān vinītamṛgasevitaḥ

एष लोकार्चितः साधुर्हिते नित्यं रतः सताम्
अस्मानधिगतानेष श्रेयसा योजयिष्यति

eṣa lokārcitaḥ sādhur hite nityaṃ rataḥ satām
asmān adhigatān eṣa śreyasā yojayiṣyati

आराधयिष्याम्यत्राहमगस्त्यं तं महामुनिम्
शेषं च वनवासस्य सौम्य वत्स्याम्यहं प्रभो

ārādhayiṣyāmy atrāham agastyaṃ taṃ mahāmunim
śeṣaṃ ca vanavāsasya saumya vatsyāmy ahaṃ prabho

अत्र देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः
अगस्त्यं नियताहारं सततं पर्युपासते

atra devāḥ sagandharvāḥ siddhāś ca paramarṣayaḥ
agastyaṃ niyatāhāraṃ satataṃ paryupāsate

नात्र जीवेन्मृषावादी क्रूरो वा यदि वा शठः
नृशंसः कामवृत्तो वा मुनिरेष तथाविधः

nātra jīven mṛṣāvādī krūro vā yadi vā śaṭhaḥ
nṛśaṃsaḥ kāmavṛtto vā munir eṣa tathāvidhaḥ

अत्र देवाश्च यक्षाश्च नागाश्च पतगैः सह
वसन्ति नियताहारा धर्ममाराधयिष्णवः

atra devāś ca yakṣāś ca nāgāś ca patagaiḥ saha
vasanti niyatāhārā dharmam ārādhayiṣṇavaḥ

अत्र सिद्धा महात्मानो विमानैः सूर्यसंनिभैः
त्यक्त्वा देहान्नवैर्देहैः स्वर्याताः परमर्षयः

atra siddhā mahātmāno vimānaiḥ sūryasaṃnibhaiḥ
tyaktvā dehān navair dehaiḥ svaryātāḥ paramarṣayaḥ

यक्षत्वममरत्वं च राज्यानि विविधानि च
अत्र देवाः प्रयच्छन्ति भूतैराराधिताः शुभैः

yakṣatvam amaratvaṃ ca rājyāni vividhāni ca
atra devāḥ prayacchanti bhūtair ārādhitāḥ śubhaiḥ

आगताः स्माश्रमपदं सौमित्रे प्रविशाग्रतः
निवेदयेह मां प्राप्तमृषये सह सीतया

āgatāḥ smāśramapadaṃ saumitre praviśāgrataḥ
nivedayeha māṃ prāptam ṛṣaye saha sītayā