Aranya Kanda, sarga 11

स प्रविश्याश्रमपदं लक्ष्मणो राघवानुजः
अगस्त्यशिष्यमासाद्य वाक्यमेतदुवाच ह

sa praviśyāśramapadaṃ lakṣmaṇo rāghavānujaḥ
agastyaśiṣyam āsādya vākyam etad uvāca ha

राजा दशरथो नाम ज्येष्ठस्तस्य सुतो बली
रामः प्राप्तो मुनिं द्रष्टुं भार्यया सह सीतया

rājā daśaratho nāma jyeṣṭhas tasya suto balī
rāmaḥ prāpto muniṃ draṣṭuṃ bhāryayā saha sītayā

लक्ष्मणो नाम तस्याहं भ्राता त्ववरजो हितः
अनुकूलश्च भक्तश्च यदि ते श्रोत्रमागतः

lakṣmaṇo nāma tasyāhaṃ bhrātā tv avarajo hitaḥ
anukūlaś ca bhaktaś ca yadi te śrotram āgataḥ

ते वयं वनमत्युग्रं प्रविष्टाः पितृशासनात्
द्रष्टुमिच्छामहे सर्वे भगवन्तं निवेद्यताम्

te vayaṃ vanam atyugraṃ praviṣṭāḥ pitṛśāsanāt
draṣṭum icchāmahe sarve bhagavantaṃ nivedyatām

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा लक्ष्मणस्य तपोधनः
तथेत्युक्त्वाग्निशरणं प्रविवेश निवेदितुम्

tasya tad vacanaṃ śrutvā lakṣmaṇasya tapodhanaḥ
tathety uktvāgniśaraṇaṃ praviveśa niveditum

स प्रविश्य मुनिश्रेष्ठं तपसा दुष्प्रधर्षणम्
कृताञ्जलिरुवाचेदं रामागमनमञ्जसा

sa praviśya muniśreṣṭhaṃ tapasā duṣpradharṣaṇam
kṛtāñjalir uvācedaṃ rāmāgamanam añjasā

पुत्रौ दशरथस्येमौ रामो लक्ष्मण एव च
प्रविष्टावाश्रमपदं सीतया सह भार्यया

putrau daśarathasyemau rāmo lakṣmaṇa eva ca
praviṣṭāv āśramapadaṃ sītayā saha bhāryayā

द्रष्टुं भवन्तमायातौ शुश्रूषार्थमरिंदमौ
यदत्रानन्तरं तत्त्वमाज्ञापयितुमर्हसि

draṣṭuṃ bhavantam āyātau śuśrūṣārtham ariṃdamau
yad atrānantaraṃ tattvam ājñāpayitum arhasi

ततः शिष्यादुपश्रुत्य प्राप्तं रामं सलक्ष्मणम्
वैदेहीं च महाभागामिदं वचनमब्रवीत्

tataḥ śiṣyād upaśrutya prāptaṃ rāmaṃ salakṣmaṇam
vaidehīṃ ca mahābhāgām idaṃ vacanam abravīt

दिष्ट्या रामश्चिरस्याद्य द्रष्टुं मां समुपागतः
मनसा काङ्क्षितं ह्यस्य मयाप्यागमनं प्रति

diṣṭyā rāmaś cirasyādya draṣṭuṃ māṃ samupāgataḥ
manasā kāṅkṣitaṃ hy asya mayāpy āgamanaṃ prati

गम्यतां सत्कृतो रामः सभार्यः सहलक्ष्मणः
प्रवेश्यतां समीपं मे किं चासौ न प्रवेशितः

gamyatāṃ satkṛto rāmaḥ sabhāryaḥ sahalakṣmaṇaḥ
praveśyatāṃ samīpaṃ me kiṃ cāsau na praveśitaḥ

एवमुक्तस्तु मुनिना धर्मज्ञेन महात्मना
अभिवाद्याब्रवीच्छिष्यस्तथेति नियताञ्जलिः

evam uktas tu muninā dharmajñena mahātmanā
abhivādyābravīc chiṣyas tatheti niyatāñjaliḥ

ततो निष्क्रम्य संभ्रान्तः शिष्यो लक्ष्मणमब्रवीत्
क्वासौ रामो मुनिं द्रष्टुमेतु प्रविशतु स्वयम्

tato niṣkramya saṃbhrāntaḥ śiṣyo lakṣmaṇam abravīt
kvāsau rāmo muniṃ draṣṭum etu praviśatu svayam

ततो गत्वाश्रमपदं शिष्येण सह लक्ष्मणः
दर्शयामास काकुत्स्थं सीतां च जनकात्मजाम्

tato gatvāśramapadaṃ śiṣyeṇa saha lakṣmaṇaḥ
darśayām āsa kākutsthaṃ sītāṃ ca janakātmajām

तं शिष्यः प्रश्रितं वाक्यमगस्त्यवचनं ब्रुवन्
प्रावेशयद्यथान्यायं सत्कारार्थं सुसत्कृतम्

taṃ śiṣyaḥ praśritaṃ vākyam agastyavacanaṃ bruvan
prāveśayad yathānyāyaṃ satkārārthaṃ susatkṛtam

प्रविवेश ततो रामः सीतया सहलक्ष्मणः
प्रशान्तहरिणाकीर्णमाश्रमं ह्यवलोकयन्

praviveśa tato rāmaḥ sītayā sahalakṣmaṇaḥ
praśāntahariṇākīrṇam āśramaṃ hy avalokayan

स तत्र ब्रह्मणः स्थानमग्नेः स्थानं तथैव च
विष्णोः स्थानं महेन्द्रस्य स्थानं चैव विवस्वतः

sa tatra brahmaṇaḥ sthānam agneḥ sthānaṃ tathaiva ca
viṣṇoḥ sthānaṃ mahendrasya sthānaṃ caiva vivasvataḥ

सोमस्थानं भगस्थानं स्थानं कौबेरमेव च
धातुर्विधातुः स्थानं च वायोः स्थानं तथैव च

somasthānaṃ bhagasthānaṃ sthānaṃ kauberam eva ca
dhātur vidhātuḥ sthānaṃ ca vāyoḥ sthānaṃ tathaiva ca

ततः शिष्यैः परिवृतो मुनिरप्यभिनिष्पतत्
तं ददर्शाग्रतो रामो मुनीनां दीप्ततेजसं
अब्रवीद्वचनं वीरो लक्ष्मणं लक्ष्मिवर्धनम्

tataḥ śiṣyaiḥ parivṛto munir apy abhiniṣpatat
taṃ dadarśāgrato rāmo munīnāṃ dīptatejasaṃ
abravīd vacanaṃ vīro lakṣmaṇaṃ lakṣmivardhanam

एष लक्ष्मण निष्क्रामत्यगस्त्यो भगवानृषिः
औदार्येणावगच्छामि निधानं तपसामिमम्

eṣa lakṣmaṇa niṣkrāmaty agastyo bhagavān ṛṣiḥ
audāryeṇāvagacchāmi nidhānaṃ tapasām imam

एवमुक्त्वा महाबाहुरगस्त्यं सूर्यवर्चसं
जग्राह परमप्रीतस्तस्य पादौ परंतपः

evam uktvā mahābāhur agastyaṃ sūryavarcasaṃ
jagrāha paramaprītas tasya pādau paraṃtapaḥ

अभिवाद्य तु धर्मात्मा तस्थौ रामः कृताञ्जलिः
सीतया सह वैदेह्या तदा राम सलक्ष्मणः

abhivādya tu dharmātmā tasthau rāmaḥ kṛtāñjaliḥ
sītayā saha vaidehyā tadā rāma salakṣmaṇaḥ

प्रतिगृह्य च काकुत्स्थमर्चयित्वासनोदकैः
कुशलप्रश्नमुक्त्वा च आस्यतामिति सोऽब्रवीत्

pratigṛhya ca kākutstham arcayitvāsanodakaiḥ
kuśalapraśnam uktvā ca āsyatām iti so 'bravīt

अग्निं हुत्वा प्रदायार्घ्यमतिथिं प्रतिपूज्य च
वानप्रस्थेन धर्मेण स तेषां भोजनं ददौ

agniṃ hutvā pradāyārghyam atithiṃ pratipūjya ca
vānaprasthena dharmeṇa sa teṣāṃ bhojanaṃ dadau

प्रथमं चोपविश्याथ धर्मज्ञो मुनिपुंगवः
उवाच राममासीनं प्राञ्जलिं धर्मकोविदम्

prathamaṃ copaviśyātha dharmajño munipuṃgavaḥ
uvāca rāmam āsīnaṃ prāñjaliṃ dharmakovidam

अन्यथा खलु काकुत्स्थ तपस्वी समुदाचरन्
दुःसाक्षीव परे लोके स्वानि मांसानि भक्षयेत्

anyathā khalu kākutstha tapasvī samudācaran
duḥsākṣīva pare loke svāni māṃsāni bhakṣayet

राजा सर्वस्य लोकस्य धर्मचारी महारथः
पूजनीयश्च मान्यश्च भवान्प्राप्तः प्रियातिथिः

rājā sarvasya lokasya dharmacārī mahārathaḥ
pūjanīyaś ca mānyaś ca bhavān prāptaḥ priyātithiḥ

एवमुक्त्वा फलैर्मूलैः पुष्पैश्चान्यैश्च राघवम्
पूजयित्वा यथाकामं पुनरेव ततोऽब्रवीत्

evam uktvā phalair mūlaiḥ puṣpaiś cānyaiś ca rāghavam
pūjayitvā yathākāmaṃ punar eva tato 'bravīt

इदं दिव्यं महच्चापं हेमवज्रविभूषितम्
वैष्णवं पुरुषव्याघ्र निर्मितं विश्वकर्मणा

idaṃ divyaṃ mahac cāpaṃ hemavajravibhūṣitam
vaiṣṇavaṃ puruṣavyāghra nirmitaṃ viśvakarmaṇā

अमोघः सूर्यसंकाशो ब्रह्मदत्तः शरोत्तमः
दत्तो मम महेन्द्रेण तूणी चाक्षयसायकौ

amoghaḥ sūryasaṃkāśo brahmadattaḥ śarottamaḥ
datto mama mahendreṇa tūṇī cākṣayasāyakau

संपूर्णौ निशितैर्बाणैर्ज्वलद्भिरिव पावकैः
महाराजत कोशोऽयमसिर्हेमविभूषितः

saṃpūrṇau niśitair bāṇair jvaladbhir iva pāvakaiḥ
mahārājata kośo 'yam asir hemavibhūṣitaḥ

अनेन धनुषा राम हत्वा संख्ये महासुरान्
आजहार श्रियं दीप्तां पुरा विष्णुर्दिवौकसाम्

anena dhanuṣā rāma hatvā saṃkhye mahāsurān
ājahāra śriyaṃ dīptāṃ purā viṣṇur divaukasām

तद्धनुस्तौ च तूणीरौ शरं खड्गं च मानद
जयाय प्रतिगृह्णीष्व वज्रं वज्रधरो यथा

tad dhanus tau ca tūṇīrau śaraṃ khaḍgaṃ ca mānada
jayāya pratigṛhṇīṣva vajraṃ vajradharo yathā

एवमुक्त्वा महातेजाः समस्तं तद्वरायुधम्
दत्त्वा रामाय भगवानगस्त्यः पुनरब्रवीत्

evam uktvā mahātejāḥ samastaṃ tad varāyudham
dattvā rāmāya bhagavān agastyaḥ punar abravīt