Aranya Kanda, sarga 17

तां तु शूर्पणखां रामः कामपाशावपाशिताम्
स्वेच्छया श्लक्ष्णया वाचा स्मितपूर्वमथाब्रवीत्

tāṃ tu śūrpaṇakhāṃ rāmaḥ kāmapāśāvapāśitām
svecchayā ślakṣṇayā vācā smitapūrvam athābravīt

कृतदारोऽस्मि भवति भार्येयं दयिता मम
त्वद्विधानां तु नारीणां सुदुःखा ससपत्नता

kṛtadāro 'smi bhavati bhāryeyaṃ dayitā mama
tvadvidhānāṃ tu nārīṇāṃ suduḥkhā sasapatnatā

अनुजस्त्वेष मे भ्राता शीलवान्प्रियदर्शनः
श्रीमानकृतदारश्च लक्ष्मणो नाम वीर्यवान्

anujas tv eṣa me bhrātā śīlavān priyadarśanaḥ
śrīmān akṛtadāraś ca lakṣmaṇo nāma vīryavān

अपूर्वी भार्यया चार्थी तरुणः प्रियदर्शनः
अनुरूपश्च ते भर्ता रूपस्यास्य भविष्यति

apūrvī bhāryayā cārthī taruṇaḥ priyadarśanaḥ
anurūpaś ca te bhartā rūpasyāsya bhaviṣyati

एनं भज विशालाक्षि भर्तारं भ्रातरं मम
असपत्ना वरारोहे मेरुमर्कप्रभा यथा

enaṃ bhaja viśālākṣi bhartāraṃ bhrātaraṃ mama
asapatnā varārohe merum arkaprabhā yathā

इति रामेण सा प्रोक्ता राक्षसी काममोहिता
विसृज्य रामं सहसा ततो लक्ष्मणमब्रवीत्

iti rāmeṇa sā proktā rākṣasī kāmamohitā
visṛjya rāmaṃ sahasā tato lakṣmaṇam abravīt

अस्य रूपस्य ते युक्ता भार्याहं वरवर्णिनी
मया सह सुखं सर्वान्दण्डकान्विचरिष्यसि

asya rūpasya te yuktā bhāryāhaṃ varavarṇinī
mayā saha sukhaṃ sarvān daṇḍakān vicariṣyasi

एवमुक्तस्तु सौमित्री राक्षस्या वाक्यकोविदः
ततः शूर्पणखीं स्मित्वा लक्ष्मणो युक्तमब्रवीत्

evam uktas tu saumitrī rākṣasyā vākyakovidaḥ
tataḥ śūrpaṇakhīṃ smitvā lakṣmaṇo yuktam abravīt

कथं दासस्य मे दासी भार्या भवितुमिच्छसि
सोऽहमार्येण परवान्भ्रात्रा कमलवर्णिनि

kathaṃ dāsasya me dāsī bhāryā bhavitum icchasi
so 'ham āryeṇa paravān bhrātrā kamalavarṇini

समृद्धार्थस्य सिद्धार्था मुदितामलवर्णिनी
आर्यस्य त्वं विशालाक्षि भार्या भव यवीयसी

samṛddhārthasya siddhārthā muditāmalavarṇinī
āryasya tvaṃ viśālākṣi bhāryā bhava yavīyasī

एतां विरूपामसतीं करालां निर्णतोदरीम्
भार्यां वृद्धां परित्यज्य त्वामेवैष भजिष्यति

etāṃ virūpām asatīṃ karālāṃ nirṇatodarīm
bhāryāṃ vṛddhāṃ parityajya tvām evaiṣa bhajiṣyati

को हि रूपमिदं श्रेष्ठं संत्यज्य वरवर्णिनि
मानुषेषु वरारोहे कुर्याद्भावं विचक्षणः

ko hi rūpam idaṃ śreṣṭhaṃ saṃtyajya varavarṇini
mānuṣeṣu varārohe kuryād bhāvaṃ vicakṣaṇaḥ

इति सा लक्ष्मणेनोक्ता कराला निर्णतोदरी
मन्यते तद्वचः सत्यं परिहासाविचक्षणा

iti sā lakṣmaṇenoktā karālā nirṇatodarī
manyate tad vacaḥ satyaṃ parihāsāvicakṣaṇā

सा रामं पर्णशालायामुपविष्टं परंतपम्
सीतया सह दुर्धर्षमब्रवीत्काममोहिता

sā rāmaṃ parṇaśālāyām upaviṣṭaṃ paraṃtapam
sītayā saha durdharṣam abravīt kāmamohitā

इमां विरूपामसतीं करालां निर्णतोदरीम्
वृद्धां भार्यामवष्टभ्य न मां त्वं बहु मन्यसे

imāṃ virūpām asatīṃ karālāṃ nirṇatodarīm
vṛddhāṃ bhāryām avaṣṭabhya na māṃ tvaṃ bahu manyase

अद्येमां भक्षयिष्यामि पश्यतस्तव मानुषीम्
त्वया सह चरिष्यामि निःसपत्ना यथासुखम्

adyemāṃ bhakṣayiṣyāmi paśyatas tava mānuṣīm
tvayā saha cariṣyāmi niḥsapatnā yathāsukham

इत्युक्त्वा मृगशावाक्षीमलातसदृशेक्षणा
अभ्यधावत्सुसंक्रुद्धा महोल्का रोहिणीमिव

ity uktvā mṛgaśāvākṣīm alātasadṛśekṣaṇā
abhyadhāvat susaṃkruddhā maholkā rohiṇīm iva

तां मृत्युपाशप्रतिमामापतन्तीं महाबलः
निगृह्य रामः कुपितस्ततो लक्ष्मणमब्रवीत्

tāṃ mṛtyupāśapratimām āpatantīṃ mahābalaḥ
nigṛhya rāmaḥ kupitas tato lakṣmaṇam abravīt

क्रूरैरनार्यैः सौमित्रे परिहासः कथंचन
न कार्यः पश्य वैदेहीं कथंचित्सौम्य जीवतीम्

krūrair anāryaiḥ saumitre parihāsaḥ kathaṃ cana
na kāryaḥ paśya vaidehīṃ kathaṃ cit saumya jīvatīm

इमां विरूपामसतीमतिमत्तां महोदरीम्
राक्षसीं पुरुषव्याघ्र विरूपयितुमर्हसि

imāṃ virūpām asatīm atimattāṃ mahodarīm
rākṣasīṃ puruṣavyāghra virūpayitum arhasi

इत्युक्तो लक्ष्मणस्तस्याः क्रुद्धो रामस्य पश्यतः
उद्धृत्य खड्गं चिच्छेद कर्णनासं महाबलः

ity ukto lakṣmaṇas tasyāḥ kruddho rāmasya paśyataḥ
uddhṛtya khaḍgaṃ ciccheda karṇanāsaṃ mahābalaḥ

निकृत्तकर्णनासा तु विस्वरं सा विनद्य च
यथागतं प्रदुद्राव घोरा शूर्पणखा वनम्

nikṛttakarṇanāsā tu visvaraṃ sā vinadya ca
yathāgataṃ pradudrāva ghorā śūrpaṇakhā vanam

सा विरूपा महाघोरा राक्षसी शोणितोक्षिता
ननाद विविधान्नादान्यथा प्रावृषि तोयदः

sā virūpā mahāghorā rākṣasī śoṇitokṣitā
nanāda vividhān nādān yathā prāvṛṣi toyadaḥ

सा विक्षरन्ती रुधिरं बहुधा घोरदर्शना
प्रगृह्य बाहू गर्जन्ती प्रविवेश महावनम्

sā vikṣarantī rudhiraṃ bahudhā ghoradarśanā
pragṛhya bāhū garjantī praviveśa mahāvanam

ततस्तु सा राक्षससंघसंवृतं; खरं जनस्थानगतं विरूपिता
उपेत्य तं भ्रातरमुग्रतेजसं; पपात भूमौ गगनाद्यथाशनिः

tatas tu sā rākṣasasaṃghasaṃvṛtaṃ; kharaṃ janasthānagataṃ virūpitā
upetya taṃ bhrātaram ugratejasaṃ; papāta bhūmau gaganād yathāśaniḥ

ततः सभार्यं भयमोहमूर्छिता; सलक्ष्मणं राघवमागतं वनम्
विरूपणं चात्मनि शोणितोक्षिता; शशंस सर्वं भगिनी खरस्य सा

tataḥ sabhāryaṃ bhayamohamūrchitā; salakṣmaṇaṃ rāghavam āgataṃ vanam
virūpaṇaṃ cātmani śoṇitokṣitā; śaśaṃsa sarvaṃ bhaginī kharasya sā