Aranya Kanda, sarga 18

Araṇyakāṇḍa · 21 Critical Edition verses · 7 Southern-only

तां तथा पतितां दृष्ट्वा विरूपां शोणितोक्षिताम्
भगिनीं क्रोधसंतप्तः खरः पप्रच्छ राक्षसः

tāṃ tathā patitāṃ dṛṣṭvā virūpāṃ śoṇitokṣitām
bhaginīṃ krodhasaṃtaptaḥ kharaḥ papraccha rākṣasaḥ

उत्तिष्ठ तावदाख्याहि प्रमोहं जहि सम्भ्रमम्।

व्यक्तमाख्याहि केन त्वमेवं रूपा विरूपिता

uttiṣṭha tāvadākhyāhi pramohaṃ jahi sambhramam|

vyaktamākhyāhi kena tvamevaṃ rūpā virūpitā

कः कृष्णसर्पमासीनमाशीविषमनागसम्।

तुदत्यभिसमापन्नमङ्गुल्यग्रेण लीलया

kaḥ kṛṣṇasarpamāsīnamāśīviṣamanāgasam|

tudatyabhisamāpannamaṅgulyagreṇa līlayā

कः कालपाशं समासज्य कण्ठे मोहान्न बुध्यते।

यस्त्वामद्य समासाद्य पीतवान्विषमुत्तमम्

kaḥ kālapāśaṃ samāsajya kaṇṭhe mohānna budhyate|

yastvāmadya samāsādya pītavānviṣamuttamam

VR-S.3.18.1+43.18.1+4Southern-onlyvalmikiramayan.net

काल पाशम् समासज्य कण्ठे मोहात् न जानते |
यः त्वाम् अद्य समासाद्य पीतवान् विषम् उत्तमम्

kāla pāśam samāsajya kaṇṭhe mohāt na jānate |
yaḥ tvām adya samāsādya pītavān viṣam uttamam

बलविक्रमसंपन्ना कामगा कामरूपिणी
इमामवस्थां नीता त्वं केनान्तकसमा गता

balavikramasaṃpannā kāmagā kāmarūpiṇī
imām avasthāṃ nītā tvaṃ kenāntakasamā gatā

देवगन्धर्वभूतानामृषीणां च महात्मनाम्
कोऽयमेवं महावीर्यस्त्वां विरूपां चकार ह

devagandharvabhūtānām ṛṣīṇāṃ ca mahātmanām
ko 'yam evaṃ mahāvīryas tvāṃ virūpāṃ cakāra ha

न हि पश्याम्यहं लोके यः कुर्यान्मम विप्रियम्
अन्तरेन सहस्राक्षं महेन्द्रं पाकशासनम्

na hi paśyāmy ahaṃ loke yaḥ kuryān mama vipriyam
antarena sahasrākṣaṃ mahendraṃ pākaśāsanam

अद्याहं मार्गणैः प्राणानादास्ये जीवितान्तकैः
सलिले क्षीरमासक्तं निष्पिबन्निव सारसः

adyāhaṃ mārgaṇaiḥ prāṇān ādāsye jīvitāntakaiḥ
salile kṣīram āsaktaṃ niṣpibann iva sārasaḥ

निहतस्य मया संख्ये शरसंकृत्तमर्मणः
सफेनं रुधिरं रक्तं मेदिनी कस्य पास्यति

nihatasya mayā saṃkhye śarasaṃkṛttamarmaṇaḥ
saphenaṃ rudhiraṃ raktaṃ medinī kasya pāsyati

कस्य पत्ररथाः कायान्मांसमुत्कृत्य संगताः
प्रहृष्टा भक्षयिष्यन्ति निहतस्य मया रणे

kasya patrarathāḥ kāyān māṃsam utkṛtya saṃgatāḥ
prahṛṣṭā bhakṣayiṣyanti nihatasya mayā raṇe

तं न देवा न गन्धर्वा न पिशाचा न राक्षसाः
मयापकृष्टं कृपणं शक्तास्त्रातुं महाहवे

taṃ na devā na gandharvā na piśācā na rākṣasāḥ
mayāpakṛṣṭaṃ kṛpaṇaṃ śaktās trātuṃ mahāhave

उपलभ्य शनैः संज्ञां तं मे शंसितुमर्हसि
येन त्वं दुर्विनीतेन वने विक्रम्य निर्जिता

upalabhya śanaiḥ saṃjñāṃ taṃ me śaṃsitum arhasi
yena tvaṃ durvinītena vane vikramya nirjitā

इति भ्रातुर्वचः श्रुत्वा क्रुद्धस्य च विशेषतः
ततः शूर्पणखा वाक्यं सबाष्पमिदमब्रवीत्

iti bhrātur vacaḥ śrutvā kruddhasya ca viśeṣataḥ
tataḥ śūrpaṇakhā vākyaṃ sabāṣpam idam abravīt

तरुणौ रूपसंपन्नौ सुकूमारौ महाबलौ
पुण्डरीकविशालाक्षौ चीरकृष्णाजिनाम्बरौ

taruṇau rūpasaṃpannau sukūmārau mahābalau
puṇḍarīkaviśālākṣau cīrakṛṣṇājināmbarau

गन्धर्वराजप्रतिमौ पार्थिवव्यञ्जनान्वितौ
देवौ वा मानुषौ वा तौ न तर्कयितुमुत्सहे

gandharvarājapratimau pārthivavyañjanānvitau
devau vā mānuṣau vā tau na tarkayitum utsahe

तरुणी रूपसंपन्ना सर्वाभरणभूषिता
दृष्टा तत्र मया नारी तयोर्मध्ये सुमध्यमा

taruṇī rūpasaṃpannā sarvābharaṇabhūṣitā
dṛṣṭā tatra mayā nārī tayor madhye sumadhyamā

ताभ्यामुभाभ्यां संभूय प्रमदामधिकृत्य ताम्
इमामवस्थां नीताहं यथानाथासती तथा

tābhyām ubhābhyāṃ saṃbhūya pramadām adhikṛtya tām
imām avasthāṃ nītāhaṃ yathānāthāsatī tathā

तस्याश्चानृजुवृत्तायास्तयोश्च हतयोरहम्
सफेनं पातुमिच्छामि रुधिरं रणमूर्धनि

tasyāś cānṛjuvṛttāyās tayoś ca hatayor aham
saphenaṃ pātum icchāmi rudhiraṃ raṇamūrdhani

एष मे प्रथमः कामः कृतस्तात त्वया भवेत्
तस्यास्तयोश्च रुधिरं पिबेयमहमाहवे

eṣa me prathamaḥ kāmaḥ kṛtas tāta tvayā bhavet
tasyās tayoś ca rudhiraṃ pibeyam aham āhave

इति तस्यां ब्रुवाणायां चतुर्दश महाबलान्
व्यादिदेश खरः क्रुद्धो राक्षसानन्तकोपमान्

iti tasyāṃ bruvāṇāyāṃ caturdaśa mahābalān
vyādideśa kharaḥ kruddho rākṣasān antakopamān

मानुषौ शस्त्रसंपन्नौ चीरकृष्णाजिनाम्बरौ
प्रविष्टौ दण्डकारण्यं घोरं प्रमदया सह

mānuṣau śastrasaṃpannau cīrakṛṣṇājināmbarau
praviṣṭau daṇḍakāraṇyaṃ ghoraṃ pramadayā saha

तौ हत्वा तां च दुर्वृत्तामुपावर्तितुमर्हथ
इयं च रुधिरं तेषां भगिनी मम पास्यति

tau hatvā tāṃ ca durvṛttām upāvartitum arhatha
iyaṃ ca rudhiraṃ teṣāṃ bhaginī mama pāsyati

मनोरथोऽयमिष्टोऽस्या भगिन्या मम राक्षसाः
शीघ्रं संपद्यतां गत्वा तौ प्रमथ्य स्वतेजसा

manoratho 'yam iṣṭo 'syā bhaginyā mama rākṣasāḥ
śīghraṃ saṃpadyatāṃ gatvā tau pramathya svatejasā

VR-S.3.18.20+13.18.20+1Southern-onlyvalmikiramayan.net

युष्माबिः निर्हतो दृष्ट्वा तौ उभौ भ्रातौ रणे |
इयम् प्रहृष्टा
मुदिता रुधिरम् युधि पास्यति

yuṣmābiḥ nirhato dṛṣṭvā tau ubhau bhrātau raṇe |
iyam prahṛṣṭā
muditā rudhiram yudhi pāsyati

इति प्रतिसमादिष्टा राक्षसास्ते चतुर्दश
तत्र जग्मुस्तया सार्धं घना वातेरिता यथा

iti pratisamādiṣṭā rākṣasās te caturdaśa
tatra jagmus tayā sārdhaṃ ghanā vāteritā yathā

VR-S.3.18.21+13.18.21+1Southern-onlyIIT Kanpur Heritage

ततस्तु ते तं समुदग्रतेजसं तथापिऽतीक्ष्णप्रदरा निशाचराः।

न शेकुरेनं सहसा प्रमर्दितुं वनद्विपा दीप्तमिवाग्निमुत्थितम्

tatastu te taṃ samudagratejasaṃ tathāpi'tīkṣṇapradarā niśācarāḥ|

na śekurenaṃ sahasā pramardituṃ vanadvipā dīptamivāgnimutthitam

VR-S.3.18.21+23.18.21+2Southern-onlyvalmikiramayan.net

ततस्तु ते तम् समुदर्ग तेजसम्
तथापि तीक्ष्ण प्रदरा निशाचरा |
न शेकुर् एनम् सहसा प्रमर्दितुम्
वनद्विपा दीप्त्वम् इव अग्निम् उथितम्

tatastu te tam samudarga tejasam
tathāpi tīkṣṇa pradarā niśācarā |
na śekur enam sahasā pramarditum
vanadvipā dīptvam iva agnim uthitam