Aranya Kanda, sarga 22

तत्प्रयातं बलं घोरमशिवं शोणितोदकम्
अभ्यवर्षन्महामेघस्तुमुलो गर्दभारुणः

tat prayātaṃ balaṃ ghoram aśivaṃ śoṇitodakam
abhyavarṣan mahāmeghas tumulo gardabhāruṇaḥ

निपेतुस्तुरगास्तस्य रथयुक्ता महाजवाः
समे पुष्पचिते देशे राजमार्गे यदृच्छया

nipetus turagās tasya rathayuktā mahājavāḥ
same puṣpacite deśe rājamārge yadṛcchayā

श्यामं रुधिरपर्यन्तं बभूव परिवेषणम्
अलातचक्रप्रतिमं प्रतिगृह्य दिवाकरम्

śyāmaṃ rudhiraparyantaṃ babhūva pariveṣaṇam
alātacakrapratimaṃ pratigṛhya divākaram

ततो ध्वजमुपागम्य हेमदण्डं समुच्छ्रितम्
समाक्रम्य महाकायस्तस्थौ गृध्रः सुदारुणः

tato dhvajam upāgamya hemadaṇḍaṃ samucchritam
samākramya mahākāyas tasthau gṛdhraḥ sudāruṇaḥ

जनस्थानसमीपे च समाक्रम्य खरस्वनाः
विस्वरान्विविधांश्चक्रुर्मांसादा मृगपक्षिणः

janasthānasamīpe ca samākramya kharasvanāḥ
visvarān vividhāṃś cakrur māṃsādā mṛgapakṣiṇaḥ

व्याजह्रुश्च पदीप्तायां दिशि वै भैरवस्वनम्
अशिवा यातु दाहानां शिवा घोरा महास्वनाः

vyājahruś ca padīptāyāṃ diśi vai bhairavasvanam
aśivā yātu dāhānāṃ śivā ghorā mahāsvanāḥ

प्रभिन्नगिरिसंकाशास्तोयशोषितधारिणः
आकाशं तदनाकाशं चक्रुर्भीमा बलाहकाः

prabhinnagirisaṃkāśās toyaśoṣitadhāriṇaḥ
ākāśaṃ tad anākāśaṃ cakrur bhīmā balāhakāḥ

बभूव तिमिरं घोरमुद्धतं रोमहर्षणम्
दिशो वा विदिशो वापि सुव्यक्तं न चकाशिरे

babhūva timiraṃ ghoram uddhataṃ romaharṣaṇam
diśo vā vidiśo vāpi suvyaktaṃ na cakāśire

क्षतजार्द्रसवर्णाभा संध्याकालं विना बभौ
खरस्याभिमुखं नेदुस्तदा घोरा मृगाः खगाः

kṣatajārdrasavarṇābhā saṃdhyākālaṃ vinā babhau
kharasyābhimukhaṃ nedus tadā ghorā mṛgāḥ khagāḥ

नित्याशिवकरा युद्धे शिवा घोरनिदर्शनाः
नेदुर्बलस्याभिमुखं ज्वालोद्गारिभिराननैः

nityāśivakarā yuddhe śivā ghoranidarśanāḥ
nedur balasyābhimukhaṃ jvālodgāribhir ānanaiḥ

कबन्धः परिघाभासो दृश्यते भास्करान्तिके
जग्राह सूर्यं स्वर्भानुरपर्वणि महाग्रहः

kabandhaḥ parighābhāso dṛśyate bhāskarāntike
jagrāha sūryaṃ svarbhānur aparvaṇi mahāgrahaḥ

प्रवाति मारुतः शीघ्रं निष्प्रभोऽभूद्दिवाकरः
उत्पेतुश्च विना रात्रिं ताराः खद्योतसप्रभाः

pravāti mārutaḥ śīghraṃ niṣprabho 'bhūd divākaraḥ
utpetuś ca vinā rātriṃ tārāḥ khadyotasaprabhāḥ

संलीनमीनविहगा नलिन्यः पुष्पपङ्कजाः
तस्मिन्क्षणे बभूवुश्च विना पुष्पफलैर्द्रुमाः

saṃlīnamīnavihagā nalinyaḥ puṣpapaṅkajāḥ
tasmin kṣaṇe babhūvuś ca vinā puṣpaphalair drumāḥ

उद्धूतश्च विना वातं रेणुर्जलधरारुणः
वीचीकूचीति वाश्यन्तो बभूवुस्तत्र सारिकाः

uddhūtaś ca vinā vātaṃ reṇur jaladharāruṇaḥ
vīcīkūcīti vāśyanto babhūvus tatra sārikāḥ

उल्काश्चापि सनिर्घोषा निपेतुर्घोरदर्शनाः
प्रचचाल मही चापि सशैलवनकानना

ulkāś cāpi sanirghoṣā nipetur ghoradarśanāḥ
pracacāla mahī cāpi saśailavanakānanā

खरस्य च रथस्थस्य नर्दमानस्य धीमतः
प्राकम्पत भुजः सव्यः खरश्चास्यावसज्जत

kharasya ca rathasthasya nardamānasya dhīmataḥ
prākampata bhujaḥ savyaḥ kharaś cāsyāvasajjata

सास्रा संपद्यते दृष्टिः पश्यमानस्य सर्वतः
ललाटे च रुजा जाता न च मोहान्न्यवर्तत

sāsrā saṃpadyate dṛṣṭiḥ paśyamānasya sarvataḥ
lalāṭe ca rujā jātā na ca mohān nyavartata

तान्समीक्ष्य महोत्पातानुत्थितान्रोमहर्षणान्
अब्रवीद्राक्षसान्सर्वान्प्रहसन्स खरस्तदा

tān samīkṣya mahotpātān utthitān romaharṣaṇān
abravīd rākṣasān sarvān prahasan sa kharas tadā

महोत्पातानिमान्सर्वानुत्थितान्घोरदर्शनान्
न चिन्तयाम्यहं वीर्याद्बलवान्दुर्बलानिव

mahotpātān imān sarvān utthitān ghoradarśanān
na cintayāmy ahaṃ vīryād balavān durbalān iva

तारा अपि शरैस्तीक्ष्णैः पातयेयं नभस्तलात्
मृत्युं मरणधर्मेण संक्रुद्धो योजयाम्यहम्

tārā api śarais tīkṣṇaiḥ pātayeyaṃ nabhastalāt
mṛtyuṃ maraṇadharmeṇa saṃkruddho yojayāmy aham

राघवं तं बलोत्सिक्तं भ्रातरं चापि लक्ष्मणम्
अहत्वा सायकैस्तीक्ष्णैर्नोपावर्तितुमुत्सहे

rāghavaṃ taṃ balotsiktaṃ bhrātaraṃ cāpi lakṣmaṇam
ahatvā sāyakais tīkṣṇair nopāvartitum utsahe

सकामा भगिनी मेऽस्तु पीत्वा तु रुधिरं तयोः
यन्निमित्तं तु रामस्य लक्ष्मणस्य विपर्ययः

sakāmā bhaginī me 'stu pītvā tu rudhiraṃ tayoḥ
yannimittaṃ tu rāmasya lakṣmaṇasya viparyayaḥ

न क्वचित्प्राप्तपूर्वो मे संयुगेषु पराजयः
युष्माकमेतत्प्रत्यक्षं नानृतं कथयाम्यहम्

na kva cit prāptapūrvo me saṃyugeṣu parājayaḥ
yuṣmākam etat pratyakṣaṃ nānṛtaṃ kathayāmy aham

देवराजमपि क्रुद्धो मत्तैरावतयायिनम्
वज्रहस्तं रणे हन्यां किं पुनस्तौ च मानुषौ

devarājam api kruddho mattairāvatayāyinam
vajrahastaṃ raṇe hanyāṃ kiṃ punas tau ca mānuṣau

सा तस्य गर्जितं श्रुत्वा राक्षसस्य महाचमूः
प्रहर्षमतुलं लेभे मृत्युपाशावपाशिता

sā tasya garjitaṃ śrutvā rākṣasasya mahācamūḥ
praharṣam atulaṃ lebhe mṛtyupāśāvapāśitā

समेयुश्च महात्मानो युद्धदर्शनकाङ्क्षिणः
ऋषयो देवगन्धर्वाः सिद्धाश्च सह चारणैः

sameyuś ca mahātmāno yuddhadarśanakāṅkṣiṇaḥ
ṛṣayo devagandharvāḥ siddhāś ca saha cāraṇaiḥ

समेत्य चोरुः सहितास्तेऽन्यायं पुण्यकर्मणः
स्वस्ति गोब्राह्मणेभ्योऽस्तु लोकानां ये च संमताः

sametya coruḥ sahitās te 'nyāyaṃ puṇyakarmaṇaḥ
svasti gobrāhmaṇebhyo 'stu lokānāṃ ye ca saṃmatāḥ

जयतां राघवो युद्धे पौलस्त्यान्रजनीचरान्
चक्रा हस्तो यथा युद्धे सर्वानसुरपुंगवान्

jayatāṃ rāghavo yuddhe paulastyān rajanīcarān
cakrā hasto yathā yuddhe sarvān asurapuṃgavān

एतच्चान्यच्च बहुशो ब्रुवाणाः परमर्षयः
ददृशुर्वाहिनीं तेषां राक्षसानां गतायुषाम्

etac cānyac ca bahuśo bruvāṇāḥ paramarṣayaḥ
dadṛśur vāhinīṃ teṣāṃ rākṣasānāṃ gatāyuṣām

रथेन तु खरो वेगात्सैन्यस्याग्राद्विनिःसृतः
तं दृष्ट्वा राक्षसं भूयो राक्षसाश्च विनिःसृताः

rathena tu kharo vegāt sainyasyāgrād viniḥsṛtaḥ
taṃ dṛṣṭvā rākṣasaṃ bhūyo rākṣasāś ca viniḥsṛtāḥ

श्येन गामी पृथुग्रीवो यज्ञशत्रुर्विहंगमः
दुर्जयः करवीराक्षः परुषः कालकार्मुकः

śyena gāmī pṛthugrīvo yajñaśatrur vihaṃgamaḥ
durjayaḥ karavīrākṣaḥ paruṣaḥ kālakārmukaḥ

मेघमाली महामाली सर्पास्यो रुधिराशनः
द्वादशैते महावीर्याः प्रतस्थुरभितः खरम्

meghamālī mahāmālī sarpāsyo rudhirāśanaḥ
dvādaśaite mahāvīryāḥ pratasthur abhitaḥ kharam

महाकपालः स्थूलाक्षः प्रमाथी त्रिशिरास्तथा
चत्वार एते सेनाग्र्या दूषणं पृष्ठतोऽन्वयुः

mahākapālaḥ sthūlākṣaḥ pramāthī triśirās tathā
catvāra ete senāgryā dūṣaṇaṃ pṛṣṭhato 'nvayuḥ

सा भीमवेगा समराभिकामा; सुदारुणा राक्षसवीर सेना
तौ राजपुत्रौ सहसाभ्युपेता; मालाग्रहाणामिव चन्द्रसूर्यौ

sā bhīmavegā samarābhikāmā; sudāruṇā rākṣasavīra senā
tau rājaputrau sahasābhyupetā; mālāgrahāṇām iva candrasūryau