Aranya Kanda, sarga 29

मुदा परमया युक्ता दृष्ट्वा रक्षोगणान्हतान्।

रामं चैवाव्यथं दृष्ट्वा तुतोष जनकात्मजा

mudā paramayā yuktā dṛṣṭvā rakṣogaṇānhatān|

rāmaṃ caivāvyathaṃ dṛṣṭvā tutoṣa janakātmajā

ततस्तु तं राक्षससङ्घमर्दनं सभाज्यमानं मुदितैर्महर्षिभिः।

पुनः परिष्वज्य शशिप्रभानना बभूव हृष्टा जनकात्मजा तदा

tatastu taṃ rākṣasasaṅghamardanaṃ sabhājyamānaṃ muditairmaharṣibhiḥ|

punaḥ pariṣvajya śaśiprabhānanā babhūva hṛṣṭā janakātmajā tadā

त्वरमाणस्ततो गत्वा जनस्थानादकम्पनः।

प्रविश्य लङ्कां वेगेन रावणं वाक्यमब्रवीत्

tvaramāṇastato gatvā janasthānādakampanaḥ|

praviśya laṅkāṃ vegena rāvaṇaṃ vākyamabravīt

जनस्थानस्थिता राजन्राक्षसा बहवो हताः।

खरश्च निहतस्सङ्ख्ये कथञ्चिदहमागतः

janasthānasthitā rājanrākṣasā bahavo hatāḥ|

kharaśca nihatassaṅkhye kathañcidahamāgataḥ

एवमुक्तो दशग्रीवः क्रुद्ध स्संरक्तलोचनः।

अकम्पनमुवाचेदं निर्दहन्निव चक्षुषा

evamukto daśagrīvaḥ kruddha ssaṃraktalocanaḥ|

akampanamuvācedaṃ nirdahanniva cakṣuṣā

केन रम्यं जनस्थानं हतं मम परासुना।

को हि सर्वेषु लोकेषु गतिं चाधिगमिष्यति

kena ramyaṃ janasthānaṃ hataṃ mama parāsunā|

ko hi sarveṣu lokeṣu gatiṃ cādhigamiṣyati

न हि मे विप्रियं कृत्वा शक्यं मघवता सुखम्।

प्राप्तुं वैश्रवणेनापि न यमेन न विष्णुना

na hi me vipriyaṃ kṛtvā śakyaṃ maghavatā sukham|

prāptuṃ vaiśravaṇenāpi na yamena na viṣṇunā

कालस्य चाप्यहं कालो दहेयमपि पावकम्।

मृत्युं मरणधर्मेण संयोजयितुमुत्सहे

kālasya cāpyahaṃ kālo daheyamapi pāvakam|

mṛtyuṃ maraṇadharmeṇa saṃyojayitumutsahe

दहेयमपि सङ्कृद्धस्तेजसाऽदित्यपावकौ।

वातस्य तरसा वेगं निहन्तुमहमुत्सहे

daheyamapi saṅkṛddhastejasā'dityapāvakau|

vātasya tarasā vegaṃ nihantumahamutsahe

तथा क्रुद्धं दशग्रीवं कृताञ्जलिरकम्पनः।

भयात्सन्दिग्धया वाचा रावणं याचतेऽभयम्

tathā kruddhaṃ daśagrīvaṃ kṛtāñjalirakampanaḥ|

bhayātsandigdhayā vācā rāvaṇaṃ yācate'bhayam

दशग्रीवोऽभयं तस्मै प्रददौ रक्षसां वरः।

स विस्रब्धोऽब्रवीद्वाक्यमसन्दिग्धमकम्पनः

daśagrīvo'bhayaṃ tasmai pradadau rakṣasāṃ varaḥ|

sa visrabdho'bravīdvākyamasandigdhamakampanaḥ

पुत्रो दशरथस्यास्ति सिंहसंहननो युवा।

रामो नाम वृषस्कन्धो वृत्तायतमहाभुजः

putro daśarathasyāsti siṃhasaṃhanano yuvā|

rāmo nāma vṛṣaskandho vṛttāyatamahābhujaḥ

वीरः पृथुयशाश्श्रीमानतुल्यबलविक्रमः।

हतं तेन जनस्थानं खरश्च सह दूषणः

vīraḥ pṛthuyaśāśśrīmānatulyabalavikramaḥ|

hataṃ tena janasthānaṃ kharaśca saha dūṣaṇaḥ

अकम्पनवच श्रुत्वा रावणो राक्षसाधिपः।

नागेन्द्र इव निश्वस्य वचनं चेदमब्रवीत्

akampanavaca śrutvā rāvaṇo rākṣasādhipaḥ|

nāgendra iva niśvasya vacanaṃ cedamabravīt

स सुरेन्द्रेण संयुक्तो रामस्सर्वामरैस्सह।

उपयातो जनस्थानं ब्रूहि कच्चिदकम्पन

sa surendreṇa saṃyukto rāmassarvāmaraissaha|

upayāto janasthānaṃ brūhi kaccidakampana

रावणस्य पुनर्वाक्यं निशम्य तदकम्पनः।

आचचक्षे बलं तस्य विक्रमं च महात्मनः

rāvaṇasya punarvākyaṃ niśamya tadakampanaḥ|

ācacakṣe balaṃ tasya vikramaṃ ca mahātmanaḥ

रामो नाम महातेजा श्रेष्ठस्सर्वधनुष्मताम्।

दिव्यास्त्रगुणसम्पन्नः पुरन्दरसमो युधि

rāmo nāma mahātejā śreṣṭhassarvadhanuṣmatām|

divyāstraguṇasampannaḥ purandarasamo yudhi

तस्यानुरूपो बलवान्रक्ताक्षो दन्दुभिस्वनः।

कनीयान्लक्ष्मणो नाम भ्राता शशिनिभाननः

tasyānurūpo balavānraktākṣo dandubhisvanaḥ|

kanīyānlakṣmaṇo nāma bhrātā śaśinibhānanaḥ

स तेन सह संयुक्तः पावकेनानिलो यथा।

श्रीमान्राजवरस्तेन जनस्थानं निपातितम्

sa tena saha saṃyuktaḥ pāvakenānilo yathā|

śrīmānrājavarastena janasthānaṃ nipātitam

नैव देवा महात्मानो नात्र कार्या विचारणा।

शरा रामेण तूत्सृष्टा रुक्मपुङ्खाः पतत्रिणः।।।।

सर्पाः पञ्चानना भूत्वा भक्षयन्ति स्म राक्षसान्

naiva devā mahātmāno nātra kāryā vicāraṇā|

śarā rāmeṇa tūtsṛṣṭā rukmapuṅkhāḥ patatriṇaḥ||||

sarpāḥ pañcānanā bhūtvā bhakṣayanti sma rākṣasān

येन येन च गच्छन्ति राक्षसा भयकर्शिताः।।।

तेन तेन स्म पश्यन्ति राममेवाग्रतः स्थितम्।

इत्थं विनाशितं तेन जनस्थानं तवानघ

yena yena ca gacchanti rākṣasā bhayakarśitāḥ|||

tena tena sma paśyanti rāmamevāgrataḥ sthitam|

itthaṃ vināśitaṃ tena janasthānaṃ tavānagha

अकम्पनवचश्रुत्वा रावणो वाक्यमब्रवीत्।

जनस्थानं गमिष्यामि हन्तुं रामं सलक्ष्मणम्

akampanavacaśrutvā rāvaṇo vākyamabravīt|

janasthānaṃ gamiṣyāmi hantuṃ rāmaṃ salakṣmaṇam

अथैवमुक्ते वचने प्रोवाचेदमकम्पनः।

शृणु राजन्यथावृत्तं रामस्य बलपौरुषम्

athaivamukte vacane provācedamakampanaḥ|

śṛṇu rājanyathāvṛttaṃ rāmasya balapauruṣam

असाध्यः कुपितो रामो विक्रमेण महायशाः।

आपगायास्सुपूर्णाया वेगं परिहरेच्छरैः

asādhyaḥ kupito rāmo vikrameṇa mahāyaśāḥ|

āpagāyāssupūrṇāyā vegaṃ parihareccharaiḥ

सतारग्रहनक्षत्रं नभश्चाप्यवसादयेत्।

असौ रामस्तु सीदन्तीं श्रीमानभ्युद्धरेन्महीम्

satāragrahanakṣatraṃ nabhaścāpyavasādayet|

asau rāmastu sīdantīṃ śrīmānabhyuddharenmahīm

भित्त्वा वेलां समुद्रस्य लोकानाप्लावयेद्विभुः।

वेगं वापि समुद्रस्य वायुं वा विधमेच्छरैः

bhittvā velāṃ samudrasya lokānāplāvayedvibhuḥ|

vegaṃ vāpi samudrasya vāyuṃ vā vidhameccharaiḥ

संहृत्य वा पुनर्लोकान्विक्रमेण महायशाः।

शक्तस्सपुरुषव्याघ्रः स्रष्टुं पुनरपि प्रजाः

saṃhṛtya vā punarlokānvikrameṇa mahāyaśāḥ|

śaktassapuruṣavyāghraḥ sraṣṭuṃ punarapi prajāḥ

न हि रामो दशग्रीव शक्यो जेतुं त्वया युधि।

रक्षसां वापि लोकेन स्वर्गः पापजनैरिव

na hi rāmo daśagrīva śakyo jetuṃ tvayā yudhi|

rakṣasāṃ vāpi lokena svargaḥ pāpajanairiva

न तं वध्यमहं मन्ये सर्वैर्देवासुरैरपि।

अयं तस्य वधोपायस्तन्ममैकमनाश्शृणु

na taṃ vadhyamahaṃ manye sarvairdevāsurairapi|

ayaṃ tasya vadhopāyastanmamaikamanāśśṛṇu

भार्या तस्योत्तमा लोके सीता नाम सुमध्यमा।

श्यामा समविभक्ताङ्गी स्त्रीरत्नं रत्नभूषिता

bhāryā tasyottamā loke sītā nāma sumadhyamā|

śyāmā samavibhaktāṅgī strīratnaṃ ratnabhūṣitā

नैव देवी न गन्धर्वी नाप्सरा नापि दानवी।

तुल्या सीमन्तिनी तस्या मानुषीषु कुतो भवेत्

naiva devī na gandharvī nāpsarā nāpi dānavī|

tulyā sīmantinī tasyā mānuṣīṣu kuto bhavet

तस्यापहर भार्यांत्वं प्रमथ्य तु महावने।

सीतया रहितः कामी रामो हास्यति जीवितम्

tasyāpahara bhāryāṃtvaṃ pramathya tu mahāvane|

sītayā rahitaḥ kāmī rāmo hāsyati jīvitam

अरोचयत तद्वाक्यं रावणो राक्षसाधिपः।

चिन्तयित्वा महाबाहुरकम्पनमुवाच ह

arocayata tadvākyaṃ rāvaṇo rākṣasādhipaḥ|

cintayitvā mahābāhurakampanamuvāca ha

बाढं काल्यं गमिष्यामि ह्येकस्सारथिना सह।

आनयिष्यामि वैदेहीमिमां हृष्टो महापुरीम्

bāḍhaṃ kālyaṃ gamiṣyāmi hyekassārathinā saha|

ānayiṣyāmi vaidehīmimāṃ hṛṣṭo mahāpurīm

अथैवमुक्त्वा प्रययौ खरयुक्तेन रावणः।

रथेनादित्यवर्णेन दिशस्सर्वाः प्रकाशयन्

athaivamuktvā prayayau kharayuktena rāvaṇaḥ|

rathenādityavarṇena diśassarvāḥ prakāśayan

स रथो राक्षसेन्द्रस्य नक्षत्रपथगो महान्।

सञ्चार्यमाणश्शुशुभे जलदे चन्द्रमा इव

sa ratho rākṣasendrasya nakṣatrapathago mahān|

sañcāryamāṇaśśuśubhe jalade candramā iva

स मारीचाश्रमं प्राप्य ताटकेयमुपागमत्।

मारीचेनार्चितो राजा भक्ष्यभोज्यैरमानुषैः

sa mārīcāśramaṃ prāpya tāṭakeyamupāgamat|

mārīcenārcito rājā bhakṣyabhojyairamānuṣaiḥ

तं स्वयं पूजयित्वा तु आसनेनोदकेन च।

अर्थोपहितया वाचा मारीचो वाक्यमब्रवीत्

taṃ svayaṃ pūjayitvā tu āsanenodakena ca|

arthopahitayā vācā mārīco vākyamabravīt

कच्चित्सुकुशलं राजन्लोकानां राक्षसेश्वर।

आशङ्के नाथ जाने त्वं यतस्तूर्णमिहागतः

kaccitsukuśalaṃ rājanlokānāṃ rākṣaseśvara|

āśaṅke nātha jāne tvaṃ yatastūrṇamihāgataḥ

एवमुक्तो महातेजा मारीचेन स रावणः।

ततः पश्चादिदं वाक्यमब्रवीद्वाक्यकोविदः

evamukto mahātejā mārīcena sa rāvaṇaḥ|

tataḥ paścādidaṃ vākyamabravīdvākyakovidaḥ

आरक्षो मे हतस्तात रामेणाक्लिष्टकर्मणा।

जनस्थानमवध्य तत्सर्वं युधि निपातितम्।।।।

तस्य मे कुरु साचिव्यं तस्य भार्यापहारणे

ārakṣo me hatastāta rāmeṇākliṣṭakarmaṇā|

janasthānamavadhya tatsarvaṃ yudhi nipātitam||||

tasya me kuru sācivyaṃ tasya bhāryāpahāraṇe

राक्षसेन्द्रवचश्श्रुत्वा मारीचो वाक्यमब्रवीत्।।।।

आख्याता केन सीता सा मित्ररूपेण शत्रुणा।

त्वया राक्षसशार्दूल को न नन्दति नन्दितः

rākṣasendravacaśśrutvā mārīco vākyamabravīt||||

ākhyātā kena sītā sā mitrarūpeṇa śatruṇā|

tvayā rākṣasaśārdūla ko na nandati nanditaḥ

सीतामिहानयस्वेति को ब्रवीति ब्रवीहि मे।

रक्षोलोकस्य सर्वस्य कश्शृङ्गं छेत्तुमिच्छति

sītāmihānayasveti ko bravīti bravīhi me|

rakṣolokasya sarvasya kaśśṛṅgaṃ chettumicchati

प्रोत्साहयति कश्च त्वां स च शत्रुरसंशयः।

अशीविषमुखाद्दंष्ट्रामुद्धर्तुं चेच्छति त्वया

protsāhayati kaśca tvāṃ sa ca śatrurasaṃśayaḥ|

aśīviṣamukhāddaṃṣṭrāmuddhartuṃ cecchati tvayā

कर्मणा केन केनासि कापथं प्रतिपादितः।

सुखसुप्तस्य ते राजन् प्रहृतं केन मूर्धनि

karmaṇā kena kenāsi kāpathaṃ pratipāditaḥ|

sukhasuptasya te rājan prahṛtaṃ kena mūrdhani

विशुद्धवंशाभिजनाग्रहस्त स्तेजोमदस्संस्थितदोर्विषाणः।

उदीक्षितुं रावण नेह युक्तः स संयुगे राघवगन्धहस्ती

viśuddhavaṃśābhijanāgrahasta stejomadassaṃsthitadorviṣāṇaḥ|

udīkṣituṃ rāvaṇa neha yuktaḥ sa saṃyuge rāghavagandhahastī

असौ रणान्तः स्थितिसंधिवालो विदग्धरक्षोमृगहा नृसिंहः।

सुप्तस्त्वया बोधयितुं न युक्तः शराङ्गपूर्णो निशितासिदंष्ट्रः

asau raṇāntaḥ sthitisaṃdhivālo vidagdharakṣomṛgahā nṛsiṃhaḥ|

suptastvayā bodhayituṃ na yuktaḥ śarāṅgapūrṇo niśitāsidaṃṣṭraḥ

चापापहारे भुजवेगपङ्के शरोर्मिमाले सुमहाहवौघे।

न रामपातालमुखेऽतिघोरे प्रस्कन्दितुं राक्षसराज युक्तम्

cāpāpahāre bhujavegapaṅke śarormimāle sumahāhavaughe|

na rāmapātālamukhe'tighore praskandituṃ rākṣasarāja yuktam

प्रसीद लङ्केश्वर राक्षसेन्द्र लङ्कां प्रसन्नो भव साधु गच्छ।

त्वं स्वेषु दारेषु रमस्व नित्यं रामस्सभार्यो रमतां वनेषु

prasīda laṅkeśvara rākṣasendra laṅkāṃ prasanno bhava sādhu gaccha|

tvaṃ sveṣu dāreṣu ramasva nityaṃ rāmassabhāryo ramatāṃ vaneṣu

एवमुक्तो दशग्रीवो मारीचेन स रावणः।

न्यवर्तत पुरीं लङ्कां विवेश च गृहोत्तमम्

evamukto daśagrīvo mārīcena sa rāvaṇaḥ|

nyavartata purīṃ laṅkāṃ viveśa ca gṛhottamam

ततः तु तम् राक्षस संघ मर्दनम्
स पूज्यमानम् मुदितैः महात्मभिः |
पुनः परिष्वज्य मुदा अन्वित आनना
बभूव हृष्टा जनक आत्मजा तदा

tataḥ tu tam rākṣasa saṃgha mardanam
sa pūjyamānam muditaiḥ mahātmabhiḥ |
punaḥ pariṣvajya mudā anvita ānanā
babhūva hṛṣṭā janaka ātmajā tadā

त्वरमणः ततो गत्वा जनस्थानात् अकंपनः |
प्रविश्य लंकाम् वेगेन रावणम् वाक्यम् अब्रवीत्

tvaramaṇaḥ tato gatvā janasthānāt akaṃpanaḥ |
praviśya laṃkām vegena rāvaṇam vākyam abravīt

एवम् उक्तो दशग्रीवः क्रुद्धः सम्‌रक्त लोचनः |
अकंपनम् उवाच इदम् निर्दहन् इव तेजसा

evam ukto daśagrīvaḥ kruddhaḥ sam‌rakta locanaḥ |
akaṃpanam uvāca idam nirdahan iva tejasā

केन भीमम् जनस्थानम् हतम् मम परासुना |
को हि सर्वेषु लोकेषु गतिम् न अधिगमिष्यति

kena bhīmam janasthānam hatam mama parāsunā |
ko hi sarveṣu lokeṣu gatim na adhigamiṣyati

न हि मे विप्रियम् कृता शक्यम् मघवता सुखम् |
प्रप्तुम् वैश्रवणेन अपि न यमेन च विष्णुना

na hi me vipriyam kṛtā śakyam maghavatā sukham |
praptum vaiśravaṇena api na yamena ca viṣṇunā

कालस्य च अपि अहम् कलो दहेयम् अपि पावकम् |
मृत्युम् मरण धर्मेण संयोजयितुम् उत्सहे

kālasya ca api aham kalo daheyam api pāvakam |
mṛtyum maraṇa dharmeṇa saṃyojayitum utsahe

वातस्य तरसा वेगम् निहन्तुम् अपि च उत्सहे |
दहेयम् अपि संक्रुद्धः तेजसा आदित्य पावकौ

vātasya tarasā vegam nihantum api ca utsahe |
daheyam api saṃkruddhaḥ tejasā āditya pāvakau

तथा क्रुद्धम् दशग्रीवम् कृतांजलिः अकंपनः |
भयात् संदिग्धया वचा रावणम् याचते अभयम्

tathā kruddham daśagrīvam kṛtāṃjaliḥ akaṃpanaḥ |
bhayāt saṃdigdhayā vacā rāvaṇam yācate abhayam

पुत्रो दशरथः ते सिंह संहननो युवा |
रामो नाम महास्कंधो वृत्त आयत महाभुजः

putro daśarathaḥ te siṃha saṃhanano yuvā |
rāmo nāma mahāskaṃdho vṛtta āyata mahābhujaḥ

श्यामः पृथुयशाः श्रीमान् अतुल्य बल विक्रमः |
हतः तेन जनस्थाने खरः च सह दूषणः

śyāmaḥ pṛthuyaśāḥ śrīmān atulya bala vikramaḥ |
hataḥ tena janasthāne kharaḥ ca saha dūṣaṇaḥ

अकंपन वचः श्रुत्वा रावणो राक्षसाधिप |
नागेन्द्र इव निःश्वस्य इदम् वचनम् अब्रवीत्

akaṃpana vacaḥ śrutvā rāvaṇo rākṣasādhipa |
nāgendra iva niḥśvasya idam vacanam abravīt

रामो नाम महातेजाः श्रेष्टः सर्व धनुष्मताम् |
दिव्य अस्त्र गुण संपन्नः परंधर्म गतो युधि

rāmo nāma mahātejāḥ śreṣṭaḥ sarva dhanuṣmatām |
divya astra guṇa saṃpannaḥ paraṃdharma gato yudhi

तस्य अनुरूपो बलब्वान् रक्ताक्षो दुन्दुभि स्वनः |
कनीयान् लक्ष्मणो भ्राता राका शशि निभ आननः

tasya anurūpo balabvān raktākṣo dundubhi svanaḥ |
kanīyān lakṣmaṇo bhrātā rākā śaśi nibha ānanaḥ

न एव देवा महत्मनो न अत्र कार्या विचारणा |
शरा रामेण तु उत्सृष्टा रुक्मपुंखाः पतत्रिणः

na eva devā mahatmano na atra kāryā vicāraṇā |
śarā rāmeṇa tu utsṛṣṭā rukmapuṃkhāḥ patatriṇaḥ

सर्पाः पंचानना भूत्वा भक्षयन्ति स्म राक्षसान्
येन येन च गच्छन्ति राक्षसा भय कर्शिताः

sarpāḥ paṃcānanā bhūtvā bhakṣayanti sma rākṣasān
yena yena ca gacchanti rākṣasā bhaya karśitāḥ

तेन तेन स्म पश्यन्ति रामम् एव अग्रतः स्थितम् |
इत्थम् विनाशितम् जनस्थानम् तेन तव अनघ

tena tena sma paśyanti rāmam eva agrataḥ sthitam |
ittham vināśitam janasthānam tena tava anagha

अकंपन अचः श्रुत्वा रावणो वाक्यम् अब्रवीत् |
गमिष्यामि जनस्थनम् रामम् हन्तुम् स लक्ष्मणम्

akaṃpana acaḥ śrutvā rāvaṇo vākyam abravīt |
gamiṣyāmi janasthanam rāmam hantum sa lakṣmaṇam

अथ एवम् उक्ते वचने प्रोवाच इदम् अकंपनः |
श्रुणु राजन् यथा वृत्तम् रामस्य बल पौरुषम्

atha evam ukte vacane provāca idam akaṃpanaḥ |
śruṇu rājan yathā vṛttam rāmasya bala pauruṣam

असाध्यः कुपितो रामो विक्रमेण महायशाः |
आप गायाः तु पूर्णाया वेगम् परिहरेत् शरैः

asādhyaḥ kupito rāmo vikrameṇa mahāyaśāḥ |
āpa gāyāḥ tu pūrṇāyā vegam pariharet śaraiḥ

स तारा ग्रह नक्षत्रम् नभः च अपि अवसादयेत् |
असौ रामः तु सीदन्तीम् श्रीमान् अभ्युद्धरेत् महीम्

sa tārā graha nakṣatram nabhaḥ ca api avasādayet |
asau rāmaḥ tu sīdantīm śrīmān abhyuddharet mahīm

भित्वा वेलाम् समुद्रस्य लोकान् आप्लावयेत् विभुः |
वेगम् वा अपि समुद्रस्य वाअयुम् वा विधमेत् शरैः

bhitvā velām samudrasya lokān āplāvayet vibhuḥ |
vegam vā api samudrasya vāayum vā vidhamet śaraiḥ

संहृत्य वा पुनर् लोकान् विक्रमेण महायशाः |
शकतः श्रेष्ठः स पुरुषः स्रष्टुम् पुनर् अपि प्रजाः

saṃhṛtya vā punar lokān vikrameṇa mahāyaśāḥ |
śakataḥ śreṣṭhaḥ sa puruṣaḥ sraṣṭum punar api prajāḥ

न हि रामो दशग्रीव शक्यो जेतुम् रणे त्वया |
रक्षसाम् वा अपि लोकेन स्वर्गः पाप जनैः इव

na hi rāmo daśagrīva śakyo jetum raṇe tvayā |
rakṣasām vā api lokena svargaḥ pāpa janaiḥ iva

न तम् वध्यम् अहम् मन्ये सर्वैः देव असुरैः अपि |
अयम् अस्य वध उपाय तत् एकमनाः शृउणु

na tam vadhyam aham manye sarvaiḥ deva asuraiḥ api |
ayam asya vadha upāya tat ekamanāḥ śṛuṇu

न एव देवी न गन्धर्वी न अप्सरा न च पन्नगी |
तुल्या सीमन्तिनी तस्या मानुषी तु कुतो भवेत्

na eva devī na gandharvī na apsarā na ca pannagī |
tulyā sīmantinī tasyā mānuṣī tu kuto bhavet

तस्य अपहर भार्याम् त्वम् तम् प्रमथ्य महावने |
सीताया रहितो रामो न च एव हि भविष्यति

tasya apahara bhāryām tvam tam pramathya mahāvane |
sītāyā rahito rāmo na ca eva hi bhaviṣyati

अरोचयत् तद् वाक्यम् रावणो राक्षस अधिपः |
चिंतयित्वा महाबाहुः अकंपनम् उवाच

arocayat tad vākyam rāvaṇo rākṣasa adhipaḥ |
ciṃtayitvā mahābāhuḥ akaṃpanam uvāca

बाढम् कल्यम् गमिष्यामि हि एकः सारथिना सह |
आनेष्यामि च वैदेहीम् इमाम् हृष्टो महा पुरीम्

bāḍham kalyam gamiṣyāmi hi ekaḥ sārathinā saha |
āneṣyāmi ca vaidehīm imām hṛṣṭo mahā purīm

स दूरे च आश्रमम् गत्वा ताटकेयम् उपागतम् |
मारीचेन अर्चितो राजा भक्ष्य भोज्यैः अमानुषैः

sa dūre ca āśramam gatvā tāṭakeyam upāgatam |
mārīcena arcito rājā bhakṣya bhojyaiḥ amānuṣaiḥ

कश्चित् सुकुशलम् राजन् लोकानाम् राक्षसाधिप |
आशंके न अथ जाने त्वम् यतः तूर्णम् उपागतम्

kaścit sukuśalam rājan lokānām rākṣasādhipa |
āśaṃke na atha jāne tvam yataḥ tūrṇam upāgatam

आरक्षो मे हतः तात रामेण अक्लिष्ट कारिणा |
जनस्थानम् अवध्यम् तत् सर्वम् युधि निपातितम्

ārakṣo me hataḥ tāta rāmeṇa akliṣṭa kāriṇā |
janasthānam avadhyam tat sarvam yudhi nipātitam

तस्य मे कुरु साचिव्यम् तस्य भार्य अपहरणे
राक्षसेन्द्र वचः श्रुत्वा मारीचो वाक्यम् अब्रवीत्

tasya me kuru sācivyam tasya bhārya apaharaṇe
rākṣasendra vacaḥ śrutvā mārīco vākyam abravīt

आख्याता केन वा सीता मित्र रूपेण शत्रुणा
|
त्वया राक्षस शार्दूल को न नंदति नंदितः

ākhyātā kena vā sītā mitra rūpeṇa śatruṇā
|
tvayā rākṣasa śārdūla ko na naṃdati naṃditaḥ

प्रोत्साहयति यः च त्वम् स च शत्रुः असंशयम् |
आशी मुखात् दंष्ट्राम् उद्धर्तुम् च इच्छति त्वया

protsāhayati yaḥ ca tvam sa ca śatruḥ asaṃśayam |
āśī mukhāt daṃṣṭrām uddhartum ca icchati tvayā

असौ रण अन्तः स्थिति संधि वालः
विदग्ध रक्षो मृग हा नृसिंहः |
सुप्तः त्वया बोधयितुम् न शक्यः
शारांग पूणो निशित असि दम्ष्ट्रः

asau raṇa antaḥ sthiti saṃdhi vālaḥ
vidagdha rakṣo mṛga hā nṛsiṃhaḥ |
suptaḥ tvayā bodhayitum na śakyaḥ
śārāṃga pūṇo niśita asi damṣṭraḥ