Aranya Kanda, sarga 4

हत्वा तु तं भीमबलं विराधं राक्षसं वने
ततः सीतां परिष्वज्य समाश्वास्य च वीर्यवान्
अब्रवील्लक्ष्मणां रामो भ्रातरं दीप्ततेजसं

hatvā tu taṃ bhīmabalaṃ virādhaṃ rākṣasaṃ vane
tataḥ sītāṃ pariṣvajya samāśvāsya ca vīryavān
abravīl lakṣmaṇāṃ rāmo bhrātaraṃ dīptatejasaṃ

कष्टं वनमिदं दुर्गं न च स्मो वनगोचराः
अभिगच्छामहे शीघ्रं शरभङ्गं तपोधनम्

kaṣṭaṃ vanam idaṃ durgaṃ na ca smo vanagocarāḥ
abhigacchāmahe śīghraṃ śarabhaṅgaṃ tapodhanam

आश्रमं शरभङ्गस्य राघवोऽभिजगाम ह

āśramaṃ śarabhaṅgasya rāghavo 'bhijagāma ha

तस्य देवप्रभावस्य तपसा भावितात्मनः
समीपे शरभङ्गस्य ददर्श महदद्भुतम्

tasya devaprabhāvasya tapasā bhāvitātmanaḥ
samīpe śarabhaṅgasya dadarśa mahad adbhutam

विभ्राजमानं वपुषा सूर्यवैश्वानरोपमम्
असंस्पृशन्तं वसुधां ददर्श विबुधेश्वरम्

vibhrājamānaṃ vapuṣā sūryavaiśvānaropamam
asaṃspṛśantaṃ vasudhāṃ dadarśa vibudheśvaram

सुप्रभाभरणं देवं विरजोऽम्बरधारिणम्
तद्विधैरेव बहुभिः पूज्यमानं महात्मभिः

suprabhābharaṇaṃ devaṃ virajo 'mbaradhāriṇam
tadvidhair eva bahubhiḥ pūjyamānaṃ mahātmabhiḥ

हरिभिर्वाजिभिर्युक्तमन्तरिक्षगतं रथम्
ददर्शादूरतस्तस्य तरुणादित्यसंनिभम्

haribhir vājibhir yuktam antarikṣagataṃ ratham
dadarśādūratas tasya taruṇādityasaṃnibham

पाण्डुराभ्रघनप्रख्यं चन्द्रमण्डलसंनिभम्
अपश्यद्विमलं छत्रं चित्रमाल्योपशोभितम्

pāṇḍurābhraghanaprakhyaṃ candramaṇḍalasaṃnibham
apaśyad vimalaṃ chatraṃ citramālyopaśobhitam

चामरव्यजने चाग्र्ये रुक्मदण्डे महाधने
गृहीते वननारीभ्यां धूयमाने च मूर्धनि

cāmaravyajane cāgrye rukmadaṇḍe mahādhane
gṛhīte vananārībhyāṃ dhūyamāne ca mūrdhani

गन्धर्वामरसिद्धाश्च बहवः परमर्षयः
अन्तरिक्षगतं देवं वाग्भिरग्र्याभिरीडिरे

gandharvāmarasiddhāś ca bahavaḥ paramarṣayaḥ
antarikṣagataṃ devaṃ vāgbhir agryābhir īḍire

दृष्ट्वा शतक्रतुं तत्र रामो लक्ष्मणमब्रवीत्
ये हयाः पुरुहूतस्य पुरा शक्रस्य नः श्रुताः
अन्तरिक्षगता दिव्यास्त इमे हरयो ध्रुवम्

dṛṣṭvā śatakratuṃ tatra rāmo lakṣmaṇam abravīt
ye hayāḥ puruhūtasya purā śakrasya naḥ śrutāḥ
antarikṣagatā divyās ta ime harayo dhruvam

इमे च पुरुषव्याघ्र ये तिष्ठन्त्यभितो रथम्
शतं शतं कुण्डलिनो युवानः खड्गपाणयः

ime ca puruṣavyāghra ye tiṣṭhanty abhito ratham
śataṃ śataṃ kuṇḍalino yuvānaḥ khaḍgapāṇayaḥ

उरोदेशेषु सर्वेषां हारा ज्वलनसंनिभाः
रूपं बिभ्रति सौमित्रे पञ्चविंशतिवार्षिकम्

urodeśeṣu sarveṣāṃ hārā jvalanasaṃnibhāḥ
rūpaṃ bibhrati saumitre pañcaviṃśativārṣikam

एतद्धि किल देवानां वयो भवति नित्यदा
यथेमे पुरुषव्याघ्रा दृश्यन्ते प्रियदर्शनाः

etad dhi kila devānāṃ vayo bhavati nityadā
yatheme puruṣavyāghrā dṛśyante priyadarśanāḥ

इहैव सह वैदेह्या मुहूर्तं तिष्ठ लक्ष्मण
यावज्जनाम्यहं व्यक्तं क एष द्युतिमान्रथे

ihaiva saha vaidehyā muhūrtaṃ tiṣṭha lakṣmaṇa
yāvaj janāmy ahaṃ vyaktaṃ ka eṣa dyutimān rathe

तमेवमुक्त्वा सौमित्रिमिहैव स्थीयतामिति
अभिचक्राम काकुत्स्थः शरभङ्गाश्रमं प्रति

tam evam uktvā saumitrim ihaiva sthīyatām iti
abhicakrāma kākutsthaḥ śarabhaṅgāśramaṃ prati

ततः समभिगच्छन्तं प्रेक्ष्य रामं शचीपतिः
शरभङ्गमनुज्ञाप्य विबुधानिदमब्रवीत्

tataḥ samabhigacchantaṃ prekṣya rāmaṃ śacīpatiḥ
śarabhaṅgam anujñāpya vibudhān idam abravīt

इहोपयात्यसौ रामो यावन्मां नाभिभाषते
निष्ठां नयत तावत्तु ततो मां द्रष्टुमर्हति

ihopayāty asau rāmo yāvan māṃ nābhibhāṣate
niṣṭhāṃ nayata tāvat tu tato māṃ draṣṭum arhati

जितवन्तं कृतार्थं च द्रष्टाहमचिरादिमम्
कर्म ह्यनेन कर्तव्यं महदन्यैः सुदुष्करम्

jitavantaṃ kṛtārthaṃ ca draṣṭāham acirād imam
karma hy anena kartavyaṃ mahad anyaiḥ suduṣkaram

इति वज्री तमामन्त्र्य मानयित्वा च तापसं
रथेन हरियुक्तेन ययौ दिवमरिंदमः

iti vajrī tam āmantrya mānayitvā ca tāpasaṃ
rathena hariyuktena yayau divam ariṃdamaḥ

प्रयाते तु सहस्राक्षे राघवः सपरिच्छदः
अग्निहोत्रमुपासीनं शरभङ्गमुपागमत्

prayāte tu sahasrākṣe rāghavaḥ saparicchadaḥ
agnihotram upāsīnaṃ śarabhaṅgam upāgamat

तस्य पादौ च संगृह्य रामः सीता च लक्ष्मणः
निषेदुस्तदनुज्ञाता लब्धवासा निमन्त्रिताः

tasya pādau ca saṃgṛhya rāmaḥ sītā ca lakṣmaṇaḥ
niṣedus tadanujñātā labdhavāsā nimantritāḥ

ततः शक्रोपयानं तु पर्यपृच्छत्स राघवः
शरभङ्गश्च तत्सर्वं राघवाय न्यवेदयत्

tataḥ śakropayānaṃ tu paryapṛcchat sa rāghavaḥ
śarabhaṅgaś ca tat sarvaṃ rāghavāya nyavedayat

मामेष वरदो राम ब्रह्मलोकं निनीषति
जितमुग्रेण तपसा दुष्प्रापमकृतात्मभिः

mām eṣa varado rāma brahmalokaṃ ninīṣati
jitam ugreṇa tapasā duṣprāpam akṛtātmabhiḥ

अहं ज्ञात्वा नरव्याघ्र वर्तमानमदूरतः
ब्रह्मलोकं न गच्छामि त्वामदृष्ट्वा प्रियातिथिम्

ahaṃ jñātvā naravyāghra vartamānam adūrataḥ
brahmalokaṃ na gacchāmi tvām adṛṣṭvā priyātithim

समागम्य गमिष्यामि त्रिदिवं देवसेवितम्
अक्षया नरशार्दूल जिता लोका मया शुभाः
ब्राह्म्याश्च नाकपृष्ठ्याश्च प्रतिगृह्णीष्व मामकान्

samāgamya gamiṣyāmi tridivaṃ devasevitam
akṣayā naraśārdūla jitā lokā mayā śubhāḥ
brāhmyāś ca nākapṛṣṭhyāś ca pratigṛhṇīṣva māmakān

एवमुक्तो नरव्याघ्रः सर्वशास्त्रविशारदः
ऋषिणा शरभङ्गेन राघवो वाक्यमब्रवीत्

evam ukto naravyāghraḥ sarvaśāstraviśāradaḥ
ṛṣiṇā śarabhaṅgena rāghavo vākyam abravīt

अहमेवाहरिष्यामि सर्वाँल्लोकान्महामुने
आवासं त्वहमिच्छामि प्रदिष्टमिह कानने

aham evāhariṣyāmi sarvām̐l lokān mahāmune
āvāsaṃ tv aham icchāmi pradiṣṭam iha kānane

राघवेणैवमुक्तस्तु शक्रतुल्यबलेन वै
शरभङ्गो महाप्राज्ञः पुनरेवाब्रवीद्वचः

rāghaveṇaivam uktas tu śakratulyabalena vai
śarabhaṅgo mahāprājñaḥ punar evābravīd vacaḥ

सुतीक्ष्णमभिगच्छ त्वं शुचौ देशे तपस्विनम्
रमणीये वनोद्देशे स ते वासं विधास्यति

sutīkṣṇam abhigaccha tvaṃ śucau deśe tapasvinam
ramaṇīye vanoddeśe sa te vāsaṃ vidhāsyati

एष पन्था नरव्याघ्र मुहूर्तं पश्य तात माम्
यावज्जहामि गात्राणि जीर्णं त्वचमिवोरगः

eṣa panthā naravyāghra muhūrtaṃ paśya tāta mām
yāvaj jahāmi gātrāṇi jīrṇaṃ tvacam ivoragaḥ

ततोऽग्निं स समाधाय हुत्वा चाज्येन मन्त्रवित्
शरभङ्गो महातेजाः प्रविवेश हुताशनम्

tato 'gniṃ sa samādhāya hutvā cājyena mantravit
śarabhaṅgo mahātejāḥ praviveśa hutāśanam

तस्य रोमाणि केशांश्च ददाहाग्निर्महात्मनः
जीर्णं त्वचं तथास्थीनि यच्च मांसं च शोणितम्

tasya romāṇi keśāṃś ca dadāhāgnir mahātmanaḥ
jīrṇaṃ tvacaṃ tathāsthīni yac ca māṃsaṃ ca śoṇitam

स च पावकसंकाशः कुमारः समपद्यत
उत्थायाग्निचयात्तस्माच्छरभङ्गो व्यरोचत

sa ca pāvakasaṃkāśaḥ kumāraḥ samapadyata
utthāyāgnicayāt tasmāc charabhaṅgo vyarocata

स लोकानाहिताग्नीनामृषीणां च महात्मनाम्
देवानां च व्यतिक्रम्य ब्रह्मलोकं व्यरोहत

sa lokān āhitāgnīnām ṛṣīṇāṃ ca mahātmanām
devānāṃ ca vyatikramya brahmalokaṃ vyarohata

स पुण्यकर्मा भुवने द्विजर्षभः; पितामहं सानुचरं ददर्श ह
पितामहश्चापि समीक्ष्य तं द्विजं; ननन्द सुस्वागतमित्युवाच ह

sa puṇyakarmā bhuvane dvijarṣabhaḥ; pitāmahaṃ sānucaraṃ dadarśa ha
pitāmahaś cāpi samīkṣya taṃ dvijaṃ; nananda susvāgatam ity uvāca ha