Aranya Kanda, sarga 54

सा तथोक्ता तु वैदेही निर्भया शोककर्षिता
तृणमन्तरतः कृत्वा रावणं प्रत्यभाषत

sā tathoktā tu vaidehī nirbhayā śokakarṣitā
tṛṇam antarataḥ kṛtvā rāvaṇaṃ pratyabhāṣata

राजा दशरथो नाम धर्मसेतुरिवाचलः
सत्यसन्धः परिज्ञातो यस्य पुत्रः स राघवः

rājā daśaratho nāma dharmasetur ivācalaḥ
satyasandhaḥ parijñāto yasya putraḥ sa rāghavaḥ

रामो नाम स धर्मात्मा त्रिषु लोकेषु विश्रुतः
दीर्घबाहुर्विशालाक्षो दैवतं स पतिर्मम

rāmo nāma sa dharmātmā triṣu lokeṣu viśrutaḥ
dīrghabāhur viśālākṣo daivataṃ sa patir mama

इक्ष्वाकूणां कुले जातः सिंहस्कन्धो महाद्युतिः
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा यस्ते प्राणां हरिष्यति

ikṣvākūṇāṃ kule jātaḥ siṃhaskandho mahādyutiḥ
lakṣmaṇena saha bhrātrā yas te prāṇāṃ hariṣyati

प्रत्यक्षं यद्यहं तस्य त्वया स्यां धर्षिता बलात्
शयिता त्वं हतः संख्ये जनस्थाने यथा खरः

pratyakṣaṃ yady ahaṃ tasya tvayā syāṃ dharṣitā balāt
śayitā tvaṃ hataḥ saṃkhye janasthāne yathā kharaḥ

य एते राक्षसाः प्रोक्ता घोररूपा महाबलाः
राघवे निर्विषाः सर्वे सुपर्णे पन्नगा यथा

ya ete rākṣasāḥ proktā ghorarūpā mahābalāḥ
rāghave nirviṣāḥ sarve suparṇe pannagā yathā

तस्य ज्याविप्रमुक्तास्ते शराः काञ्चनभूषणाः
शरीरं विधमिष्यन्ति गङ्गाकूलमिवोर्मयः

tasya jyāvipramuktās te śarāḥ kāñcanabhūṣaṇāḥ
śarīraṃ vidhamiṣyanti gaṅgākūlam ivormayaḥ

असुरैर्वा सुरैर्वा त्वं यद्यवधोऽसि रावण
उत्पाद्य सुमहद्वैरं जीवंस्तस्य न मोक्ष्यसे

asurair vā surair vā tvaṃ yady avadho 'si rāvaṇa
utpādya sumahad vairaṃ jīvaṃs tasya na mokṣyase

स ते जीवितशेषस्य राघवोऽन्तकरो बली
पशोर्यूपगतस्येव जीवितं तव दुर्लभम्

sa te jīvitaśeṣasya rāghavo 'ntakaro balī
paśor yūpagatasyeva jīvitaṃ tava durlabham

यदि पश्येत्स रामस्त्वां रोषदीप्तेन चक्षुषा
रक्षस्त्वमद्य निर्दग्धो गच्छेः सद्यः पराभवम्

yadi paśyet sa rāmas tvāṃ roṣadīptena cakṣuṣā
rakṣas tvam adya nirdagdho gaccheḥ sadyaḥ parābhavam

यश्चन्द्रं नभसो भूमौ पातयेन्नाशयेत वा
सागरं शोषयेद्वापि स सीतां मोचयेदिह

yaś candraṃ nabhaso bhūmau pātayen nāśayeta vā
sāgaraṃ śoṣayed vāpi sa sītāṃ mocayed iha

गतायुस्त्वं गतश्रीको गतसत्त्वो गतेन्द्रियः
लङ्का वैधव्यसंयुक्ता त्वत्कृतेन भविष्यति

gatāyus tvaṃ gataśrīko gatasattvo gatendriyaḥ
laṅkā vaidhavyasaṃyuktā tvatkṛtena bhaviṣyati

न ते पापमिदं कर्म सुखोदर्कं भविष्यति
याहं नीता विना भावं पतिपार्श्वात्त्वया वनात्

na te pāpam idaṃ karma sukhodarkaṃ bhaviṣyati
yāhaṃ nītā vinā bhāvaṃ patipārśvāt tvayā vanāt

स हि दैवतसंयुक्तो मम भर्ता महाद्युतिः
निर्भयो वीर्यमाश्रित्य शून्ये वसति दण्डके

sa hi daivatasaṃyukto mama bhartā mahādyutiḥ
nirbhayo vīryam āśritya śūnye vasati daṇḍake

स ते दर्पं बलं वीर्यमुत्सेकं च तथाविधम्
अपनेष्यति गात्रेभ्यः शरवर्षेण संयुगे

sa te darpaṃ balaṃ vīryam utsekaṃ ca tathāvidham
apaneṣyati gātrebhyaḥ śaravarṣeṇa saṃyuge

यदा विनाशो भूतानां दृश्यते कालचोदितः
तदा कार्ये प्रमाद्यन्ति नराः कालवशं गताः

yadā vināśo bhūtānāṃ dṛśyate kālacoditaḥ
tadā kārye pramādyanti narāḥ kālavaśaṃ gatāḥ

मां प्रधृष्य स ते कालः प्राप्तोऽयं रक्षसाधम
आत्मनो राक्षसानां च वधायान्तःपुरस्य च

māṃ pradhṛṣya sa te kālaḥ prāpto 'yaṃ rakṣasādhama
ātmano rākṣasānāṃ ca vadhāyāntaḥpurasya ca

न शक्या यज्ञमध्यस्था वेदिः स्रुग्भाण्ड मण्डिता
द्विजातिमन्त्रसंपूता चण्डालेनावमर्दितुम्

na śakyā yajñamadhyasthā vediḥ srugbhāṇḍa maṇḍitā
dvijātimantrasaṃpūtā caṇḍālenāvamarditum

इदं शरीरं निःसंज्ञं बन्ध वा घातयस्व वा
नेदं शरीरं रक्ष्यं मे जीवितं वापि राक्षस
न हि शक्ष्याम्युपक्रोशं पृथिव्यां दातुमात्मनः

idaṃ śarīraṃ niḥsaṃjñaṃ bandha vā ghātayasva vā
nedaṃ śarīraṃ rakṣyaṃ me jīvitaṃ vāpi rākṣasa
na hi śakṣyāmy upakrośaṃ pṛthivyāṃ dātum ātmanaḥ

एवमुक्त्वा तु वैदेही क्रोद्धात्सुपरुषं वचः
रावणं मैथिली तत्र पुनर्नोवाच किंचन

evam uktvā tu vaidehī kroddhāt suparuṣaṃ vacaḥ
rāvaṇaṃ maithilī tatra punar novāca kiṃ cana

सीताया वचनं श्रुत्वा परुषं रोमहर्षणम्
प्रत्युवाच ततः सीतां भयसंदर्शनं वचः

sītāyā vacanaṃ śrutvā paruṣaṃ romaharṣaṇam
pratyuvāca tataḥ sītāṃ bhayasaṃdarśanaṃ vacaḥ

शृणु मैथिलि मद्वाक्यं मासान्द्वादश भामिनि
कालेनानेन नाभ्येषि यदि मां चारुहासिनि
ततस्त्वां प्रातराशार्थं सूदाश्छेत्स्यन्ति लेशशः

śṛṇu maithili madvākyaṃ māsān dvādaśa bhāmini
kālenānena nābhyeṣi yadi māṃ cāruhāsini
tatas tvāṃ prātarāśārthaṃ sūdāś chetsyanti leśaśaḥ

इत्युक्त्वा परुषं वाक्यं रावणः शत्रुरावणः
राक्षसीश्च ततः क्रुद्ध इदं वचनमब्रवीत्

ity uktvā paruṣaṃ vākyaṃ rāvaṇaḥ śatrurāvaṇaḥ
rākṣasīś ca tataḥ kruddha idaṃ vacanam abravīt

शीघ्रमेवं हि राक्षस्यो विकृता घोरदर्शनाः
दर्पमस्या विनेष्यन्तु मांसशोणितभोजनाः

śīghram evaṃ hi rākṣasyo vikṛtā ghoradarśanāḥ
darpam asyā vineṣyantu māṃsaśoṇitabhojanāḥ

वचनादेव तास्तस्य विकृता घोरदर्शनाः
कृतप्राञ्जलयो भूत्वा मैथिलीं पर्यवारयन्

vacanād eva tās tasya vikṛtā ghoradarśanāḥ
kṛtaprāñjalayo bhūtvā maithilīṃ paryavārayan

स ताः प्रोवाच राजा तु रावणो घोरदर्शनः
प्रचाल्य चरणोत्कर्षैर्दारयन्निव मेदिनीम्

sa tāḥ provāca rājā tu rāvaṇo ghoradarśanaḥ
pracālya caraṇotkarṣair dārayann iva medinīm

अशोकवनिकामध्ये मैथिली नीयतामिति
तत्रेयं रक्ष्यतां गूढमुष्माभिः परिवारिता

aśokavanikāmadhye maithilī nīyatām iti
tatreyaṃ rakṣyatāṃ gūḍham uṣmābhiḥ parivāritā

तत्रैनां तर्जनैर्घोरैः पुनः सान्त्वैश्च मैथिलीम्
आनयध्वं वशं सर्वा वन्यां गजवधूमिव

tatraināṃ tarjanair ghoraiḥ punaḥ sāntvaiś ca maithilīm
ānayadhvaṃ vaśaṃ sarvā vanyāṃ gajavadhūm iva

इति प्रतिसमादिष्टा राक्षस्यो रावणेन ताः
अशोकवनिकां जग्मुर्मैथिलीं परिगृह्य ताम्

iti pratisamādiṣṭā rākṣasyo rāvaṇena tāḥ
aśokavanikāṃ jagmur maithilīṃ parigṛhya tām

सर्वकामफलैर्वृक्षैर्नानापुष्पफलैर्वृताम्
सर्वकालमदैश्चापि द्विजैः समुपसेविताम्

sarvakāmaphalair vṛkṣair nānāpuṣpaphalair vṛtām
sarvakālamadaiś cāpi dvijaiḥ samupasevitām

सा तु शोकपरीताङ्गी मैथिली जनकात्मजा
राक्षसी वशमापन्ना व्याघ्रीणां हरिणी यथा

sā tu śokaparītāṅgī maithilī janakātmajā
rākṣasī vaśam āpannā vyāghrīṇāṃ hariṇī yathā

न विन्दते तत्र तु शर्म मैथिली; विरूपनेत्राभिरतीव तर्जिता
पतिं स्मरन्ती दयितं च देवरं; विचेतनाभूद्भयशोकपीडिता

na vindate tatra tu śarma maithilī; virūpanetrābhir atīva tarjitā
patiṃ smarantī dayitaṃ ca devaraṃ; vicetanābhūd bhayaśokapīḍitā