Aranya Kanda, sarga 56

स दृष्ट्वा लक्ष्मणं दीनं शून्ये दशरथात्मजः
पर्यपृच्छत धर्मात्मा वैदेहीमागतं विना

sa dṛṣṭvā lakṣmaṇaṃ dīnaṃ śūnye daśarathātmajaḥ
paryapṛcchata dharmātmā vaidehīm āgataṃ vinā

प्रस्थितं दण्डकारण्यं या मामनुजगाम ह
क्व सा लक्ष्मण वैदेही यां हित्वा त्वमिहागतः

prasthitaṃ daṇḍakāraṇyaṃ yā mām anujagāma ha
kva sā lakṣmaṇa vaidehī yāṃ hitvā tvam ihāgataḥ

राज्यभ्रष्टस्य दीनस्य दण्डकान्परिधावतः
क्व सा दुःखसहाया मे वैदेही तनुमध्यमा

rājyabhraṣṭasya dīnasya daṇḍakān paridhāvataḥ
kva sā duḥkhasahāyā me vaidehī tanumadhyamā

यां विना नोत्सहे वीर मुहूर्तमपि जीवितुम्
क्व सा प्राणसहाया मे सीता सुरसुतोपमा

yāṃ vinā notsahe vīra muhūrtam api jīvitum
kva sā prāṇasahāyā me sītā surasutopamā

पतित्वममराणां वा पृथिव्याश्चापि लक्ष्मण
विना तां तपनीयाभां नेच्छेयं जनकात्मजाम्

patitvam amarāṇāṃ vā pṛthivyāś cāpi lakṣmaṇa
vinā tāṃ tapanīyābhāṃ neccheyaṃ janakātmajām

कच्चिज्जीवति वैदेही प्राणैः प्रियतरा मम
कच्चित्प्रव्राजनं सौम्य न मे मिथ्या भविष्यति

kaccij jīvati vaidehī prāṇaiḥ priyatarā mama
kaccit pravrājanaṃ saumya na me mithyā bhaviṣyati

सीतानिमित्तं सौमित्रे मृते मयि गते त्वयि
कच्चित्सकामा सुखिता कैकेयी सा भविष्यति

sītānimittaṃ saumitre mṛte mayi gate tvayi
kaccit sakāmā sukhitā kaikeyī sā bhaviṣyati

सपुत्रराज्यां सिद्धार्थां मृतपुत्रा तपस्विनी
उपस्थास्यति कौसल्या कच्चिन्सौम्य न कैकयीम्

saputrarājyāṃ siddhārthāṃ mṛtaputrā tapasvinī
upasthāsyati kausalyā kaccin saumya na kaikayīm

यदि जीवति वैदेही गमिष्याम्याश्रमं पुनः
सुवृत्ता यदि वृत्ता सा प्राणांस्त्यक्ष्यामि लक्ष्मण

yadi jīvati vaidehī gamiṣyāmy āśramaṃ punaḥ
suvṛttā yadi vṛttā sā prāṇāṃs tyakṣyāmi lakṣmaṇa

यदि मामाश्रमगतं वैदेही नाभिभाषते
पुनः प्रहसिता सीता विनशिष्यामि लक्ष्मण

yadi mām āśramagataṃ vaidehī nābhibhāṣate
punaḥ prahasitā sītā vinaśiṣyāmi lakṣmaṇa

ब्रूहि लक्ष्मण वैदेही यदि जीवति वा न वा
त्वयि प्रमत्ते रक्षोभिर्भक्षिता वा तपस्विनी

brūhi lakṣmaṇa vaidehī yadi jīvati vā na vā
tvayi pramatte rakṣobhir bhakṣitā vā tapasvinī

सुकुमारी च बाला च नित्यं चादुःखदर्शिनी
मद्वियोगेन वैदेही व्यक्तं शोचति दुर्मनाः

sukumārī ca bālā ca nityaṃ cāduḥkhadarśinī
madviyogena vaidehī vyaktaṃ śocati durmanāḥ

सर्वथा रक्षसा तेन जिह्मेन सुदुरात्मना
वदता लक्ष्मणेत्युच्चैस्तवापि जनितं भयम्

sarvathā rakṣasā tena jihmena sudurātmanā
vadatā lakṣmaṇety uccais tavāpi janitaṃ bhayam

श्रुतश्च शङ्के वैदेह्या स स्वरः सदृशो मम
त्रस्तया प्रेषितस्त्वं च द्रष्टुं मां शीघ्रमागतः

śrutaś ca śaṅke vaidehyā sa svaraḥ sadṛśo mama
trastayā preṣitas tvaṃ ca draṣṭuṃ māṃ śīghram āgataḥ

सर्वथा तु कृतं कष्टं सीतामुत्सृजता वने
प्रतिकर्तुं नृशंसानां रक्षसां दत्तमन्तरम्

sarvathā tu kṛtaṃ kaṣṭaṃ sītām utsṛjatā vane
pratikartuṃ nṛśaṃsānāṃ rakṣasāṃ dattam antaram

दुःखिताः खरघातेन राक्षसाः पिशिताशनाः
तैः सीता निहता घोरैर्भविष्यति न संशयः

duḥkhitāḥ kharaghātena rākṣasāḥ piśitāśanāḥ
taiḥ sītā nihatā ghorair bhaviṣyati na saṃśayaḥ

अहोऽस्मि व्यसने मग्नः सर्वथा रिपुनाशन
किं त्विदानीं करिष्यामि शङ्के प्राप्तव्यमीदृशम्

aho 'smi vyasane magnaḥ sarvathā ripunāśana
kiṃ tv idānīṃ kariṣyāmi śaṅke prāptavyam īdṛśam

इति सीतां वरारोहां चिन्तयन्नेव राघवः
आजगाम जनस्थानं त्वरया सहलक्ष्मणः

iti sītāṃ varārohāṃ cintayann eva rāghavaḥ
ājagāma janasthānaṃ tvarayā sahalakṣmaṇaḥ

विगर्हमाणोऽनुजमार्तरूपं; क्षुधा श्रमाच्चैव पिपासया च
विनिःश्वसञ्शुष्कमुखो विषण्णः; प्रतिश्रयं प्राप्य समीक्ष्य शून्यम्

vigarhamāṇo 'nujam ārtarūpaṃ; kṣudhā śramāc caiva pipāsayā ca
viniḥśvasañ śuṣkamukho viṣaṇṇaḥ; pratiśrayaṃ prāpya samīkṣya śūnyam

स्वमाश्रमं संप्रविगाह्य वीरो; विहारदेशाननुसृत्य कांश्चित्
एतत्तदित्येव निवासभूमौ; प्रहृष्टरोमा व्यथितो बभूव

svam āśramaṃ saṃpravigāhya vīro; vihāradeśān anusṛtya kāṃś cit
etat tad ity eva nivāsabhūmau; prahṛṣṭaromā vyathito babhūva