Kishkindha Kanda, sarga 10

ततः क्रोधसमाविष्टं संरब्धं तमुपागतम्
अहं प्रसादयां चक्रे भ्रातरं प्रियकाम्यया

tataḥ krodhasamāviṣṭaṃ saṃrabdhaṃ tam upāgatam
ahaṃ prasādayāṃ cakre bhrātaraṃ priyakāmyayā

दिष्ट्यासि कुशली प्राप्तो निहतश्च त्वया रिपुः
अनाथस्य हि मे नाथस्त्वमेकोऽनाथनन्दनः

diṣṭyāsi kuśalī prāpto nihataś ca tvayā ripuḥ
anāthasya hi me nāthas tvam eko 'nāthanandanaḥ

इदं बहुशलाकं ते पूर्णचन्द्रमिवोदितम्
छत्रं सवालव्यजनं प्रतीच्छस्व मयोद्यतम्

idaṃ bahuśalākaṃ te pūrṇacandram ivoditam
chatraṃ savālavyajanaṃ pratīcchasva mayodyatam

त्वमेव राजा मानार्हः सदा चाहं यथापुरा
न्यासभूतमिदं राज्यं तव निर्यातयाम्यहम्

tvam eva rājā mānārhaḥ sadā cāhaṃ yathāpurā
nyāsabhūtam idaṃ rājyaṃ tava niryātayāmy aham

मा च रोषं कृथाः सौम्य मयि शत्रुनिबर्हण
याचे त्वां शिरसा राजन्मया बद्धोऽयमञ्जलिः

mā ca roṣaṃ kṛthāḥ saumya mayi śatrunibarhaṇa
yāce tvāṃ śirasā rājan mayā baddho 'yam añjaliḥ

बलादस्मि समागम्य मन्त्रिभिः पुरवासिभिः
राजभावे नियुक्तोऽहं शून्यदेशजिगीषया

balād asmi samāgamya mantribhiḥ puravāsibhiḥ
rājabhāve niyukto 'haṃ śūnyadeśajigīṣayā

स्निग्धमेवं ब्रुवाणं मां स तु निर्भर्त्स्य वानरः
धिक्त्वामिति च मामुक्त्वा बहु तत्तदुवाच ह

snigdham evaṃ bruvāṇaṃ māṃ sa tu nirbhartsya vānaraḥ
dhik tvām iti ca mām uktvā bahu tat tad uvāca ha

प्रकृतीश्च समानीय मन्त्रिणश्चैव संमतान्
मामाह सुहृदां मध्ये वाक्यं परमगर्हितम्

prakṛtīś ca samānīya mantriṇaś caiva saṃmatān
mām āha suhṛdāṃ madhye vākyaṃ paramagarhitam

विदितं वो यथा रात्रौ मायावी स महासुरः
मां समाह्वयत क्रूरो युद्धाकाङ्क्षी सुदुर्मतिः

viditaṃ vo yathā rātrau māyāvī sa mahāsuraḥ
māṃ samāhvayata krūro yuddhākāṅkṣī sudurmatiḥ

तस्य तद्गर्जितं श्रुत्वा निःसृतोऽहं नृपालयात्
अनुयातश्च मां तूर्णमयं भ्राता सुदारुणः

tasya tad garjitaṃ śrutvā niḥsṛto 'haṃ nṛpālayāt
anuyātaś ca māṃ tūrṇam ayaṃ bhrātā sudāruṇaḥ

स तु दृष्ट्वैव मां रात्रौ सद्वितीयं महाबलः
प्राद्रवद्भयसंत्रस्तो वीक्ष्यावां तमनुद्रुतौ
अनुद्रुतस्तु वेगेन प्रविवेश महाबिलम्

sa tu dṛṣṭvaiva māṃ rātrau sadvitīyaṃ mahābalaḥ
prādravad bhayasaṃtrasto vīkṣyāvāṃ tam anudrutau
anudrutas tu vegena praviveśa mahābilam

तं प्रविष्टं विदित्वा तु सुघोरं सुमहद्बिलम्
अयमुक्तोऽथ मे भ्राता मया तु क्रूरदर्शनः

taṃ praviṣṭaṃ viditvā tu sughoraṃ sumahad bilam
ayam ukto 'tha me bhrātā mayā tu krūradarśanaḥ

अहत्वा नास्ति मे शक्तिः प्रतिगन्तुमितः पुरीम्
बिलद्वारि प्रतीक्ष त्वं यावदेनं निहन्म्यहम्

ahatvā nāsti me śaktiḥ pratigantum itaḥ purīm
biladvāri pratīkṣa tvaṃ yāvad enaṃ nihanmy aham

स्थितोऽयमिति मत्वा तु प्रविष्टोऽहं दुरासदम्
तं च मे मार्गमाणस्य गतः संवत्सरस्तदा

sthito 'yam iti matvā tu praviṣṭo 'haṃ durāsadam
taṃ ca me mārgamāṇasya gataḥ saṃvatsaras tadā

स तु दृष्टो मया शत्रुरनिर्वेदाद्भयावहः
निहतश्च मया तत्र सोऽसुरो बन्धुभिः सह

sa tu dṛṣṭo mayā śatrur anirvedād bhayāvahaḥ
nihataś ca mayā tatra so 'suro bandhubhiḥ saha

तस्यास्यात्तु प्रवृत्तेन रुधिरौघेण तद्बिलम्
पूर्णमासीद्दुराक्रामं स्तनतस्तस्य भूतले

tasyāsyāt tu pravṛttena rudhiraugheṇa tad bilam
pūrṇam āsīd durākrāmaṃ stanatas tasya bhūtale

सूदयित्वा तु तं शत्रुं विक्रान्तं दुन्दुभेः सुतम्
निष्क्रामन्नेव पश्यामि बिलस्य पिहितं मुखम्

sūdayitvā tu taṃ śatruṃ vikrāntaṃ dundubheḥ sutam
niṣkrāmann eva paśyāmi bilasya pihitaṃ mukham

विक्रोशमानस्य तु मे सुग्रीवेति पुनः पुनः
यदा प्रतिवचो नास्ति ततोऽहं भृशदुःखितः

vikrośamānasya tu me sugrīveti punaḥ punaḥ
yadā prativaco nāsti tato 'haṃ bhṛśaduḥkhitaḥ

पादप्रहारैस्तु मया बहुशस्तद्विदारितम्
ततोऽहं तेन निष्क्रम्य यथा पुनरुपागतः

pādaprahārais tu mayā bahuśas tad vidāritam
tato 'haṃ tena niṣkramya yathā punar upāgataḥ

तत्रानेनास्मि संरुद्धो राज्यं मार्गयतात्मनः
सुग्रीवेण नृशंसेन विस्मृत्य भ्रातृसौहृदम्

tatrānenāsmi saṃruddho rājyaṃ mārgayatātmanaḥ
sugrīveṇa nṛśaṃsena vismṛtya bhrātṛsauhṛdam

एवमुक्त्वा तु मां तत्र वस्त्रेणैकेन वानरः
तदा निर्वासयामास वाली विगतसाध्वसः

evam uktvā tu māṃ tatra vastreṇaikena vānaraḥ
tadā nirvāsayām āsa vālī vigatasādhvasaḥ

तेनाहमपविद्धश्च हृतदारश्च राघव
तद्भयाच्च महीकृत्स्ना क्रान्तेयं सवनार्णवा

tenāham apaviddhaś ca hṛtadāraś ca rāghava
tadbhayāc ca mahīkṛtsnā krānteyaṃ savanārṇavā

ऋश्यमूकं गिरिवरं भार्याहरणदुःखितः
प्रविष्टोऽस्मि दुराधर्षं वालिनः कारणान्तरे

ṛśyamūkaṃ girivaraṃ bhāryāharaṇaduḥkhitaḥ
praviṣṭo 'smi durādharṣaṃ vālinaḥ kāraṇāntare

एतत्ते सर्वमाख्यातं वैरानुकथनं महत्
अनागसा मया प्राप्तं व्यसनं पश्य राघव

etat te sarvam ākhyātaṃ vairānukathanaṃ mahat
anāgasā mayā prāptaṃ vyasanaṃ paśya rāghava

वालिनस्तु भयार्तस्य सर्वलोकाभयंकर
कर्तुमर्हसि मे वीर प्रसादं तस्य निग्रहात्

vālinas tu bhayārtasya sarvalokābhayaṃkara
kartum arhasi me vīra prasādaṃ tasya nigrahāt

एवमुक्तः स तेजस्वी धर्मज्ञो धर्मसंहितम्
वचनं वक्तुमारेभे सुग्रीवं प्रहसन्निव

evam uktaḥ sa tejasvī dharmajño dharmasaṃhitam
vacanaṃ vaktum ārebhe sugrīvaṃ prahasann iva

अमोघाः सूर्यसंकाशा ममेमे निशिताः शराः
तस्मिन्वालिनि दुर्वृत्ते पतिष्यन्ति रुषान्विताः

amoghāḥ sūryasaṃkāśā mameme niśitāḥ śarāḥ
tasmin vālini durvṛtte patiṣyanti ruṣānvitāḥ

यावत्तं न हि पश्येयं तव भार्यापहारिणम्
तावत्स जीवेत्पापात्मा वाली चारित्रदूषकः

yāvat taṃ na hi paśyeyaṃ tava bhāryāpahāriṇam
tāvat sa jīvet pāpātmā vālī cāritradūṣakaḥ

आत्मानुमानात्पश्यामि मग्नं त्वां शोकसागरे
त्वामहं तारयिष्यामि कामं प्राप्स्यसि पुष्कलम्

ātmānumānāt paśyāmi magnaṃ tvāṃ śokasāgare
tvām ahaṃ tārayiṣyāmi kāmaṃ prāpsyasi puṣkalam