Kishkindha Kanda, sarga 13

ऋश्यमूकात्स धर्मात्मा किष्किन्धां लक्ष्मणाग्रजः
जगाम सहसुग्रीवो वालिविक्रमपालिताम्

ṛśyamūkāt sa dharmātmā kiṣkindhāṃ lakṣmaṇāgrajaḥ
jagāma sahasugrīvo vālivikramapālitām

समुद्यम्य महच्चापं रामः काञ्चनभूषितम्
शरांश्चादित्य संकाशान्गृहीत्वा रणसाधकान्

samudyamya mahac cāpaṃ rāmaḥ kāñcanabhūṣitam
śarāṃś cāditya saṃkāśān gṛhītvā raṇasādhakān

अग्रतस्तु ययौ तस्य राघवस्य महात्मनः
सुग्रीवः संहतग्रीवो लक्ष्मणश्च महाबलः

agratas tu yayau tasya rāghavasya mahātmanaḥ
sugrīvaḥ saṃhatagrīvo lakṣmaṇaś ca mahābalaḥ

पृष्ठतो हनुमान्वीरो नलो नीलश्च वानरः
तारश्चैव महातेजा हरियूथप यूथपाः

pṛṣṭhato hanumān vīro nalo nīlaś ca vānaraḥ
tāraś caiva mahātejā hariyūthapa yūthapāḥ

ते वीक्षमाणा वृक्षांश्च पुष्पभारावलम्बिनः
प्रसन्नाम्बुवहाश्चैव सरितः सागरं गमाः

te vīkṣamāṇā vṛkṣāṃś ca puṣpabhārāvalambinaḥ
prasannāmbuvahāś caiva saritaḥ sāgaraṃ gamāḥ

कन्दराणि च शैलांश्च निर्झराणि गुहास्तथा
शिखराणि च मुख्यानि दरीश्च प्रियदर्शनाः

kandarāṇi ca śailāṃś ca nirjharāṇi guhās tathā
śikharāṇi ca mukhyāni darīś ca priyadarśanāḥ

वैदूर्यविमलैः पर्णैः पद्मैश्चाकाशकुड्मलैः
शोभितान्सजलान्मार्गे तटाकांश्च व्यलोकयन्

vaidūryavimalaiḥ parṇaiḥ padmaiś cākāśakuḍmalaiḥ
śobhitān sajalān mārge taṭākāṃś ca vyalokayan

कारण्डैः सारसैर्हंसैर्वञ्जूलैर्जलकुक्कुटैः
चक्रवाकैस्तथा चान्यैः शकुनैः प्रतिनादितान्

kāraṇḍaiḥ sārasair haṃsair vañjūlair jalakukkuṭaiḥ
cakravākais tathā cānyaiḥ śakunaiḥ pratināditān

मृदुशष्पाङ्कुराहारान्निर्भयान्वनगोचरान्
चरतः सर्वतोऽपश्यन्स्थलीषु हरिणान्स्थितान्

mṛduśaṣpāṅkurāhārān nirbhayān vanagocarān
carataḥ sarvato 'paśyan sthalīṣu hariṇān sthitān

तटाकवैरिणश्चापि शुक्लदन्तविभूषितान्
घोरानेकचरान्वन्यान्द्विरदान्कूलघातिनः

taṭākavairiṇaś cāpi śukladantavibhūṣitān
ghorān ekacarān vanyān dviradān kūlaghātinaḥ

वने वनचरांश्चान्यान्खेचरांश्च विहंगमान्
पश्यन्तस्त्वरिता जग्मुः सुग्रीववशवर्तिनः

vane vanacarāṃś cānyān khecarāṃś ca vihaṃgamān
paśyantas tvaritā jagmuḥ sugrīvavaśavartinaḥ

तेषां तु गच्छतां तत्र त्वरितं रघुनन्दनः
द्रुमषण्डं वनं दृष्ट्वा रामः सुग्रीवमब्रवीत्

teṣāṃ tu gacchatāṃ tatra tvaritaṃ raghunandanaḥ
drumaṣaṇḍaṃ vanaṃ dṛṣṭvā rāmaḥ sugrīvam abravīt

एष मेघ इवाकाशे वृक्षषण्डः प्रकाशते
मेघसंघातविपुलः पर्यन्तकदलीवृतः

eṣa megha ivākāśe vṛkṣaṣaṇḍaḥ prakāśate
meghasaṃghātavipulaḥ paryantakadalīvṛtaḥ

किमेतज्ज्ञातुमिच्छामि सखे कौतूहलं मम
कौतूहलापनयनं कर्तुमिच्छाम्यहं त्वया

kim etaj jñātum icchāmi sakhe kautūhalaṃ mama
kautūhalāpanayanaṃ kartum icchāmy ahaṃ tvayā

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राघवस्य महात्मनः
गच्छन्नेवाचचक्षेऽथ सुग्रीवस्तन्महद्वनम्

tasya tad vacanaṃ śrutvā rāghavasya mahātmanaḥ
gacchann evācacakṣe 'tha sugrīvas tan mahad vanam

एतद्राघव विस्तीर्णमाश्रमं श्रमनाशनम्
उद्यानवनसंपन्नं स्वादुमूलफलोदकम्

etad rāghava vistīrṇam āśramaṃ śramanāśanam
udyānavanasaṃpannaṃ svādumūlaphalodakam

अत्र सप्तजना नाम मुनयः संशितव्रताः
सप्तैवासन्नधःशीर्षा नियतं जलशायिनः

atra saptajanā nāma munayaḥ saṃśitavratāḥ
saptaivāsann adhaḥśīrṣā niyataṃ jalaśāyinaḥ

सप्तरात्रकृताहारा वायुना वनवासिनः
दिवं वर्षशतैर्याताः सप्तभिः सकलेवराः

saptarātrakṛtāhārā vāyunā vanavāsinaḥ
divaṃ varṣaśatair yātāḥ saptabhiḥ sakalevarāḥ

तेषामेवं प्रभावेन द्रुमप्राकारसंवृतम्
आश्रमं सुदुराधर्षमपि सेन्द्रैः सुरासुरैः

teṣām evaṃ prabhāvena drumaprākārasaṃvṛtam
āśramaṃ sudurādharṣam api sendraiḥ surāsuraiḥ

पक्षिणो वर्जयन्त्येतत्तथान्ये वनचारिणः
विशन्ति मोहाद्येऽप्यत्र निवर्तन्ते न ते पुनः

pakṣiṇo varjayanty etat tathānye vanacāriṇaḥ
viśanti mohād ye 'py atra nivartante na te punaḥ

विभूषणरवाश्चात्र श्रूयन्ते सकलाक्षराः
तूर्यगीतस्वनाश्चापि गन्धो दिव्यश्च राघव

vibhūṣaṇaravāś cātra śrūyante sakalākṣarāḥ
tūryagītasvanāś cāpi gandho divyaś ca rāghava

त्रेताग्नयोऽपि दीप्यन्ते धूमो ह्येष प्रदृश्यते
वेष्टयन्निव वृक्षाग्रान्कपोताङ्गारुणो घनः

tretāgnayo 'pi dīpyante dhūmo hy eṣa pradṛśyate
veṣṭayann iva vṛkṣāgrān kapotāṅgāruṇo ghanaḥ

कुरु प्रणामं धर्मात्मंस्तान्समुद्दिश्य राघवः
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा प्रयतः संयताञ्जलिः

kuru praṇāmaṃ dharmātmaṃs tān samuddiśya rāghavaḥ
lakṣmaṇena saha bhrātrā prayataḥ saṃyatāñjaliḥ

प्रणमन्ति हि ये तेषामृषीणां भावितात्मनाम्
न तेषामशुभं किंचिच्छरीरे राम दृश्यते

praṇamanti hi ye teṣām ṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām
na teṣām aśubhaṃ kiṃ cic charīre rāma dṛśyate

ततो रामः सह भ्रात्रा लक्ष्मणेन कृताञ्जलिः
समुद्दिश्य महात्मानस्तानृषीनभ्यवादयत्

tato rāmaḥ saha bhrātrā lakṣmaṇena kṛtāñjaliḥ
samuddiśya mahātmānas tān ṛṣīn abhyavādayat

अभिवाद्य च धर्मात्मा रामो भ्राता च लक्ष्मणः
सुग्रीवो वानराश्चैव जग्मुः संहृष्टमानसाः

abhivādya ca dharmātmā rāmo bhrātā ca lakṣmaṇaḥ
sugrīvo vānarāś caiva jagmuḥ saṃhṛṣṭamānasāḥ

ते गत्वा दूरमध्वानं तस्मात्सप्तजनाश्रमात्
ददृशुस्तां दुराधर्षां किष्किन्धां वालिपालिताम्

te gatvā dūram adhvānaṃ tasmāt saptajanāśramāt
dadṛśus tāṃ durādharṣāṃ kiṣkindhāṃ vālipālitām